Уч йиллик: Ғарб раҳбарлари Киевда йиғилди. Улар Украинага қандай ваъдалар бермоқда?

Бугун Россиянинг Украинага нисбатан кенг кўламли босқин бошлаганига уч йил тўлди. Кўпчилик украиналиклар учун кун шунчаки одатдагидек бошланган: тун давомида Россия дронлар билан бир қанча ҳудудларни нишонга олган. Шундай бир манзарада, ўндан ортиқ Ғарб етакчилари Киевга йиғилган.

Бундан роппа-роса уч йил аввал – 2022 йил 24 февраль куни эрта тонгда Россия Украина ҳудудига кенг миқёсда бостириб кирган эди.

2025 йил 24 февраль тонгида эса Россия одатдагидек Украин шаҳарларига дронлар билан ҳужум қилган.

Украина расмийларига кўра, Россияга тегишли 185 та дрондан 113 таси уриб туширилган.

Уруш шиддат билан давом этаётган ана шундай бир вазиятда ўндан зиёд Ғарб давлатлари раҳбарлари поездда Киевга етиб келган.

Улар орасида Канада, Испания, Дания, Норвегия, Эстония каби давлатлар етакчилари бор.

Шу вақтгача Украинанинг асосий иттифоқчиларидан саналган АҚШ ташқи сиёсати Доналд Трамп ҳокимиятга қайтгач кескин ўзгариб, Киевга босим ортган бир пайтда келган бу етакчилар Украинани қўллаб-қувватлаш аҳдида собит эканликларини яна бир бор такрорлаган.

Нималар ваъда қилинмоқда?

Душанба куни Киевда ўтган саммитда иштирок этган Ғарб етакчиларининг чиқишлари, асосан, Украинани қўллаб-қувватлаш мазмунида бўлган.

Бир қатор етакчилар Киев келажакдаги ҳар қандай тинчлик битимида ўз сўзига эга бўлиши лозимлигини таъкидлашган ҳамда Россияга қарши янги санкциялар жорий этилишини эълон қилишган.

Киевдаги саммитда Америка Қўшма Штатларидан ҳеч ким сўзга чиқмаган – Трамп президентликка қайтганидан бери Вашингтоннинг Украинага нисбатан муносабати кескин ўзгаргани кузатилмоқда.

Киев саммитидаги чиқишида Канада Бош вазири Жастин Трюдо халқаро муносабатларда "кучи бор ҳақ" ёндашувига қайтилишига йўл қўйиб бўлмаслигини таъкидлаган.

Буюк Британия Бош вазири Кейр Стармер эса Доналд Трампнинг ўтган ҳафта айтган гапига қарши чиқиб, "барча қарталар Россиянинг қўлида эмас"лиги, Москва иқтисодий жиҳатдан муаммолар гирдобида эканини тилга олган.

Европа Комиссияси президенти Урсула фон дер Ляен "Украинага қурол-яроғ ва ўқ-дори етказиб беришни тезлаштиришимиз керак", дея таъкидлаган ва урушни "Европа келажаги учун энг муҳим ва таъсирчан инқироз" деб атаган.

"Бу ерда нафақат Украина, балки бутун Европанинг тақдири ҳал бўлмоқда," деган у.

Фон дер Ляен, шунингдек, Украинага ёрдам сифатида 3,5 миллиард евро ажратилишини эълон қилган. Унинг сўзларига кўра, бу маблағ аввалдан ваъда қилинган 135 миллиард еврога қўшимча равишда берилади.

Испания бош вазири Педро Санчес Испания томонидан 1 миллиард евро ажратилишини эълон қилар экан, "Испания ҳарбий ёрдам ва зарур техник воситалар билан таъминлашни илгаригидан ҳам кўра катта қатъият билан давом эттириши"га ваъда берган.

Трюдо эса Россия тажовузини "Ғарбча турмуш тарзи, демократия, қонун устуворлиги, ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқи ва адолатга" қаратилган уруш, деб атаб, Украинани курашни давом эттиришга чақирган.

