Америка ва сайлов: Дональд Трампни энди Путин ҳам табриклади, уни жасур одам деди - Видео

Дунё раҳбарлари Америка янги президентини табрикладилар, бироқ Владимир Путин сукут сақлаб турди.

Лекин бу гап Трампга хуш ёқиши тайин.

“Ҳаётига суиқасд пайти ўзини қандай тутгани менда катта таассурот қолдирди. У жасур одам экан”, деди Сочидаги “Валдай” дискуссия клубида гапирган Россия Президенти Владимир Путин.

Президент Путин Трамп билан мулоқотга тайёрлигини айтаркан, Трамп шаънига янада кўпроқ мақтов айтилди.

“У кўпчилик олдида Россия билан алоқаларни яхшиламоқчи эканини ва Украина можаросини ҳал қилмоқчи эканини айтди. Менинг фикримча, бу эътиборга арзийди. Шу фурсатдан фойдаланиб мен уни Америка Қўшма Штатлари президенти этиб сайлангани билан табриклайман”.

Трампнинг илк президентлиги даврида Америка билан Россиянинг муносабатлари ёмонлашди.

Бироқ, таҳлилчиларга кўра, энди Кремль алоқаларни яхшилаш имкониятини излайди, бундан Украина урушини ўз манфаатига тугатиш йўлида фойдаланиб қолишни истайди.

Сайланганидан кейинги илк интервьюсини Доналд Трамп Американинг NBC телеканалига берди, унда Украина Президенти Зеленский билан телефонда сўзлашганини, ҳали Путин билан гаплашмаганини айтди.

“Ўйлайманки, биз гаплашамиз”, деди Трамп.

Трамп сайланиши Венгрия пойтахти Будапештдаги Европа лидерлари саммитининг асосий мавзуси бўлган.

Европа раҳбарларида, АҚШнинг янги президенти Америка ташқи сиёсатининг Украина ва НАТОдаги иттифоқчиларига нисбатан йўналишини ўзгартиради, энди АҚШ Украинага ёрдамни камайтиради ва Москва билан музокараларга мажбурлайди, деган хавотир бор.

Аммо НАТО янги бош котиби Марк Рютте, бошқа сиёсатчилар хавотирланишга асос йўқ, деб чиқдилар.

Будапештда қатор Европа раҳбарлари Европа бирлиги муҳимлигини урғуладилар, Туркия Президенти Эрдўған, агар Трамп Украина урушига ечим топиш ёндашуви билан ёндашса, уруш осон тугайди, деб айтди.

Америка ва сайлов: Дональд Трамп янги АҚШ президенти, Мирзиёев, Тоқаев ва Жапаров уни табриклади, Путин ва Толибон-чи? Видео

Дональд Трамп сайловчилар коллегиясининг жами 279 овозини қўлга киритди.

Висконсинда ҳам Демократчи рақиби Камала Ҳаррисни ортда қолдирди.

Иккинчи бор АҚШ президенти этиб сайланиши учун 5 ноябр кунги президент сайловида сайловчилар коллегиясининг керагидан ортиқ овозини қўлга киритди.

АҚШ президентлиги сайлови ғолибини, одатда, сайловчилар коллегиясининг жами 270 та овози ҳал қилади.

Расмий ва батафсил овоз бериш натижаларининг эълон қилиниши анча вақт олиши мумкин.

Чунки ҳар бир штат сайлов натижаларини алоҳида, алоҳида эълон қилади.

Шу боис ҳам, улар имконли бўлиши билан Би-би-си бу ҳақда хабар беради.

Трамп сайловчилар коллегиясининг 266 та овозини қўлга киритиши ортиданоқ ўзини ғолиб, дея эълон қилган.

Унинг бу баёнотига ҳам Демократчи рақибининг муносабати ноаён қолганди.

Республикачи номзод буни "Америка халқининг ажойиб ғалабаси", деб атаган.

Дональд Трамп АҚШ Сената учун сайловларда ҳам Республикачилар қўли баланд келганини эълон қилган.

Сайлов куни америкаликлар президент, вице-президент, шунингдек, Конгресс аъзолари учун овоз беришган.

Бундан ташқари, 11 штатнинг губернаторини ҳам сайлашган.

У аввалроқ Флоридада ўзининг қувончга тўлган тарафдорлари қаршисида чиқиш қилган.

Дональд Трамп, “Америка ўзларига мисли кўрилмаган ва қудратли ваколат берганлиги”ни баён қилган.

У икки рақиб номзод тақдирини ҳал қилувчи Пенсильвания, Шимолий Каролина ва Жоржияда ҳам ютиб чиққан.

Трампнинг бу иккиланаётган штатларидаги ғалабаси Демократчи рақиби Камала Ҳарриснинг ғолиб чиқиш имкониятларини кескин камайтирганди.

Демократлар жамлоғи Камала Ҳарриснинг бугун чиқиш қилмаслигини маълум қилган.

Унинг руҳи тушиб қолган тарафдорлари аллақачон Демократчи номзод нутқ сўзлаши керак бўлган сатҳни тарк этишга киришишган.

Шу соатларда олинаётган хабарларга кўра, Дональд Трампни сайловдаги ғалабаси билан аллақачон Буюк Британия ва Исроил Бош вазирлари табриклаб ҳам бўлишган.

Сальвадор президенти эса, Трампни бу каби ютуғи билан қутлаган биринчи хорижий давлат президенти бўлган.

Европа давлатлари лидерлари орасидан шу пайтгача Франция президенти, Венгрия Бош вазири, Сербия раҳбари ва Австрия канцлери уни табриклаб чиқишган.

Бундан ташқари, Украина Президенти ҳам Дональд Трампга ўз табрикларини йўллаган.

Володимир Зеленский Оқ уйнинг янги раҳбари ҳам ўзларини қўллашига умид қилиб қолган.

Латвия, Литва ва Эстония лидерлари ҳам сўнгги янгиликни беэътибор қолдиришмаган.

Аммо аксарият штатларда овозларни санаш жараёни ҳануз давом этмоқда.

Дональд Трамп Оқ уйга қайтса, қасд олмай қўймаслигини айтган.

У муҳожирларни “мисли кўрилмаган депортацияси”дан сўз очган, ташқи савдога қўшимча тарифлар жорий этиш, қандай қилиб эканини очиқламаган бўлса-да, Украина ва Яқин Шарқдаги урушларга чек қўйишга ваъда берган.

Трамп ўзининг бу галги сайловдаги ютуғи ортидан, узилиш билан кетма-кет икки муддат президентлик қилаётган иккинчи одам сифатида АҚШ тарихига ҳам киради.

Путиннинг Дональд Трампни ғалабаси табриклаш ниятида экани ёки йўқлиги маълум эмас.

Россия президентининг матбуот котиби Путиннинг бу хусусдаги режасидан ўзининг бехабар эканини айтган.

Бу ҳақда Британиянинг нуфузли “Рейтер” ахборот агентлиги хабар берган.

Мазкур агентликнинг ёзишича, Кремль Америка президент сайловида Республикачи номзод ғалаба қозонганига оид хабарга эҳтиёткорлик билан муносабат билдирган.

Америка Қўшма Штатлари душман давлат бўлгани ва Трампнинг Украина урушини тугатишга оид сўзларининг қанчалик амалга кўчишинини фақат вақт кўрсатишини таъкидлаган.

Россиянинг Украинага 2022 йилги босқинидан кейин икки давлат ўртасидаги ўзаро муносабатлар ўта совуган.

Бунақаси икковлон ядровий уруш ёқасига бориб қолган 1962 йилги Куба ракета инқирозидан буён кузатилмагани айтилади.

Америкадаги президент сайлови арафасида “қўллов”и Кремль ҳазили сифатида талқин қилинган бўлса-да, Путин Демократик партия номзодини қўллаб-қувватлашини билдирган.

Россия президенти Камала Ҳарриснинг “юқумли” кулгисини ёқтирганини иддао қилган.

Аммо айни шу хабарлар манзарасида Би-би-сининг Москвадаги муҳаррири Стив Розенберг сайлов кампанияси давомида Ҳаррисдан кўра кўпроқ Трампнинг айтганлари Путиннинг юзига табассум улашганига ўзининг эътиборини қаратган.

У буни англаш учун тажрибали сиёсий таҳлилчи бўлишингиз шарт эмас, деганди:

Америка ва сайлов: Путин ва Россия учун ким яхши – Трамп ё Ҳаррис?

Толибон-чи?

Дональд Трамп ўзининг илк бошқаруви даврида Афғонистон Толибон ҳаракати билан “тарихий” битимга эришган биринчи АҚШ президенти ҳам бўлади.

