Taith sydd wedi cael ei hagor yn gymharol ddiweddar yw "Taith Henry Vaughan", yn Nhalybont-ar-Wysg. Adnabyddid Henry Vaughan fel "Y Silwriad", ac fel "Alarch yr Wysg". Roedd yn ŵr amryddawn ac yn hyddysg mewn nifer o feysydd, ond fel bardd y cafodd enwogrwydd, a bu'n ddylanwad ar nifer o feirdd diweddarach, megis Wordsworth.

Mae Llwybr Henry Vaughan yn daith o ryw 4KM, gyda phigion o farddoniaeth Henry a'i frawd, Thomas, ar byst yma ac acw ar y daith. Y logo a ddewiswyd i nodi'r daith yw llun o alarch wen ar gefndir glas, gyda'r geiriau "Llwybr Vaughan" o gwmpas yr ymyl.

Y man mwyaf cyfleus i ni gychwyn ar y daith yw Neuadd Henderson ym mhentref Talybont, gan fod yno ddigon o le i barcio. Cerddwch allan o'r maes parcio i'r ffordd sy'n mynd drwy'r pentref . I'r chwith ar hyd y ffordd am ryw 50 llath, ac yna i'r dde am bont y gamlas, lle mae'r arwydd i gronfa ddŵr Talybont. Cyn y bont, cymryd llwybr y gamlas i'r chwith, ac yn fuan fe ddewch at hysbysfwrdd sy'n rhoi tipyn o hanes Henry Vaughan, a hefyd map o'r daith. Ymlaen ar hyd y llwybr, a chyn dod at bont y gamlas, ger tafarn y "White Hart", gadael y llwybr ger y polyn sy'n nodi'r daith. Ond yn gyntaf, codwch y lifer sydd yn y polyn, ac fe ddaw dyfyniad allan o un o gerddi Henry Vaughan i'r amlwg, ynghyd â chyfieithiad Cymraeg.

Braf gweld fod yr iaith yn gywir ac yn cael y parch dyladwy. Mae dyfyniadau eraill i'w cael mewn polion o'r fath ar hyd y daith. Croesi'r bont dros y gamlas a dilyn y llwybr i fyny, gan ymuno â hen dramffordd Brynoer ar ôl croesi hen bont y rheilffordd. Yn fuan, ar y dde i'r llwybr, fe ddowch at Ardd Vaughan, gyda hysbysfwrdd arall yn nodi rhai o'r llysiau a ddefnyddid gan Henry Vaughan i wneud meddyginiaethau. Mae rhai o'r llysiau hyn hefyd wedi eu plannu ger yr hysbysfwrdd. Mae'r ardd yn lle hyfryd a thawel i eistedd neu i gael picnic. Bydd dyffryn hyfryd Caerfannell ar y dde i chi. Cyn hir fe ddowch at bolyn arall, ger arwyddbost a sedd. Dyma'r dyfyniad a geir: "Na ddilyn y floedd mwyach: Mae ffordd hynafol a daenwyd a blodau, a hapusrwydd a ffresni Mai."

Gadael y dramffordd yma, mynd dros y gamfa ar y dde a dilyn y llwybr a'r arwyddion i lawr nes cyrraedd y ion ger yr hen reiiffordd. I'r chwith yma, ac ar ôl ychydig lathenni, mynd drwy'r glwyd fetel ar y dde. Mynd o dan yr hen bont a gwyro i'r chwith. Drwy'r glwyd fetel ac ymlaen. Mewn llannerch fechan lle mae arwyddbost, ewch i lawr i'r dde at yr afon, lle mae sedd a pholyn arall. Dilynwch y llwybr i lawr at y bompren. Croesi'r bompren a gwyro i'r dde. Dilyn nant Caerfannell i lawr at y polyn a'r glwyd nesaf, lle mae dyfyniad addas iawn: "Yma mae ffynhonnau'n llifo, mae adar yn canu, anifeiliaid yn bwydo, pysgod yn neidio, a'r ddaear yn ddi-syfl."

Ymlaen yn syth drwy gae gwastad, gyda glan yr afon. Drwy glwyd arall ac ymlaen nes dod at arwyddbost sy'n eich cyfeirio i ffwrdd o'r nant ac at y tŷ cerrig a welwch draw ar y chwith. Dros y gamfa garreg i'r ffordd. Croesi'r bont a throi'n union i'r chwith, cyn y tŷ, dros gamfa garreg arall. Ymlaen ger y nant fechan, a dod allan i'r ffordd. Troi i'r dde. Mynd heibio i Cui Park ar y chwith. Yn fuan, gyferbyn â'r tŷ bychan, deniadol, dilynwch yr arwyddbost i mewn i'r cae. Croesi tri chae a dod allan i'r ffordd ger y rhes bythynnod. I'r dde ar hyd y ffordd. I'r chwith yn syth ar ôl croesi'r gamlas ac i'r chwith eto at lwybr y gamlas, ger polyn arall. Gadael y llwybr ger y bont-godi a mynd yn ôl i'r maes parcio. Mae taflen bwrpasol gyda map o'r daith ar gael yn y ganolfan ymwelwyr yn Aberhonddu.