Трюдонинг сўзларига кўра, Канада яна ўнлаб ҳарбий техника воситалари, қирувчи самолётлар учун қўниш тизимлари ва миллионлаб ўқ-дорилар ажратади.

Бу орада, Япония бош вазири Шигеру Ишиба Россиянинг Украинага тажовузини "халқаро тартиб асосларини остин-устун қилувчи хунрезлик" дея баҳолаган.

Саммит ортидан журналистлар саволларига жавоб қайтарган Украина президенти Володимир Зеленский урушнинг шу йил тугашидан умид қилаётганини тилга олган.

Шунингдек, у АҚШ президенти билан совуқлашиб бораётган муносабатлар ҳақидаги саволга атрофлича жавоб бермасликка интилгани кўзга ташланган.

У "Қўшма Штатлар ҳам барча бошқа иттифоқчилар каби ёрдамни давом эттиришидан умид қилиши"ни айтиш билан чекланган.

Эслатиб ўтамиз, ўтган ҳафтада Доналд Трамп Зеленскийни "диктатор" деб атаб, ёрдамни давом эттириш эвазига Украина ерости фойдали қазилмаларининг 50 фоизига эгаликни талаб қилган эди.

Зеленский "ўз мамлакатини сотиб юбора олмаслиги"ни таъкидлаб, бундай битимни имзолашдан бош тортган, аммо 24 февраль куни Украина Бош вазири ўринбосари Олга Стефанишина Вашингтон ва Киев ушбу битим бўйича музокараларнинг якуний босқичида турганини хабар қилган.

Ўтган ҳафтада Саудия Арабистонида АҚШ ва Россия Украинадаги урушни тугатиш борасида илк бор юзма-юз музокара ўтказган эди. Ушбу музокара тафсилотлари ва унга боғлиқ бошқа хабар-таҳлилларни қуйида ўқишингиз мумкин.

19 февраль: Путин Трамп билан "жон деб" учрашишини айтди

Ушбу саҳифа АҚШ ва Россия Украинадаги урушни тўхтатиш йўлида Саудия Арабистонида ўтказган юзма-юз музокараларга оид сўнгги хабар ва таҳлиллар билан тўлдириб борилмоқда.

Россия президенти Владимир Путин Доналд Трамп билан "мамнуният ила" учрашишга тайёр эканини айтган. Шу билан бирга у Украинанинг бевосита музокараларга жалб этилиши масаласига ҳам муносабат билдирган.

Аммо Санкт-Петербургда журналистлар билан суҳбат чоғида Кремль раҳбари АҚШ президенти билан учрашув бўлиб ўтиши учун пухта тайёргарлик зарурлигини таъкидлаган.

Шунингдек, Путин Трамп билан "яқин алоқада эмаслиги"ни тилга олиб, икки президент "анчадан бери кўришмаган"ини айтган.

Россия президенти Трамп ҳам у билан учрашиш истагида эканига ишониши ҳақида гапирган.

"Аммо бу етарли эмас", деган у.

Путиннинг таъкидлашича, бўлажак учрашув олдидан ҳар икки етакчининг жамоалари бир қатор муҳим масалалар устида ишлаши зарур.

"Бу осон вазифа эмас," қўшимча қилган Путин.

Ҳеч ким Украинани музокаралардан четламаяпти – Путин

Путиннинг сўзларига кўра, Саудия Арабистонида ўтган Россия-АҚШ музокараларидан асосий мақсад икки томонлама муносабатларни "тиклаш" бўлган.

У Россия ва Америка Қўшма Штатлари ўртасида "ишонч даражаси ошмасдан туриб" кўплаб масалаларни, шу жумладан, Украинадаги инқирозни ҳал этиш "имконсиз" эканини таъкидлаган.

Кремль раҳбари Москва "ҳеч қачон европаликлар билан алоқа қилишдан бош тортмагани, Украина билан ҳам музокаралар жараёнидан воз кечмагани"ни яна такрорлаган.

Путиннинг қўшимча қилишича, ўтган ҳафта бўлган телефон сўзлашуви вақтида Доналд Трамп урушни тугатиш бўйича музокараларга Украина ҳам жалб этилиши режалаштирилишини айтган.

"Ҳеч ким Украинани бу жараёндан четлатмаяпти," қайд этган Путин.

Путин нима демоқчи бўлди?

Виталий Шевченко

BBC Monitoring'нинг Россия бўйича муҳаррири

Путиннинг ар-Риёддаги музокараларни "ижобий баҳолаши"ни ҳамма кутганди.

Россия президенти Саудия Арабистонига юборган одамлари ҳам худди шундай кайфиятда эди.

Дональд Трампнинг Украина ҳақидаги сўнгги гаплари икки давлат президентлари ўртасида кўплаб муштарак нуқталар борлигига далолат қилади.

Аммо бу мулоқотлардан нега Украина ва Европа четда тутилганига оид саволга келганда, Путиннинг оҳанги америкалик ҳамкасбиникига қараганда кескинроқ бўлди.

У эътиборларини Россия ва АҚШ ўртасидаги мулоқотларни қайта тиклашга қаратишгани, бунинг учун "воситачилар"га эҳтиёжлари бўлмаганини айтди.

Трамп Украинани урушни бошлашда айблади, Россия эса қатъий шарт қўймоқда. Ар-Риёд музокаралари иш бермадими?

Саудия Арабистонида ўтган АҚШ ва Россия вакиллари учрашуви ортидан президент Доналд Трамп Украинани нишонга олган – у урушни гўё Украина бошлагандек маънода гапирган.

Аввалроқ, президент Володимир Зеленский Украина 18 февраль куни Россия билан урушни тугатиш бўйича Саудия Арабистонида ўтган музокарага таклиф этилмаганини "кутилмаган ҳолат" деб айтган эди.

Музокаралар ортидан журналистлар билан гаплашган Трамп Украинанинг бундай муносабатидан "ҳафсаласи пир бўлган"ини тилга олган.

АҚШ президенти урушни гўё Украина бошлагандек гапирган ва Киев "илгарироқ келишувга эришиши мумкин эди," дея даъво қилган.

Бир вақтнинг ўзида, Россия Украинага Европа давлатларидан тинчликпарвар кучлар киритилиши ғоясига қатъий қарши эканини таъкидлаган.

Кремль ва Оқ уй Украина тақдирини ҳал этишга киришган бир вақтда, Россия Украина энергоинфратузилмасини яна дронлар билан нишонга олган.

"Келишишингиз мумкин эди"

Россиянинг кенг кўламли босқини деярли уч йил аввал Иккинчи Жаҳон Урушидан бери Европада кузатилган энг йирик уруш бошланиб кетишига туртки берган эди.

Сешанба куни Россия ва АҚШ вакиллари уруш бошланганидан бери илк бор юқори даражада музокара олиб борган.

Аммо қуролли можародаги асосий томонлардан бири – Украина бу жараёнга таклиф этилмаган.

Мара-Лагодаги қароргоҳида журналистлар билан учрашган Трампдан BBC News мухбири унинг 'ўзини хиёнат қилингандек ҳис қилаётган украиналиклар' борасидаги фикрини сўраган.

"Улар музокара столида ўзлари учун жой ажратилмаганидан ранжишаётганини эшитяпман, лекин улар уч йил давомида ва ундан аввал ҳам ўз жойига эга бўлишган. Буни жуда осон ҳал қилиш мумкин эди," деган Трамп.

"Сизлар буни ҳеч қачон бошламаслигингиз керак эди. Келишув тузишингиз мумкин эди," дея қўшимча қилган АҚШ президенти.

У, доимгидек, агар президентликда бўлганида, бу уруш бошланмаган бўлиши ҳақидаги гапини такрорлаган.

Шунингдек, Трамп Ар-Риёдда Россия билан ўтган музокарадан сўнг ўзини "анчайин ишончлироқ" ҳис қилаётганини айтган.

"Улар ўзини жуда яхши тутди. Россия нимадир қилишни истамоқда. Улар бу ваҳшиёна ёввойиликни тўхтатмоқчи."

"Рейтинги 4 фоиз"

Россия Украинада сайлов ўтказишни талаб қилса, буни Қўшма Штатлар қўллайдими, дея сўралган саволга Трамп Украинада сайлов ўтказилмаганига анча вақт бўлганини танқид қилган.

Шунингдек, у 2019 йилда беш йиллик муддатга сайланган Зеленскийнинг "маъқуллов рейтинги 4 фоизга тушиб кетган"ини ҳам даъво қилган.

Маълумот ўрнида: Ҳақиқатан, Володимир Зеленскийнинг президентлик ваколати муддати 2024 йил май ойида ниҳоясига етган. Украина расмийлари эса сайлов ўтказилмаётганини сабабини Россия бошлаган уруш ва унинг ортидан мамлакатда жорий этилган ҳарбий ҳолат билан изоҳлайди.

Шунга қарамай, ўтган декабрь ойида ўтказилган сўровномада қатнашган украиналикларнинг 52 фоизи Зеленскийга "ишонишини" айтган.

Трамп дезинформация маконида яшамоқда – Зеленский

Володимир Зеленский Трампнинг "4 фоизлик рейтинг" даъвосига жавобан унинг маъқуллов рейтинги юқори эканини айтган.

Украина президенти ўзи номини тилга олмаган сўровнома натижаларини келтириб, "украиналикларнинг 58 фоиз қисми уни давлат раҳбари сифатида қўллаб-қувватлашини билдиргани"ни таъкидлаган.

Шунингдек, у Украина Россиядан келаётган "кўплаб дезинформация"га гувоҳ бўлаётганини қўшимча қилган.

"Президент Доналд Трампни раҳбар сифатида ҳурмат қилган ҳолда... у шу дезинформация маконида яшаяпти".

"Мутлақо қабул қилиб бўлмас"

Украинани дастаклаш аҳдида собит эканини айтаётган НАТОга аъзо Европа давлатлари ҳам Трампнинг бир томонлама тинчлик ташаббуси уларни четда қолдирганидан норози.

Душанба куни Парижда алоҳида бўлиб ўтган НАТО аъзолари учрашувида Украинага тинчликпарвар кучлар юбориш масаласи илгари сурилган эди.

Россия ташқи ишлар вазири Лавров эса, Москва ҳар қандай тинчлик битими доирасида бунга мутлақо рози бўлмаслигини таъкидлаган.

АҚШ президенти эса НАТОнинг бу ташаббусига қарши эмаслигини билдирган.

"Агар улар шуни хоҳлашса, жуда яхши, мен буни тўлиқ қўллайман".

Аммо Трамп АҚШ қўшинлари Украинага жўнатилмаслиги ҳақида гапирган.

"Бизнинг у ерга ҳеч кимни юборишга эҳтиёжимиз йўқ, чунки биласиз, биз жуда узоқдамиз".

Россия ҳеч қандай муроса ниятини намоён этмаяпти – таҳлил

Сара Рейнсфорд,

Шарқий Европа бўйича мухбир

Ар-Риёдда тўрт соатдан ортиқ давом этган музокаралардан сўнг, АҚШ давлат котиби Марко Рубио матбуот олдига чиқиб, музокаралар бўйича биринчи қадамлар келишилгани, ҳамда ҳар икки томондан ишчи гуруҳлар тузилиши тўғрисида эълон қилди.

У Россия урушни тугатиш бўйича "жиддий жараён"га киришишга тайёр, деган хулосани илгари сурди. Аммо нега бунчалик ишонч билан гапирди?

Столнинг нариги тарафида Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров ўтирди. У ҳанузгача Америка Молия вазирлиги томонидан қўйилган санкциялар остида турибди.

Лавров Россия матбуоти билан мулоқотда АҚШ Украинанинг энергетика инфратузилмасига ҳужум қилмаслик бўйича "мораторий" таклиф қилганини айтди.

"Биз асло тинч аҳолининг энергия таъминотини хавф остига қўймаганимизни ва фақат Украинанинг ҳарбий кучларига бевосита хизмат қиладиган объектларни нишонга олишимизни тушунтирдик," деди вазир.

Бу ҳақиқатга тўғри келмайди. Ўзим Россия ракеталар билан бевосита нишонга олган фуқаро электр станциялари вайроналари орасида юрганман.

Гарчи унга ишониш мумкин эмаслигини тасдиқловчи етарлича далиллар мавжуд бўлса ҳам, АҚШ айнан шу давлат билан мулоқот қилишга ҳаракат қилмоқда

Россия, шунингдек, бирор муросага кўнишга тайёрлигини ҳали кўрсатгани йўқ.

Ахир Трамп маъмурияти, Москва талаб қилганидек, Украина ҳеч қачон НАТОга қўшилмаслиги ва босиб олинган ерларни қайтариб олмаслигига аллақачон рози бўлган бир вақтда, Москва нега бирор муросага кўниши керак?

18 февраль

АҚШ-Россия музокаралари якунланди. Украина уруши бўйича муросага келишилдими? Видео

Ар-Риёдда тўрт соатдан кўпроқ вақтга чўзилган музокаралар ортидан икки ўртада бўлиб ўтган мулоқот тафсилотлари чиқа бошламоқда.

Россиянинг тўғридан тўғри инвестициялар фонди раҳбари Кирилл Дмитриевнинг маълум қилишича, музокара "ёмон ўтмаган".

Аммо юқори даражадаги мулоқотда бевосита қатнашмаган Дмитриев АҚШ ва Россия бир-бирини тинглай бошлаган бўлсада, "муроса ҳақида гапиришга ҳали эрта" эканини билдирган.

Шунга қарамай, матбуотда дунё эътиборида бўлган музокараларнинг айрим тафсилотлари маълум.

Музокара натижалари АҚШ талқини бўйича

Ар-Риёдда ўтган музокаралар натижалари ҳақида АҚШ Давлат департаменти матбуот котиби Темми Брюс журналистларга қуйидагиларни маълум қилган:

Брюснинг таъкидлашича, Доналд Трамп — Россия ва Украинани урушни тўхтатишга мажбур қила оладиган ягона жаҳон етакчиси.

Украина ва ЕИ музокараларда қатнашмади, бироқ "ҳеч ким четда қолаётгани йўқ" – Рубио

АҚШ давлат котиби Марко Рубио бугунги музокараларни "можарони тугатиш бўйича олдиндан келишув" сифатида кўрмасликка чақирган.

Унинг сўзларига кўра, Трамп билан Путиннинг ўтган ҳафтадаги телефон орқали сўзлашуви ортидан ташкилланган бу учрашув асосий алоқа каналларини қайта ўрнатиш мақсадида ўтказилган.

"Бугундан узоқ ва машаққатли жараёнга илк, аммо муҳим қадам ташланди. Президент Трамп ўз сайловолди кампаниясида тилга олганидек, бу можарога чек қўйиш аҳдида собит. Ва у ушбу жараён адолатли, мустаҳкам ва икки-уч йилдан сўнг яна бошқа бир урушга етакламайдиган бўлишини истайди", деган Рубио.

Рубио, шунингдек, Европа ва Украинанинг музокарада иштирок этмаганига изоҳ ўлароқ "ҳеч ким четда қолаётгани йўқ", деган.

Музокара натижалари Россия талқини бўйича

Учрашувдан кейин ўтган матбуот анжуманида Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Кремль ва Оқ уй "тўлиқ миқёсда ҳамкорликни тиклаш учун шароит яратишга" келишганини айтган.

Шунингдек, Лавров учта асосий келишувни санаб ўтган:

Лавров журналистларнинг музокарада Украина томони қатнашмаганига оид саволга жавоб бермаган.

Украинанинг НАТОга қўшилиши Россия учун бевосита таҳдид — Лавров

Лавров, шунингдек, Доналд Трамп Ғарб давлатлари орасида биринчи бўлиб "Украинани НАТОга тортиш – президент Байденнинг энг катта хатоси" деб айтганини эслатиб, Путин НАТОнинг шарққа кенгайиши ва Украинанинг альянсга киритилишини Россияга "тўғридан-тўғри таҳдид" деб билишини таъкидлаган.

"Ҳар қандай қуролли кучларнинг бошқа байроқ остида пайдо бўлиши ҳеч нарсани ўзгартирмайди. Албатта, бу мутлақо қабул қилиб бўлмайдиган ҳолат," деган у.

