BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

De Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi a dinasoedd

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
»Turn ON
Troi YMLAEN
»What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Tua'r Goleuni
Meic Stephens a'r Wenhwyseg
Gorffennaf 2007
Fuoch chi erioed, fel athro neu athrawes gydwybodol efallai, yn euog o gywiro pobl am ddefnyddio hen dafodiaith yr ardal hon?

Meddwl yn dda oeddech, yn ddiau, wrth gywiro'r hyn yr oeddech yn tybied eu bod yn ffurfiau sathredig.

Nos Iau, 18fed o Fai, cafwyd sgwrs ddiddorol iawn am y pethau hyn yng nghyfarfod misol Cylch Llenyddol Bro Elyrch gan y siaradwr gwadd, yr Athro Meic Stephens. Roedd yn feirniadol o lawer ohonom a gywirai plant, ac eraill, am ddweud Gelliger yn hytrach na'r Gelligaer mwy safonol. Felly, hefyd, Aberdêr yn hytrach nag Aberdâr a Bargod yn lle Bargoed. Y rheswm na ddylid cywiro'r ffurfiau hyn, wrth gwrs, yw am mai rhain ydy ffurfiau cynhenid iaith werin y Cymoedd hyn.

Mae gan Meic Stephens, sydd â gradd mewn Ffrangeg, ddiddordeb mawr mewn ieithoedd ac, yn arbennig felly, mewn tafodieithoedd. Bu'n Athro ym Mhrifysgol Morgannwg ar astudiaethau Cymraeg, Ysgrifennu Creadigol a Newyddiaduriaeth. Fe, wrth gwrs, yw golygydd y 'Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru' gan wneud enw i'w hun am ei ysgrifennu, ei adolygiadau, ei waith cyfieithu a'i olygu. Mae'n enwog am ei golofnau mewn papurau fel y Western Mail a'i ysgrifau coffa ar gyfer papurau trymion Llundain. Mae, ar ben popeth arall, hefyd yn olygydd Llenyddol y cylchgrawn chwarterol ardderchog hwnnw, 'Cambria'.

Mae ei wyneb efallai yn fwy cyfarwydd fel un o'r ddau a gariodd Gwynfor Evans ar eu hysgwyddau drwy sgwâr Caerfyrddin wedi cyhoeddi canlyniad is-etholiad enwog 1966.

Ers ymddeol trodd ei allu sylweddol tuag at farddoni. Daeth yn agos iawn i ennill Coron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 2003 a 2005. Nodwedd unigryw ei farddoniaeth yw ei fod yn canu yn y Wenhwyseg. Gofynnwyd y cwestiwn, faint o feirdd sy'n ysgrifennu o ddifrif ac yn cystadlu mewn tafodiaith fel hyn? Yr anhawster mawr, wrth gwrs, yw nad yw ei gerddi yn gallu bod yn anhysbys faint bynnag o ffugenwau a ddefnyddia!

Ond yn ôl at y Wenhwyseg, neu'r Gwentian os ydych am fwydo enw i mewn i beiriant whilmentan eich cyfrifiadur, a dod i wybod mwy am y pwnc. Hon oedd yr iaith a ymestynnai tuag at y gorllewin o Went draw cyn belled â chymoedd Shir Gâr, a cheir nifer o amrywiadau o'i mewn. Er mai prin yw'r sawl sy' n arfer yr hen iaith erbyn hyn mae ei dylanwad yn bellgyrhaeddol ac yn gymorth i ddeall nifer o ffurfiau sydd yn parhau yn y Gymraeg fyw.

  • Mwy am y Wenhwyseg - cyfrannwch eich geiriau ar-lein.
  • Tafodiaith y de ddwyrain.

  • Cyfrannwch
    Cyfrannwch i'r dudalen hon!

    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad (e.e. Angharad Jones o Gasnewydd):

    Sylw:




    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.


    0
    C20
    Pobol y Cwm0
    Learn Welsh0
    BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy