Трамп ва Зеленский учрашмоқда. Музокара Украина учун манфаатли тугайдими?

Шу соатларда Вашингтонда президентлар Доналд Трамп ва Володимир Зеленский юзма-юз учрашмоқда. Аввалроқ Америка етакчиси Украинага нисбатан жиддий босим қилган эди. Учрашув Украина учун қандай натижа билан тугаши мумкин?

28 февраль куни Украина президенти Володимир Зеленский ҳамкасби Доналд Трамп билан юзма-юз учрашиш мақсадида Вашингтонга етиб борган.

Расмий тадбир Тошкент вақти билан соат 21:00 да бошланган.

Сатҳдаги BBCмухбирлари тадбир бошланиши арафасида Оқ уй олдида фахрий қоровул саф тортгани, камида, юз нафар журналист йиғилганини хабар қилган.

Икки раҳбар Доналд Трамп Украина уруши масаласида Россияга ён боса бошлаган ва АҚШ президенти Зеленскийни "диктатор" дея аташи ортидан кечмоқда.

Бугун икки ўртада муҳокама қилиниши кутилаётган энг муҳим масалалар – бу урушнинг кейинги тақдири ва фойдали ҳамда ноёб ерости қазилма бойликлари бўйича битим.

Икки ҳафтадан буён президентлар ўртасидаги муносабат таранглашгани кузатилмоқда.

Аввалроқ, Трамп Зеленскийни "диктатор" дея атаган ва Украинани урушни бошлашда айблаб чиққан эди.

Бунга жавобан Зеленский АҚШ президенти Россиянинг "дезинформация пуфаги" ичида яшаётган бўлиши мумкинлиги ҳақида гапирган.

Шунга қарамай, бугунги учрашув олдидан бу таранглик нисбатан юмшагандек кўринмоқда.

27 февраль куни BBC мухбирининг Володимир Зеленскийни "диктатор" дея атагани борасидаги саволига жавобан Трамп "бундай гап айтганини эслолмаслиги"ни билдирган.

"Шунақа дедимми? Бундай гап қилганимга ишонолмайман", деган АҚШ президенти.

АҚШ ва Украина раҳбарлари учрашувидан олдинроқ Франция президенти Эммануэл Макрон ҳамда Британия Бош вазири Кейр Стаммер Оқ уйда бўлиб, Трамп билан гаплашган эди.

Ўртада қандай масалалар турибди?

Тошкент вақти билан 21:30 га яқин Зеленский Оқ уйга етиб келган, уни шахсан Трампнинг ўзи кутиб олган.

Юзма-юз учрашув икки соат давом этиши, шундан сўнг президентлар журналистлар саволларига жавоб бериши кутилмоқда.

Кузатувчилар бу учрашув Америка Қўшма Штатлари ва Украина муносабатларида янги саҳифа очиши ёки, ҳеч бўлмаганда, риторикани юмшатиб, ўзаро алоқаларга нормал тус қайтаришини кутмоқда.

Ўртада турган асосий масала — фойдали ва ноёб ерости қазилма бойликлари бўйича битим борасида муросага келиш.

Аввалроқ, Трамп АҚШ Украинага юзлаб миллиард долларга тенг ҳарбий ёрдам бергани ва бу харажатларни Украина табиий бойликларидан келадиган даромадга шерик бўлиш орқали қайтариб олишни истаётганини таъкидлаган эди.

Ўртада жиддий мунозаралар келиб чиққан бўлсада, шу ҳафтада икки томон битим бўйича муросага кела бошлаган, аммо якдил қарор ҳали олинмаган.

Украина президентининг юқори лавозимли маслаҳатчиси Михайло Подоляк келишув бугун имзоланишини умид қилаётганини билдирган.

"Бу Америка билан стратегик ҳамкорликка йўл очадиган асосий битимдир," деган Подоляк Украина телевидениесига.

"Унда бир қанча қўшимчалар бўлади. Улар инвестиция дастурларини, фойдали қазилмаларни биргаликда қазиб олишдан тушадиган даромадни тақсимлашни аниқ рақамлар билан кўрсатиб беради. Шунингдек, хавфсизлик кафолатларига доир қўшимчалар ҳам бўлади," қўшимча қилган мулозим.

Подолякнинг айтишича, битимда Украинага қанча ва қандай қурол-аслаҳа етказиб берилиши, шунингдек, Киевга ёрдам ажратиш манбалари ҳам аниқ белгилаб қўйилади.

Келишувнинг якуний лойиҳасини кўрган-кўрмаганига оид саволга Подоляк: "Ҳа, албатта," дея жавоб қайтарган.

25 февраль: Украина - Америка: Трамп Зеленский билан "катта келишув" имзолаймиз деди

Доналд Трамп Америка Қўшма Штатларининг президенти ваколатларини иккинчи маротаба бажаришга киришганидан кейинги илк ҳукумат мажлисини ўтказди.

Бу мажлисда ҳукумат вазирлари билан бирга миллиардер Илон Маск ҳам қатнашди.

Президент Трамп биринчи бўлиб сўзни Илон Маскка берди.

Х (собиқ Твиттер) ижтимоий тармоғи ва Tesla электр автомобиллари ширкати раҳбари Илон Маскка Президент Трамп ҳукумат самарадорлиги бўйича вазирлик (Department of Government Efficiency (Doge) деб таржима қилиш мумкин бўлган янги тузилма бошқарувини берган, Трамп ва Маскка кўра, давлат бюджети маблағларини самарали сарфлаш, ортиқча харажатларни кесиш, коррупцияга чек қўйиш бу бошқармага юклатилган.

Илон Маск харажатларни камайтириш борасида салмоқли ишлар қилингани ҳақида айтди.

Мажлисда Президент Трамп айтишича, Украина Президенти Володимир Зеленский Украина ер ости бойликларига оид шартномани имзолаш учун 28 феврал куни Вашингтонга келаяпти.

Бундан олдин мухбирлар бундай ташрифни АҚШ тарафи талаб қилгани ҳақида хабар қилган эдилар.

Шу куни Киевда ташкил этилган матбуот анжуманида Президент Зеленский ҳам АҚШ билан ер ости бойликлари борасидаги битим имзоланажаги ҳақида маълум қилди.

Зеленский сўзларига кўра, бу фақат бошланиши, "бу катта ютуқ бўлади".

Президент Зеленский бу келишув тафсилоти ҳали Президент Трамп билан муҳокама этилади.

Таҳлилчиларга кўра, ушбу келишув тафсилоти кенг оммага очиқланмаяпти, Президент Зеленский ушбу битимда Украина хавфсизлиги кафолати акс этишини хоҳламоқда.

АҚШ Украина бўйича овоз беришда Россия томонда бўлди, Ўзбекистончи? - Путин табиий бойликларни АҚШ билан бирга қазиб олмоқчи

АҚШнинг янги маъмурияти душанба куни Вашингтоннинг ташқи сиёсатдаги ўзгаришлари жиддий эканлигини очиқ намойиш қилди. Украинадаги уруш бўйича резолюцияга икки марта Россия билан бир томонда туриб овоз берди.

Аввалига АҚШ ва Россия БМТ Бош ассамблеясида Россиянинг Украинага тажовузини қораловчи резолюцияга қарши овоз беришди. Овоз бериш Россиянинг Украинага бостириб киришига 3 йил тўлиши муносабати билан ўтказилди.

Кейин АҚШ БМТнинг хавфсизлик кенгаши орқали Россияни айбламасдан ва Украина фойдасига бир оғиз гапсиз, фақат тинчликка чақирувчи ўз резолюциясини овозга қўйди. Уни Россия ҳам қўллаб овоз берди.