Маълумот ўрнида: Украина НАТО аъзоси эмас. Россия эса Украинанинг ҳарбий альянсга қўшилишига доим қарши чиқиб келган.

Кремль бу ҳолат НАТО кучларини унинг чегараларига ҳаддан ташқари яқинлаштириши мумкин, деб ҳисоблайди.

2008 йилда альянс Украина келажакда НАТОга қўшилиши мумкинлигини билдирган, президент Зеленский эса Россиянинг кенг кўламли босқини туфайли ушбу жараённи тезлаштиришни сўраган эди.

Трамп маъмурияти эса буни "реал натижа билан тугамайдиган қадам" дея баҳолаган.

Зеленский нима дейди?

Украина президенти Володимир Зеленский сешанба куни Туркия президенти Ражаб Таййип Эрдўған билан биргаликда матбуот анжуманини ўтказган.

Зеленскийнинг сўзларига кўра, улар бугун урушни тугатишга олиб келиши мумкин бўлган халқаро жараёнларни батафсил муҳокама қилган, турли истиқболларни кўриб чиққан.

Зеленский "ҳар қандай музокаралар бевосита томонларни четлаб эмас, балки уларнинг иштирокида ўтиши муҳим"лигини таъкидлаган.

У барқарор тинчликка эришиш учун "ҳеч қандай хато қилиш мумкин эмаслигини" айтиб, музокаралар столида Америка, Европа ва Украина тарафлари ўтириши шартлигини қўшимча қилган.

Аввалроқ: Кремль Путиннинг Зеленский билан гаплашиши мумкинлигини айтмоқда

Россия Tашқи ишлар вазирлиги Саудия Арабистонида музокаралар ўтказаётган россиялик ва америкалик расмийлар қисқа танаффусга чиққанини маълум қилди.

Вазирлик матбуот котиби Мария Захарова музокаралар якунлангач, Tашқи ишлар вазирлиги матбуотга маълумот беришини қўшимча қилди.

Бу орада Россиядан музокараларга оид муносабатлар кела бошлаган.

Москва: Киевнинг ЕИга қўшилиш ҳуқуқи бор, аммо…

Кремлдан матбуот котиби Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, Россия Украинага Европа Иттифоқига қўшилиш масаласида эътироз билдираётгани йўқ, чунки буни ўз хавфсизлигига таҳдид деб кўрмайди.

"Бу ҳар қандай давлатнинг суверен ҳуқуқи. Биз бу ерда иқтисодий ва интеграция жараёнлари ҳақида гапиряпмиз, албатта, ҳеч ким бирон-бир давлатга ниманидир буюра олмайди. Биз бу ишни қилмоқчи ҳам эмасмиз", деган Песков.

"Аммо хавфсизлик, мудофаа ёки ҳарбий альянслар билан боғлиқ масалаларда бизнинг позициямиз бутунлай бошқача. Бунда бошқа масалалар бор ва у ҳаммага яхши маълум", дея қўшимча қилган у.

Песков, шунингдек, Трамп ва Путин ўртасида бўлиб ўтиши мумкин бўлган учрашув борасида ҳозирча янги маълумот йўқлиги, бироқ бугунги музокаралар бу масалага аниқлик киритиши мумкинлигини тилга олган.

Кремль: Зарур бўлса, Путин Зеленский билан гаплашади

Кремлнинг баёнотига кўра, Владимир Путин зарур бўлган тақдирда Украина президенти Володимир Зеленский билан мулоқот қилишга тайёр.

"Аммо келишувларнинг ҳуқуқий асоси муҳокамага муҳтож, чунки Зеленскийнинг қонунийлик масаласи шубҳа остида бўлиши мумкин", деган Песков журналистларга.

Песков нега бундай демоқда?

Путин аввал ҳам бир неча бор Зеленскийнинг легитимлиги савол остида эканини таъкидлаб келган.

Чунки Зеленскийнинг жорий президентлик муддати ўтган йилнинг май ойида тугаган эди.

