జ్ఞానవాపి కేసు: ‘శివలింగం’ వయసును ఎలా నిర్ధారిస్తారు? కార్బన్ డేటింగ్ అంటే ఏంటి?

వారణాసిలోని జ్ఞానవాపి మసీదులో ‘శివలింగం’గా భావిస్తున్న నిర్మాణం వయసును తెలుసుకునే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. 

ఆ నిర్మాణం ‘శివలింగమే’ అని కొందరు హిందువులు వాదిస్తుంటే కాదు అది ‘ఫౌంటైన్ హెడ్’ అని జ్ఞానవాపి మసీదును నడిపే అంజుమన్ ఇంతేజామియా మసీద్ కమిటీ చెబుతోంది. 

ఈ నేపథ్యంలో ఆ కట్టడం వయసును నిర్ధారించాలంటూ కొందరు కోర్టును ఆశ్రయించారు. అయితే ‘శివలింగం’గా భావిస్తున్న ఆ కట్టడం జీవం లేనిది కాబట్టి, కార్బన్ డేటింగ్ ద్వారా దాని వయసును నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదని భారత పురాతత్వశాఖ కోర్టుకు వెల్లడించింది.

కార్బన్ డేటింగ్ అంటే ఏంటి?

మన వయసు ఎంత? అని అడగ్గానే టక్కున చెప్పేస్తాం. ఎందుకంటే మనకు మన పుట్టిన తేదీ తెలుసు కాబట్టి. మరి వేల ఏళ్ల కిందటి శిలాజాల వయసును ఎలా నిర్ధారిస్తారు? మనకు దొరికిన ఒక ఎముక, 40వేల ఏళ్ల కిందట ఆఫ్రికాలో నివసించిన మానవుడిది అని ఎలా చెబుతారు?

ఇలా చెప్పేందుకు ఉపయోగించే పద్ధతే కార్బన్ డేటింగ్. దీన్నే రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ అని కూడా అంటారు. మానవ, జంతు శిలాజాల వయసును తెలుసుకునేందుకు ఈ టెక్నిక్‌ను వాడతారు. 

కార్బన్ అంటే?

ఈ ప్రపంచంలో ప్రతి జీవిలోనూ కార్బన్ ఉంటుంది. కార్బన్ అనేది ఒక రసాయనిక మూలకం. మనం తరచూ చూసే పెన్సిల్, డైమండ్స్ వంటి వాటిలో స్వచ్ఛమైన కార్బన్ కనిపిస్తుంది. 

మనుషులు, జంతువులు, చెట్లు వంటి వాటిలో కార్బన్ అణువులు ఉంటాయి. మనకు అవసరమైన కాల్షియం, మెగ్నీషియం వంటి మినరల్స్‌లో కార్బన్ కాంపౌండ్స్ అంటే కార్బన్ సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. 

కార్బన్ ఐసోటోప్స్

కార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతిని అర్థం చేసుకోవాలంటే ఐసోటోప్స్ గురించి కాస్త తెలుసుకోవాలి. ప్రోటాన్ల సంఖ్య సమానంగా ఉండి న్యూట్రాన్ల సంఖ్య భిన్నంగా ఉండే అణువులను ఐసోటోప్స్ అంటారు. కార్బన్‌ ఐసోటోపులు మూడు రూపాల్లో ఉంటాయి. 

అవి… కార్బన్-12, కార్బన్-13, కార్బన్-14.

కార్బన్-12: భూమి మీద 99శాతం కార్బన్ ఈ ఐసోటోపు రూపంలోనే ఉంటుంది. కార్బన్-12 అణువులో 6 ప్రోటాన్లు, 6 న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి. 

కార్బన్-13: భూమి మీద దీని వాటా దాదాపు 1శాతం మాత్రమే. ఇందులో 6 ప్రోటాన్లు, 7 న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి. 

కార్బన్-14: ఇది భూమి మీద అత్యంత అరుదుగా లభించే ఐసోటోప్. లక్ష కోట్ల కార్బన్ అణువుల్లో ఒకటి మాత్రమే ఉంటుంది. ఇందులో 6 ప్రోటాన్లు, 8 న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి.

వయసును ఎలా నిర్ధారిస్తారు?

జీవులు బతికి ఉన్నంత వరకు వాటి శరీరంలోకి కార్బన్ చేరుతూ ఉంటుంది. ఆహారం తీసుకున్నప్పుడు కార్బొహైడ్రేట్స్ వంటి రూపంలో కార్బన్ లభిస్తుంది.

బతికున్న ప్రాణి శరీరంలో ప్రతి లక్ష కోట్ల కార్బన్-12 అణువులకు ఒక్క కార్బన్-14 అణువు మాత్రమే ఉంటుంది. అంటే ఈ నిష్పత్తి 1,00,00,000,000:1గా ఉంటుంది. కానీ జీవి మరణించిన తరువాత కార్బన్-14 క్షీణిస్తూ పోతుంది కాబట్టి ఈ నిష్పత్తి మారుతూ ఉంటుంది. ఆ నిష్పత్తిని లెక్కించడం ద్వారా ఒక శిలాజం వయసును కనుగొంటారు.

ఈ పద్ధతిలో ‘శివలింగం’ వయసును ఎందుకు తెలుసుకోలేరు?

యురేనియం-238, థోరియం-232 వంటి ఐసోటుపుల సాయంతో 14.1 బిలియన్ సంవత్సరాల వరకు వయసును కనుగొనవచ్చు. 

‘శివలింగం’ వయసు తెలుసుకోవడం ఎలా?

కార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతిలో ‘శివలింగం’ వయసును గుర్తించడం కష్టమని, దానికి ఇతర శాస్త్రీయ పద్ధతులను పరిశీలిస్తామని పురాతత్వశాఖ, కోర్టుకు తెలిపింది.

అయితే ఆ నిర్మాణం వయసును తెలుసుకోవాలంటే ముందు దాన్ని ఏ రకం రాయితో చేశారో తెలుసుకోవాలని జియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాలో సీనియర్ జియాలిస్టుగా పని చేస్తున్న అర్పితా రాయ్ అన్నారు. 

‘రాయి రకాన్ని బట్టి వివిధ రకాల డేటింగ్ పద్ధతులను పాటిస్తారు. అంటే అందులోని కెమికల్ కంపోజిసన్ తెలియాలి. రాయిలో ఉండే మూలకాల ఆధారంగా సమారియం వంటి డేటింగ్ పద్ధతులను అనుసరిస్తారు. కార్బన్-14 డేటింగ్ అనేది ఆర్గానిక్ మ్యాటర్ విషయంలోనే సాధ్యమవుతుంది. 

కట్టడాలు, రాళ్ల విషయంలో అందులో ఉన్న మెటీరియల్స్ ఆధారంగా మాత్రమే డేటింగ్ పద్ధతిని ఎంచుకోవాల్సి ఉంటుంది’ అని అర్పితా రాయ్ బీబీసీకి తెలిపారు. 

యురేనియం వంటి రేడియో యాక్టివ్ ఐసోటోపులు ఉండే రాళ్ల వయసును రేడియోమెట్రిక్ డేటింగ్ పద్ధతిలో కనుగొనవచ్చు. 

అయితే జ్ఞానవాపి కేసులో వివాదాస్పదంగా ఉన్న కట్టడం గురించి అడిగితే దాని మీద తాను మాట్లాడలేనని అర్పితా రాయ్ అన్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)