Энди Россия билан беллашиб бўладими? Видео

Россияга қарши урушиш учун энди Украинанинг кучи етадими?

Алоқадор мавзулар:

Россия барибир кучлими - видеомизни ҳам томоша қилинг:

Россиянинг Украинага тўлақонли босқинидан уч йил ўтаркан, кўпчилик ўзининг эътиборини эски бир нақлга қаратган:

Ҳарбийлар жангда енгиши мумкин, аммо урушда иқтисодлар ғалаба қозонади.

Шундай экан, Россияга қарши урушиш учун энди Украинанинг кучи етадими?

Президент Зеленский яқинда Украина урушнинг "нафақат тез, балки адолатли" якунланишини хоҳлашини таъкидлади.

Аммо йирик иттифоқчиси бўлган АҚШ Украинага кўмагини музлатди.

Бундан ташқари, келажакда қўлловини камайтиришга ҳам шаъма қилди.

Шундай экан, Украинанинг уч йиллик урушдан чарчаган иқтисоди яна бир йил жангга бардош бера оладими?

Украинанинг уруш даври молияси

Украина Европанинг бошқа мамлакатларига нисбатан катта бўлса-да, аҳолиси, ҳудуди ва иқтисоди жиҳатидан Россиядан анча кичик.

Тўлақонли урушдан аввал Россия иқтисодиёти Украинаникидан 10 баравар катта эди.

Уруш Украина иқтисодига берган зарба эса, мамлакатнинг бу яқин тарихида кузатилмаган.

Бунақаси, ҳатто, Шўролар Иттифоқи қулаб, иқтисодий парокандалик юзга келган ва инфляция осмонга сапчиган 1990-йилларда ҳам бўлмаган.

2022 йил февралидан бошлаб, ҳукумат давлат даромадларининг катта қисмини мудофаа харажатларига сарфлади.

Аммо, шу билан бирга, бошқа муҳим – давлат хизматлари, соғлиқни сақлаш, таълим каби соҳаларга пул ажратиши осон бўлмади.

Бу эса, давлат бюджетида улкан бўшлиқни юзага келтирди.

Россия тажовузининг илк ойларида Киев давлат облигацияларини сотиш ва қўшимча пул чоп этиш орқали камомадни қоплашга ҳаракат қилди.

Аммо, 2022 йил якунига келиб, Украина иқтисодиёти қарийб учдан бир қисмга қисқарди, инфляция 25 фоиздан ошди.

Барқарорликка эса, Украина халқаро иттифоқчилари кўмагида эришди.

Дастлаб АҚШ Украинанинг асосий донори ва ёрдамчисига айланди.

Америка мамлакатга ҳарбий ва инсонпарварлик кўмагини кўрсатди, иқтисодини барқарорлаштириш учун молиявий соҳада ҳам қўллади.

Аммо кейинчалик бу вазифа, айниқса, Украинани молиявий қўллаб-қувватлаш Европа Иттифоқи зиммасига ўтди.

"Бугунги кунда уруш харажатларининг 80 фоизини Украина ва Европа қоплайди, 20 фоизини эса, Америка Қўшма Штатлари", - дея маълум қилганди президент Володимир Зеленский халқаро Мюньхен Хавфсизлик анжуманига йўл олар экан.

2022-2024 йиллар оралиғида Украина кредитлар, грантлар ва қарзларини енгиллаштирувчи келишувлар шаклида четдан жами $115 миллиард доллар маблағ олган.

Ёрдам қандай кўмак қилмоқда?

2022 йилда кескин пасайган Украина иқтисоди, хорижий ёрдам сабаб, 2023 йилда 5,3%, 2024 йилда эса, 3,6 фоизга ўсди.

Бунга расмий ҳисоб-китоблар далолат қилади.

Халқаро кўмак Украинага валюта захираларини тўлдириш, миллий валютасини нисбатан барқарор сақлаш қолиш ва бюджет тақчиллигини қоплаш имконини берди.

Ижтимоий ва иқтисодий тадқиқотлар таҳлилий маркази раҳбари Дмитрий Боярчукнинг айтишича, "урушни давом эттириши учун Украинага йилига $40 миллиард долларча керак бўлади".

"Агар бу пул бўлмаса, аҳвол ўта аянчли тус олади".

Украинанинг ички жабҳаси

Украинанинг уруш ҳолатидаги иқтисоди учун фақатгина пул муаммо эмас, ишчи кучи ва энергия ҳам тақчил.