Украина расмийлари эса Россиянинг давом этаётган босқини ва Украинадаги ҳарбий ҳолат туфайли президентлик сайлови ўтказиш деярли имконсизлигини айтади.

Сўнгги янгиликлар ҳақида қисқача:

18 февраль куни АҚШ ва Россия Саудия Арабистонида Украинадаги уруш бўйича музокара бошлади – бу Москванинг Украинага кенг кўламли босқинидан кейин икки давлат ўртасидаги биринчи юзма-юз учрашувдир. Бир вақтнинг ўзида, айрим таҳлилчилар урушни тугатиш Кремль долзарб масала эканига ишонмаётир.

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Ар-Риёдда АҚШ давлат котиби Марко Рубио билан учрашмоқда, бироқ музокараларга на Украина ва на Европа давлатлари таклиф этилмаган.

АҚШ мазкур учрашувни Россиянинг урушни тугатиш борасида нияти "жиддий ё йўқлиги"ни аниқлаш учун дастлабки қадам сифатида баҳоламоқда, Россия эса мақсад Америка билан муносабатларни илиқлаштириш эканини билдирмоқда.

Бироқ президент Володимир Зеленский Украинанинг ўзи қатнашмаган музокараларда эришилган келишувларни тан олмаслигини таъкидлаган.

Европа етакчилари ҳам ушбу жараёнда қатнашишни истамоқда – кеча улар фавқулодда саммит ўтказган.

Буюк Британия Бош вазири Кейр Стармер мустаҳкам тинчлик келишуви имзоланган тақдирда Британия қўшинларини Украинага юбориш эҳтимолини кўриб чиқишини билдирган, аммо бошқа давлатлар бу ғояга унчалик хайрихоҳ эмас.

Бир вақтнинг ўзида, Россия давлат пропагандаси россияликларга Кремль урушни тугатишга тайёр, деган қарашни сингдиришга ҳаракат қилаётгани кўзга ташланмоқда.

Аммо баъзи таҳлилчилар Кремлнинг якуний мақсади бошқача бўлиши мумкинлигидан хавотир билдирмоқда.

Музокаралар столида ким бор?

Россия томони:

• Сергей Лавров – Россия ташқи ишлар вазири. 72 яшар Лавров 20 йилдан ортиқ вақтдан бери Владимир Путин бошқарувидаги Россияни халқаро майдонда тамсил этиб келади.

• Юрий Ушаков – Путиннинг ташқи сиёсат бўйича маслаҳатчиси. Илгари Россиянинг АҚШдаги элчиси сифатида фаолият юритган.

АҚШ томони:

• Марко Рубио – АҚШ давлат котиби. Ташқи сиёсат масалаларида кескин қарашларга эга сиёсатчи ҳисобланади. У январь ойида ушбу лавозимга тасдиқланган.

• Майк Уолтс – миллий хавфсизлик маслаҳатчиси. У ҳарбий тажрибага эга ва узоқ йиллар бери Трамп тарафдори сифатида танилган.

• Стив Виткофф – Яқин Шарқ бўйича махсус элчи. Трампнинг шахсий дўсти, бирга гольф ўйнайдиган ўртоғи ва кўчмас мулк соҳасида миллиардер тадбиркор.

Зеленский қаерда?

Америка ва Россия делегациялари музокара бошлар экан, бу жараёнда қатнашиши энг муҳим бўлган давлат – Украина вакиллари стол атрофида кўринмайди.

АҚШ бу ғалати манзарага ўзига хос сабаб келтирган – "бу ҳали тинчлик музокараларининг бошланиши эмас".

Шунга қарамай, Украина президенти Ар-Риёддаги музокаралар натижаларини тан олмаслигини очиқ таъкидлаган.

"Биз иштирокимизсиз бўлган [тинчлик] битимларини тан олмаймиз", деган у кеча журналистлар билан мулоқот чоғида.

Айни АҚШ ва Россия вакиллари музокара қилаётган бир вақтда Зеленский Туркияда – бугун у президент Ражаб Таййип Эрдўған билан учрашиши кутилмоқда.