"Бу ўтмишга эмас, балки келажакка қаратилган тарихий баёнотдир. Резолюция бир нарсага урғу берган: урушга барҳам бериш", деди АҚШнинг БМТдаги вакили Дороти Ши.

Россиянинг БМТдаги вакили Василий Небензя "қабул қилинган матн ҳозир идеал эмаслигини", аммо бу тинчликка элтувчи илк ҳаракат эканлигини айтди. У, шунингдек, Америка декларациясини "соғлом ташаббус" ҳамда "тўғри йўналишда ташланган қадам" деди.

Россия ва бошқа давлатлар томонидан таклиф қилинган ўзгартиришлар қабул қилинмаган.

"АҚШ Европадаги иттифоқчиларининг позициясига камдан кам ҳолларда қарши бўлган. Оқ уй Доналд Трамп бошчилигида Москвага хушомад қилиб, АҚШнинг Европада хавфсизликни таъминлаш ишларига кўп йиллик содиқлигини шубҳа остига қўйиб, трансатлантик иттифоқни парчалаб ташлади", дейди BBCнинг дипломатик мухбири Жеймс Ландейл.

Украина томонидан таклиф қилинган ва Европа давлатлари томонидан дастакланган БМТ Бош ассамблеясининг биринчи 3 бетлик резолюциясида Россиянинг босқини "нафақат Украинага, балки бошқа минтақаларга ва дунёдаги барқарорликка" бузғунчи оқибатлар олиб келаётгани айтилади. Ундан ташқари Украина мустақиллигини сақлаш зарурлиги, унинг ҳудудий яхлитлигини тиклаш ва халқаро ҳуқуққа қарши жиноятни жазолаш кераклиги таъкидланади.

АҚШ резолюциянинг ўз вариантини таклиф қилди. Унда уч сатрдан иборат қисқа матнда тинчликка чақириш, ҳалок бўлганларнинг кимлиги ва ким айбдорлиги айтилмасдан уларга қайғу билдириш ёзилганди.

Украина таклиф қилган резолюция овозга қўйилганда, АҚШ нафақат бетараф қолди, балки Россия, Шимолий Корея, Беларус, Судан, Венгрия ва Исроил ҳамда яна 11 давлат билан унга қарши овоз берди.

Резолюцияни 93 давлат қўллаб қувватлади. Уларнинг ичида Озарбайжон ҳам бор.

Россия агрессиясини қораловчи резолюцияни қабул қилишда Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистон билан бир қаторда бетараф қолган.

"Бир неча ҳафталарда оташкесимга эришилади"

АҚШда Доналд Трамп билан учрашган Франция президенти Эммануэл Макрон Россия ва Украина ўртасида яқин орада ўт очишни тўхтатиш эҳтимолига ишонишини айтди. Оташкесимдан сўнг узоқ муддатли тинчлик музокаралари бошланиши кўзда тутилган. Макроннинг айтишича, Европа Украинага хавфсизлик кафолатини беради ва у ерга тинчликпарвар кучларини юборади.

Москва Украинага хорижий ҳарбийларнинг жойлаштирилишига қарши бўлиб келади.

Ер ости бойликлари

Доналд Трамп яна бир бор Киев билан Украина ер ости бойликлар борасида тезроқ битим имзоланишига умид билдирган.

У, шунингдек, Путин билан урушни тугатиш ва иқтисодни ривожлантириш борасида йирик шартномалар борасида жиддий музокаралар олиб бораётганини таъкидлаган.

Трамп гапларининг манзарасида Россия президенти Владимир Путин фойдали қазилмалар борасида Россия ва Америка қўшма лойиҳалари ҳақида айтган.

Путин Россияда Украинадагидан кўпроқ ноёб металлар борлигини, уларнинг бир қисми Украинанинг босиб олинган ҳудудларида эканлигини маълум қилган.

"Америка ширкатлари билан бирга бу йўналишда бирга ишлашни ўйлаб кўришимиз мумкин", деган Путин.