Трамп президентлик ваколатининг сўнгги йили, яъни 2020 йилда имзоланган худди шу битим Афғонистонда АҚШ ва Нато бошчилигидаги халқаро иттифоқ кучларининг йигирма йиллик ҳарбий ҳозирлигига якун ясаган.

Аммо, бошқа томондан, Афғонистон Толибон ҳаракатининг яна қудратга қайтишига йўл очган.

Афғонистоннинг Толибон томонидан яна ўзининг Шаръий қадриятлари асосида бошқарилувчи Исломий Амирлик, деб эълон қилиниши, инклюзив эмасликда танқид қилинувчи ва ҳали-ҳануз дунёнинг бирор бир давлати томонидан расман тан олинмаган муваққат ҳукуматига асос солишига олиб келган.

Айниқса, хотин-қизлар ҳуқуқлари билан боғлиқ вазиятнинг яна жиддий хавотирга молик муаммо ўлароқ кун тартибига чиқишига сабаб бўлган.

Афғонистондаги барча сиёсий томонлар билан келишув – тинчлик музокаралари истиқболи йўққа чиққан, узоқ йиллик афғон можаросига сиёсий ечим топиш умидлари ўзини оқламаган.

Толибон муваққат ҳукумати орадан уч йил ўтиб ҳам, халқаро ҳамжамият томонидан илгари суриб келинаётган асосий шартлардан ҳеч бирини бажармаган, инклюзив ҳукуматга оид даъватлар ҳам бежавоб қолган.

АҚШ президент сайловида Дональд Трампнинг ғалабаси билан боғлиқ сўнгги янгилик Толибон ҳукуматининг ҳам эътиборидан четда қолмаган.

Муваққат Ташқи ишлар вазирлиги бу хусусда баёнот билан чиққан.

“Дональд Трамп бошчилигидаги янги маъмурият “АҚШ-Толибон муносабатларида сезиларли тараққиётга эришиш ва ўзаро ҳамкорлик қилиш имкониятини яратиш учун реал қадамлар ташлашига умид қилаётганлик”ларини айтган.

Толибон ҳукумати, шунингдек, Трамп минтақа ва дунё, хусусан, Ғазо ва Ливандаги урушларнинг якун топишида амалий роль ўйнашига ҳам умид билдирган.

Толибон ҳукумати билан ҳозирча фақат Афғонистонга қўшни минтақа давлатлари ва Россия билан мулоқотда, халқаро миқёсда эса, иҳоталанганича қолаётир.

Яқин-яқингача узоқ йиллик урушлар ичида бўлган Афғонистон дунёнинг турли жангари гуруҳлар бошпана топган, жанг қилган ва жон сақлаб келаётган давлатларидан бири ҳам бўлади.

Толибоннинг қудратга қайтиши ортидан Афғонистонда юзага келган ижтимоий-иқтисодий вазият эса, орада мамлакат "Ер юзининг жаҳаннами"га айланишига оид қўрқувлар ҳам пайдо қилмай қўймаган.

Янги Америка президенти америкаликларга раҳмат айтди

Кузатув

Узоқ йиллардан буён Америка Қўшма Штатларида яшаб, ишлаб келаётган асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файзнинг Би-би-сига айтишича, фактлар аввалги президент сайловидагилари билан таққосланганда, бу галгисида сайловчилар сонининг бироз кам бўлганини кўрсатган.

Унга кўра, экзит-полл натижалари 2024 йилги АҚШ президент сайловида энг муҳим омил – мамлакат иқтисоди эканига далолат қилган.

Америкалик сайловчиларнинг кўпчилиги учун биринчи навбатда иқтисод ва иммиграция масалалари устиворлик касб этган.

Суҳбатдошимизнинг маълум қилишича, бу галги сайлов олдидан анчагина хавфсизлик чоралари кўрилганига ҳам гувоҳ бўлиш мумкин бўлган.

“Катта шаҳарларда ва пойтахт Вашингтондаги Оқ уй биноси атрофида хавфсизлик тўсиқлари ўрнатилган. Қолаверса, пойтахтдаги баъзи дўконлар ойналари эҳтимолий зўравонлик, тартиббузарликларга қарши эҳтиёт чораси сифатида тўсилганди”, - дейди у.

Унинг сўзларидан маълум бўлишича, иккиланаётган штатларда Миллий гвардия ҳам шай ҳолга келтирилган.

Сиёсий лидерлар ва сайлов расмийлари эса, одамларни фитна назарияларига учмаслик ва зўравонликларга уринмасликка ҳам чақиришгача боришган.