"Путин ғалаба қозонди"

Саудия Арабистонидаги музокаралар натижасини билишга ҳали эрта, аммо Кремль пропагандаси аллақачон россияликларга ғалаба нашидасини сингдириш ҳаракатини бошлаб юборгани кўзга ташланмоқда.

Ўтган ҳафта бўлиб ўтган Трамп ва Путиннинг телефон сўзлашувига қадар рус матбуотида бундай кўтаринки кайфият у қадар сезилмаётган эди – материаллар баъзан умид ва ҳаяжон билан, баъзан эса эҳтиёткорона ҳамда шубҳаларга тўла бўлган.

"Зеленский ваҳимада: Трамп Украинани селедка каби бўлаклашга ҳозирланмоқда", "Путин Ғарб ўрнатган 'темир парда'ни ёриб чиқди", "Путин дипломатик ғалабага эришди", дейилади Ар-Риёдда музокаралар бошланиши арафасида чоп этилган Россиянинг оммабоп газеталари сарлавҳаларида.

Пропаганда, шунингдек, қуролли можаро фақат АҚШ ва Россия ўртасида ҳал этилишини ҳам "тахмин қилган".

Шунга қарамай, Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков 13 февраль куни "Биринчи канал"га берган интервьюсида "қандай бўлмасин, албатта, Украина музокараларда қатнашиши"ни тилга олган.

Аммо унинг қўшимча қилишича, Саудия Арабистонидаги мулоқот ҳозирча АҚШ ва Россия ўртасида бўлади.

Мақсад вақтдан ютишми?

Урушни бошлаганидан бери Россия тинчлик музокараларига тайёр эканини бот-бот такрорлаган.

Бироқ музокараларда ўз талаб ва стратегик манфаатлари инобатга олиниши шартлигини таъкидлаган.

2024 йилга келиб, фронтдаги айрим муваффақиятлар ортидан бу риторика янада кучайган.

Бунга қадар президент Владимир Путин ўзи олдин илгари сурган "денатсификация" ҳамда "демилитаризация" каби мужмал талаблардан бирор жўяли изоҳсиз воз кечган эди.

Кремлнинг ҳозирда илгари сураётган талаблари нисбатан аниқ – ўзи босиб олган Донетск, Луганск, Херсон ва Запороже вилоятларидаги ерлар, шунингдек 2014 йилда ноқонуний қўшиб олинган Қримни Россия таркибидаги ҳудудлар дея, тан олиниши, Украинани НАТОдан воз кечишга мажбур қилиш ва Ғарб санкцияларининг бекор қилиниши.

Россиянинг талқинига кўра, бу "Москванинг тинчликка бўлган интилиши"ни ўзида намоён этади.

Украина бу талабларни "Гитлер услубидаги ультиматум" дея рад этиб келади.

Путин илгари сураётган бу талаблар ҳамда Россиянинг "Зеленскийнинг ваколат муддати тугаган" деган иддаолари, баъзи таҳлилчилар фикрига кўра, Москванинг "тинчлик таклифи" аслида урушни чўзиш учун баҳона бўлиши мумкинлигини кўрсатади.

Таҳлилчи Александр Баунов Кремль "экзистенциал" риторикадан тўғридан-тўғри Украинани назорат қилиш талабларига ўтаётганини таъкидлайди.

Сиёсатшунос Татяна Становая эса Россия ва АҚШ музокара бошлаган бўлса ҳам, Кремль "Ғарбдан бутунлай ажралган" Украинани хоҳлашини тилга олади

Унинг қўшимча қилишича, бу талабга на Украина, на Вашингтон кўниши эҳтимолдан йироқ.

Шунга қарамай, айни пайтда, айрим сиёсатшунослар Россиянинг тактик устунлиги узоққа чўзилмаслиги ҳақида ҳам гапирмоқда.

Масалан, россиялик сиёсатшунос Дмитрий Орешкин ўзининг "Можем Oбъяснить" нашрига берган интервьюсида Путиннинг ҳужумлари ўз чўққисига етиб, ҳарбий ва техник захиралар камаяркан, Кремль ҳозирги вазиятдан "ғолиб бўлаётгандек" кўринишда чиқиб кетишни маъқул кўриши мумкинлигини тилга олган.