Россия Украинанинг урушдан аввалги энергия ишлаб чиқариш салоҳиятининг ярмига яқинини вайрон қилган ёки босиб олган.

Агар, Украина Энергия вазирлигининг ҳисоб-китобларига таянилса, 2022-2024 йиллар оралиғида мамлакат энергия инфратузилмаси Россиянинг 1000 дан ортиқ ҳужумига учраган.

Украинанинг энергияга бўлган эҳтиёжини асосан атом электр станциялари қоплаб турибди.

Россиянинг йирик ҳужумларига ҳозирча уларга жиддий бир зиён етказа олмаган.

Энергияга эҳтиёж энг катта бўлган соатлардаги тақчиллик эса, четдан олинаётган электр токи, шамол ва қуёш қурилмалари, шунингдек, мобил газ турбиналари ҳисобига қопланмоқда.

Аммо буларнинг барчаси яшаш тарзини қимматлаштирган, бизнес ва бутун саноат учун харажатларни оширган.

Украина иқтисоди учун яна бир катта муаммо – ишчи кучининг тақчиллашиб бораётганидир.

Ҳисоб-китобларга кўра, мамлакатда ишчи кучи учдан бир қисмга қисқарган.

Бунга эса, урушда берилаётган қурбонликлар, миграция, шунингдек, давомий сафарбарлик сабаб бўлмоқда.

Украина Президенти Володимир Зеленский айтишича, жорий пайтда мамлакат Қуролли кучлари сафларида 880 мингга яқин одам жанг қилаётир.

Бундан ташқари, Россиянинг ишғоли Украина аҳолисининг чорак фоизга яқинини уйларига тарк этишга мажбур қилган.

БМТ маълумотларига кўра, қарийб етти миллион украиналик четдан бошпана топган ва 4,6 миллиондан ортиғи мамлакатнинг ўзида ички қочқинга айланган.

14 феврал: Путин истаганини оладими?

"Путин жанг қилмасдан ҳам, йирик ғалабага эришди"ми? Россия президенти Ғарбда катта гап бўлмоқда...

Алоқадор мавзулар:

Акс-садолар

АҚШ ва Россия президентлари ўртасидаги Украина урушини тугатишга қаратилган илк телефон мулоқотини Ғарбдаги аксарият етакчи нашр шарҳловчилари Путиннинг ғалабасига йўйишди.

Улар, "Путин Трамп билан Украина тақдири бўйича яккама-якка музокаралар олиб бориш учун изоляциядан жаҳон сиёсатига қайтмоқда, Брюссель ва Киев эса, энди ўзларини бу жараёндан четда қолгандек ҳис қилишлари мумкин", - деб ёзишди.

Польшанинг "Rzeczpostpolita" нашри шарҳловчиси Енжей Белицкийнинг фикрича, Трамп билан мулоқот Путин изоляциясининг якуни бўлган: "У уруш жиноятчиси ҳисобланган. Энди эса, бу билан дунёнинг энг муҳим раҳбарига тенг ҳуқуқли ҳамкор эканлигини исботлаган".

"Нью-Йорк Таймс" нашри эса, бу суҳбатни тўғридан-тўғри Россия президентининг "катта ғалабаси", деб атаган.

"Телефон қўнғироғи Путинни Украина тақдири ва бошқа масалаларни Москва ва Вашингтон ҳал қилиши керак, деган фикрда қатъийлаштирди", - деб ёзди нашрнинг Москва бюроси раҳбари Антон Трояновский. – "Бу Путин, Россиянинг 2022 йил бошида Украинага бостириб киришидаги ҳалокатли муваффақиятсизликларига қарамай, урушдан Европанинг қайта чизилган харитаси ва мамлакати таъсирининг кучайиши билан чиқиши мумкинлиги далолатидир".

Трампдан аниқ шартларнинг йўқлиги кўпроқ ёмон мужда сифатида қабул қилинади. Economist нашрига кўра, Трамп "Кремлдан аниқ ён беришларга эришмай турибоқ, Россия билан муносабатларини амалда нормаллаштиришга киришмоқда".

Аммо "Нью-Йорк Таймс" нашрининг таъкидлашича, аксарият шарҳловчилар, шунда ҳам, Путин ўзи истаган ҳамма нарсага эришади, деган тўхтамга келишга ҳали эрта, деган фикрда: музокараларга энди-энди киришилмоқда.

