Gyda phibonwydd rhewllyd ar readr yr afon a'r iâ gwyn ar hyd brigau'r coed, roedd coedwigoedd parc Gwepra yng Nghei Conna llawn hud a lledrith ar ddiwrnod cyntaf ac oer y flwyddyn newydd! Bu saith o blant Yr Wyddgrug a'i rhieni i ymweld ag un o gestyll Llywelyn Fawr sy'n sefyll yn guddiedig mewn ardal anghysbell a thawel uwchlaw parc Gwepra rhwng Cei Connah ac Ewlo. Yn 1146 fe gododd Owain Gwynedd gastell mwnt a beili, ond yn 1220 fe godwyd castell parhaol o gerrig i gymryd lle'r hen gastell pren a oedd wedi dirywio. Difethwyd y castell pren yn ddigon naturiol yn ystod ei gyfnod o amddiffyn y tiriogaeth lle ymlwybrodd y gelyn o gyfeiriad Caer. Fe gollwyd y Castell parhaol i goron Lloegr yn ystod teyrnasiad Dafydd ap Llywelyn. Yn 1257 cipwyd y castell oddi wrth y Saeson gan Dafydd ap Gruffydd a bu ymladd ffyrnig o gwmpas ei diriogaeth. Yn ystod rhyfel Annibyniaeth Cyntaf y Cymry yn 1276-77 cododd Edward y 1af Castell y Fflint ac o ganlyniad fe gollodd Ewlo ei bwrpas milwrol fel amddiffynfa pwrpasol Gwynedd. Nid oedd y castell yn dyst i unrhyw weithgaredd wedi hynny. Erbyn hyn mae'r Castell yn cael ei warchod gan Ymddiriedolaeth Cadw ac yn le arbennig i ymweld ag o. Gyda'i phontydd bach taclus yn croesi'r afon bas a throellog, y graig goch, y planhigion a'r coed di-ddiwedd a'r holl anifeiliaid gwyllt, megis y moch daear, llwynogod, adar ac ystlumod, mae'n werth treulio'r diwrnod (sy'n rhad ac am ddim) mewn ardal mor hardd ei natur a thlws ei golwg ar gyrion Cei Connah.
 |