Суҳбатдошимизга кўра, бу каби хавотирларга Трамп мағлубиятга учраса, сайлов натижасини тан олишини айтганига қарамай, 2020 йилги президент сайловидан кейинги воқеалар сабаб бўлмай қолмаган.

АҚШ президентлик сайлови муҳим нуқталари:

Минтақадан акс-садолар

Ҳозирга қадар аксарият Марказий Осиё давлати лидерлари Дональд Трампни сайловдаги ютуғи билан табриклаб бўлишган.

Марказий Осиё давлатлари президентлари жорий пайтда Бишкекда, Туркий давлатлар ташкилоти давлат раҳбарларининг 11-саммитида.

Шу соатларда олинаётган хабарларга кўра, минтақа давлатлари лидерлари орасидан биринчилардан бўлиб саммитга мезбонлик қилаётган Қирғизистон президенти Дональд Трампни сайловдаги ғалабаси билан табриклаган.

Садир Жапаров ўзининг табригида ўзаро ҳамкорликларини “янги даражага кўтаришлари”га ишонч билдирган.

Ўзи ҳам “кўпқутбли ҳамкорликни ривожлантириш учун барча саъй-ҳаракатини ишга солажаги”ни айтган.

Қирғизистон президентига кўра, Дональд Трампнинг “етакчилик тажрибаси ва чуқур билими Қирғизистон ва АҚШ ўртасида ўзаро ҳурмат тамойилларига асосланган ҳар томонлама ҳамкорликни янада чуқурлаштириш учун имкониятлар яратади, деган ўйда”.

Шавкат Мирзиёев саммитда қилган бугунги чиқиши чоғида яна ўзининг эътиборини Яқин Шарқдаги вазиятга қаратган.

Ўзбекистон президенти яна у ердаги вазиятни юмшатишга чақирган.

Шавкат Мирзиёев можарони ҳал қилишнинг ягона йўли – мустақил Фаластин давлатини барпо этиш эканини таъкидлаган.

Яқин Шарқдаги уруш бу галги сайловда янги АҚШ президенти тақдирини ҳал қилувчи асос масалалардан бири сифатида кўрилганди.

Қирғизистон президенти ортидан, пойтахт Тошкентдан Шавкат Мирзиёевнинг ҳам Дональд Трампни сайловдаги ғалабаси билан табриклаганига оид расмий хабарлар олинган.

Хабар тафсилотларидан маълум бўлишича, Ўзбекистон президенти мамлакати бундан кейин ҳам Америка Қўшма Штатлари билан дўстона алоқаларини давом эттириш, Олий ва юқори даражада эришилган барча келишувларни тўлиқ амалга оширишдан манфаатдорлигини таъкидлаган.

Айнан Республикачи президенти Трамп даврида Америка янги Ўзбекистон билан ўзаро алоқаларида стратегик шерикликнинг янги даврини бошлаган.

Томонлар ўртасидаги айни мазмундаги баёнот президентлигининг иккинчи йилида Шавкат Мирзиёевнинг Оқ уйга илк ва бир "тарихий" ташрифининг ўзидаёқ янграган.

Вашингтонга 2018 йилги расмий ташриф, бошқа томондан, шахсан Дональд Трампнинг таклифи билан амалга ошган.

АҚШ президентлигига қайта номзод экани чоғида яқинда Трампга қарши уюштирилган суиқасдни ҳам расмий Тошкент беэътибор қолдирмаган, уни қаттиқ қоралаб, расман баёнот берган.

2020 йилги сайловда Трампни енгиб, Америка Қўшма Штатларининг янги давлат раҳбари сифатида лавозими ижросига киришган пайтда Демократчи Жо Байденни ҳам минтақа давлатлари президентлари орасидан биринчи бўлиб Шавкат Мирзиёев қутлаган.

Америка дунёнинг ҳар йили юз минглаб ўзбекистонлик бориш илинжида бўлган, айниқса, Демократчи президент Жо Байден бошқаруви остида кечган сўнгги тўрт йил ичида қамоқ ва ўлим хавфига ҳам қарамай, ҳудудига ноқонуний киришга уринаётганларининг ҳам сони жиддий ортиб бораётган давлати бўлади.

Америка Қўшма Штатларида ўн минглаб ўзбекистонлик, юз минглаб ўзбек яшайди, улардан бир неча минги Америка фуқаролигини ҳам олгани айтилади.