Le Monde журналисти фикрича, Киев узоқ вақтдан бери АҚШнинг янги президенти Путин билан тўғридан-тўғри музокара қилишни афзал кўриши мумкинлигидан хавотирда эди ва энди эса, бундан буёғига жараённинг Россиянинг йўриғи остида кечиши хавфи бор.

"Россиянинг таъсир доираси остида, Ғарб ва НАТО ундан шунчаки фойдаланишмоқда, деган фикридан келиб чиқиб, Путин Украина келажаги бўйича Вашингтон билан бевосита мулоқотни анча пайтдан буён кутаётганди", - деб ёзади "Вашингтон Пост". – Чоршанба кунги 90 дақиқалик қўнғироқ Трамп ва Путин ўртасидаги иттифоқ мустаҳкамланганини кўрсатди ва бу Зеленскийни хавотирга солиши аниқ".

Трамп Америка Қўшма Штатларида қудратга қайтаркан, Путинни "бу аҳмоқона уруш"ни тугатиш учун музокаралар столига ўтказишга ваъда берган ва бу иш амалга ошмаса, Россия янги санкциялар ва божларга дуч келиши билан пўписа ҳам қилган.

Украина президенти бунга жавобан, ўзининг фармонига зид эканига қарамай, Путин билан музокаралар столига ўтиришга рози бўлган.

Аммо келажакда НАТОга аъзо бўлиш, шунингдек, Украина ҳудудига тинчликпарвар кучларни, жумладан, АҚШ қўшинларини жойлаштириш каби ўзларига Ғарбдан хавфсизлик кафолатлари кераклигини ҳам таъкидлаганди.

Энди эса, оҳанг ўзгарди. Путин-Трамп телефон мулоқотидан бир неча соат аввал Америка Мудофаа вазири Пит Ҳегсет Украинанинг умидларини чиппакка чиқарган бир қанча баёнотлар берди.

Хусусан, у (ва Трамп ҳам буни кейинроқ қўллаб-қувватлади) Украина НАТОга киришга умид қилмаслиги кераклиги, Киевнинг 2014 йилги чегараларга қайтиш истаги амалий эмаслиги ва музокаралар қандай натижа билан тугашидан қатъиназар, Қўшма Штатлар ўз қўшинларини Украинага юбормаслигини айтди.

Яна Путин ҳақида...

НАТО Мудофаа вазирларининг Брюсселдаги кеча, 13 феврал кунги йиғини чоғида иттифоқ Бош котибидан сўралган саволларда ҳам айнан худди шу масала устунлик қилгани кўрилди.

Марк Рютте ҳам, "Путинга у истаган нарсасини беришлари ёки йўқлиги" саволи қаршисида қолди.

У ўзининг жавобида иттифоқ келажакда Украинани НАТОга аъзо қилишга аҳд қилгани, аммо бу Россия билан тинчлик музокараларининг шарти бўлишига "ҳеч қачон келишилмаган"ини таъкидлаган.

Владимир Путин Украинанинг НАТОга киришига доимо қарши бўлиб келган, шунинг учун ҳам иттифоққа аъзо айрим давлатлар тинчлик музокараларида мазкур шартнинг илгари сурилиши урушнинг чўзилишига олиб келишидан хавотирда.

Бунинг ўрнига, Рюттега кўра, НАТО Россия президенти "ҳеч қачон Украинага бошқа ҳужум қилишга уринмаслиги"га ишонч ҳосил қилиши керак.

"Путин урушни тугатмоқчи эканлигига ишонасизми?", деган саволга эса, у Россия президентининг хаёлида нима борлигини билмаслигини айтиб жавоб берган.

Рюттенинг айтишича, у Россия президенти билан кўп бор учрашган.

НАТО Бош котибига кўра, Путин кучли музокарачи, аммо нимани хоҳлашини олдиндан айтиб бўлмайдиган шахс.

Рюттенинг айтишича, агар НАТО Украина ва Россия ўртасида тинчлик келишувига эришмоқчи бўлса, музокараларни Путин биладиган тарзда олиб бориши ва шартларни тушунишига ишонч ҳосил қилиш керак.

НАТО Бош котибининг таъкидлашича, Путин Украина "лозим бўлган барча ёрдамни олишини билиши шарт".

Рютте Украина музокараларни "кучсиз" мавқеъда бошлаётганига оид фикрларга қўшилмаслигини ҳам айтган.

Унга кўра, бу мулоқотлар қандай якун топишидан қатъиназар, "Путин қайта Украинанинг ортиқ бирор қарич ерини босиб олишга уринмаслигига ишонч ҳосил қилишлари керак".