| Fe gefais ddwy dudalen gan fy nghefnder Gwyn, ac Anna Edwards Oxford St. rai misoedd yn ôl ac wedi eu cadw'n ddiogel, gyda'r bwriad o yrru ymateb
tua troad y flwyddyn. Ond pan es i chwilio amdanynt, methodd
Ann a finna eu cael yn
unman, a dywedodd wrthyf i'w gadael ac fe ddônt i'r fei cyn hir a hwyr. Gwir y gair hefyd, megis euthum i chwilio am amlen i roi papurau'r dyn treth ynddi, a dyna nhw, yn berffaith ddiogel!
Teitl y darn oedd Tro ar Fyd, am hanes sinemâu y Blaenau, sef yr Empire, y Park, a'r Forum. Pwy tybed feddylioch ddechreuodd y sinema cyntaf? Yn ôl fy nhad - ac mae'n berffaith wir - ei ewythr Griffith Owen Davies, a'i wraig Gwen (Rowlands gynt), fu'n
gyfrifol, a hynny yn rhif 3 Ffordd y Manod.
Roedd y sinema yn y llofft uwchben ei siop groser, gyda phawb yn dringo grisiau haearn ac yn eistedd ar feinciau pren ar gost o geiniog yr un. Bu 'nhad - Robert William Rowlands, Hengwrt - yno'n 5 oed, a chai ei ddifetha gan y teulu.
Roedd Griffith Davies yn ŵr modern
iawn: os oedd rhywbeth newydd ar y farchnad (ac roedd hyn yn digwydd yn fynych bryd hynny) 'roedd yn rhaid iddo'i gael. Mae gennyf lun o fy nhad yn gwrando ar gramoffon ym 1907, ac yntau wedi colli ei ddannedd blaen! Diddordeb arall gan Griffith oedd ffotograffiaeth, a
byddai'n arbrofi efo lluniau i greu 'trick photography', fel yn yr enghraifft yma gyda 'nhad yn y llun ddwywaith: yn
gwthio cert tra'n eistedd ynddo 'run pryd! Roy o Oz
 |