Улардан аксариятини эса, Грин-карта ёрдамида Америка Қўшма Штатларида яшаш ҳуқуқини қўлга киритганлари ташкил этишади.

Шу манзарада Қозоғистон раҳбарининг ҳам Дональд Трампга ўзининг табригини йўллагани маълум бўлган, уни "ишончли" ғалабаси билан қутлаган.

Қасим-Жомарт Тоқаев унга, “Америка халқи фаровонлиги, глобал барқарорлик ва хавфсизликни таъминлаш йўлида муваффақиятли фаолият олиб бориши”ни тилаган.

АҚШ Россия ва Хитой билан бирга дунёнинг Марказий Осиёда геосиёсий рақобатда бўлган учта глобал ядровий қудратидан биттаси бўлади.

Америка ва сайлов: Ўзбекистонликларга энди Америка эшиклари янада очиладими ёки ёпилади?

Трамп ким?

Дональд Трамп яна бир бор Америка сиёсатини ларзага келтирмоқда.

1946 йилда Нью Йоркнинг Квинсида туғилган Трамп кўчмас мулк бизнеси дунёсида катта бўлган.

Унинг отасиси Фред Трaмп бинолар қурдириб, улардан даромад олиш ишини йўлга қўйган.

Ҳарбий мактабни битиргач, Трамп империясини кўтариш ва кучайтириш йўлида бел боғлаб, оила бизнесида фаолият юрита бошлайди.

Гольф майдонлари, казинолар, люкс меҳмонхоналар, машҳур Trump Tower унинг бойлиги ва қудрати рамзига айланди.

Трампнинг амбициялари ўсган сайин ўсиб бораверди.

2004 йилда, у , янги авлодга “Тhe Аpprentice” – “Номзод” телевизион шоусининг бошловчиси сифатида танилди.

Трампнинг шоудаги “you are fired” – “сиз ҳайдалдингиз” жумласи уни машҳур қилди.

Ўн йилдан кўпроқ вақт ўтгач, у ўз мақсадини анча каттароқ қўйди: бу сафар - АҚШ президентлиги.

Сиёсий аутсайдер сифатида ўз номзодини қўйган Трамп "Американи янада буюк қилишга" ваъда берди ва 2016 йилги сайловда Ҳиллари Клинтонга ажойиб зарба бериб, ғалаба қозонди.

Зиддиятларга бой президентлик даври

Бу даврда Трамп йирик иқлим ва савдо келишувларидан воз кечди.

Аҳолисининг аксарияти мусулмон бўлган етти мамлакатдан Америкага саёҳат қилишни тақиқлади.

Хитой билан савдо уруши бошлади, Шимолий Корея президенти Ким Чен Ин билан қўл сиқишди ва Яқин Шарқ муносабатларини қайта шакллантирди.

Трамп 2020 йилги сайловларда Жо Байденнинг ғалабасини қабул қилишдан бош тортди.

Шундан сўнг тарафдорлари АҚШ Конгресси биносига бостириб киришди ва унга президент сифатида иккинчи марта импичмент эълон қилинди.

“Агар қонуний овозларни ҳисобласангиз, осонликча ғалаба қозонаман. Ноқонуний овозларни ҳисобласангиз, ғалабамизни биздан ўғирлашларига имкон беган бўласиз”, деган эди Трамп ўшанда.

Ўшандан бери Трамп бизнесидаги муносабатларидан тортиб, сайловлардаги ноқонуний ҳаракатлари сабаб, бир нечта юқори даражадаги суд айбловларига тортилган.

Порно юлдузларнинг "оғзини ёпиш"

Шу йил май ойида эса, Трамп порно юлдузларнинг оғзини ёпиш учун тўловлар қилиб, жиноят содир этганликда айбланган биринчи собиқ президентга айланди.

Республикачилар партиясидан номзодликни қўлга киритган ва сайлов кампанияси давомида икки марта суиқасддан омон қолган Дональд Трамп, қийинчиликларга қарамай, тарафдорлари олдида президентликка қайтишга ваъда берди.

Мухлислари унинг саркашлигига қойил қолишади...

Би-би-си Ўзбек хизмати келаётган кунларда ҳам Америка президент сайлови, унинг натижалари дунё ва минтақа учун нимани англатиши, энди нималар кутилиши ҳақидаги хабар, мавзу ва таҳлилларни эътиборингизга ҳавола этиб боради. Бизни веб сайтимизда кузатиб боришда давом этинг.