‘ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕਸ’ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ‘ਝੂਠਾ ਪ੍ਰਚਾਰ’, ਇੰਝ ਹੋਇਆ ਖੁਲਾਸਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸਿੰਘ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਜਾਂ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਬਹੁਤ ਸਜਾ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ?
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਸਾਡੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਨਵੀਟਾ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਸਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ “ਸਿਹਤ ਡਰਿੰਕਸ” ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ (ਐਨਸੀਪੀਸੀਆਰ) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸ ਐਕਟ 2006, ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਏਆਈ ਅਤੇ ਮਾਡਲੇਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।“
ਇਸ ਲਈ, ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੋਰਟਲਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਰਿੰਕਸ ਜਾਂ ਬੈਵਰੇਜਿਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨਵੀਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕਸ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦੇਣ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Priyank Kanoongo
ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਐੱਨਸੀਪੀਸੀਆਰ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪ੍ਰਿਅੰਕ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੋਰਨਵੀਟਾ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ, ਬੋਰਨਵੀਟਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਪ੍ਰਿਅੰਕ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਆਈ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਆਈ ਐਕਟ 2006 'ਚ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਉਤਪਾਦ - ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜੂਸ, ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਨਸੀਪੀਸੀਆਰ) ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ 2005 ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸਬੰਧੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਮਾਡੇਲਸ ਇੰਡੀਆ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
'ਕੰਪਨੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਟੰਟ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ'
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਟੰਟ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਸਾਈਟਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰਿੰਕਸ ਮਿਲਣਗੇ ਜੋ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਡਰਿੰਕਸ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਡਰਿੰਕਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਨਰਲਸ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਪਰ ਖੰਡ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ?
ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੇਬਲਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੀਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”
“ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਅ ਸ਼ੂਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ 0.5 ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਫਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਰਨ ਸਿਰਪ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।''
ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜਾਂ ਐੱਫਐੱਸਐੱਸਆਈ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰਾਇਟਰੀ ਫੂਡ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੇਅਰੀ ਅਧਾਰਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ, ਅਨਾਜ ਅਧਾਰਤ ਬੀਵਰੇਜ ਜਾਂ ਮਿਕਸ ਮਾਲਟ ਅਧਾਰਤ ਪੀਣ ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ, ਸਿਹਤ ਡਰਿੰਕ, ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਉਹ ਉਤਪਾਦ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐੱਫਐੱੱਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕਸ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕ ਨੂੰ ਐਫਐਸਐਸ ਐਕਟ 2006 ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਾਂਕ ਕਾਨੂੰਨਗੋ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਡਰਿੰਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੰਡ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਪਰ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਖੰਡ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੈਲਥ ਡਰਿੰਕਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮੜ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਇਨ ਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰਸਟ (ਐੱਨਏਪੀਆਈI) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਲਥ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ? ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਕੰਮ ਚੱਲੇਗਾ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ ਇਸਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਦੇ ਕਈ ਬਦਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਖੰਡ ਖਾਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਡਰਿੰਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਾਗ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਵਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ -
- ਭਾਰ ਵਧਣਾ
- ਮੋਟਾ ਹੋਣਾ
- ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿਸਕੁਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੂਸ ਜਾਂ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ ਅਲਟਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਮਰ ਵੀ ਘੱਟਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Doctor Arun Gupta
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ, ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।''
ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਜਾਂ ਨਮਕ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਫੀਸਦ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਉਤਪਾਦ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੂਡ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕਲਰ ਕੋਡਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਅਰੁਣ ਗੁਪਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਖੰਡ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਚੀ ਰੱਖੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਖਪਤ ਜਾਂ ਸੁਆਦ ਲਈ ਕੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
