ਕੀ ਬੁਧੀਆ ਨਵੇਂ ਕੋਚ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਿੱਤੇਗਾ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
- ਲੇਖਕ, ਸਲਮਾਨ ਰਾਵੀ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ
ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਖੇਡ ਜਗਤ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਇਤਿਹਾਸ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਸਾਲ 2006 ਦੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੱਚਾ ਰਾਤੋਂ-ਰਾਤ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਫਿਰ ਆਇਆ ਗੁਮਨਾਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਦੌਰ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
15 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਬੁਧੀਆ
ਮਿਲੋ ਓਡਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੌੜਾਕ ਬੁਧੀਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ। ਬੁਧੀਆ ਸਿੰਘ ਹੁਣ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
2006 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧੀਆ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਚ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, PURUSHOTTAM THAKUR/BBC
ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗੁਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬੁਧੀਆ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਲੀਆ ਸਾਈ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਯਾਨਿ ਕਿ ਉਸੇ ਝੋਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਚ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਫ਼ਲਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
'ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ'
ਬੁਧੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਧੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, PURUSHOTTAM THAKUR/BBC
ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਧੀਆ ਨੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ ਲਈ 'ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ' ਜਿੱਤਣਾ..."
ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਮਾੜੇ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਦੌਰ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ।
'ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗੁਜ਼ਾਰਾ'
ਬੁਧੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਸੁਕਾਂਤੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਖਰਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਬੁਧੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੈਠੀ ਸੁਕਾਂਤੀ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਨ।
'ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ'
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਤਨਖਾਹ ਸਿਰਫ਼ 8,000 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਸ ਤਨਖਾਹ ਨਾਲ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਕਾਨ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੁਧੀਆ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਉਹ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸਿਰਫ਼ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਸੀ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੁਧੀਆ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਹੈ ਕਿ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।
ਬੁਧੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੋਚ
ਬੁਧੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਖੇਡ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਾਵਾਂਗੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਆਨੰਦ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਸਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, PURUSHOTTAM THAKUR/BBC
ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬੁਧੀਆ ਬਿਨਾਂ ਕੋਚ ਦੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਰੁਕ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ।
'ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਬਦਲਾਅ'
ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੌੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਬੁਧੀਆ ਨੂੰ ਓਨੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਜ਼ਿੰਗਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਆਨੰਦ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਟੀਚਰ ਹਨ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੁਧੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਟਰੇਨਰ।
'ਨਵੇਂ ਕੋਚ ਕਰ ਰਹੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ'
ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਬੁਧੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦੌੜਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। 15-20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਫੀਲਡ ਟਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਬਾਹਰ ਆਵੇ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਆਨੰਦ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਬੁਧੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਕੋਚ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਿਰੰਚੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ ਬੁਧੀਆ
ਬੁਧੀਆ ਨੇ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਰਾਥਨ ਲਈ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਾਲੇ ਛੋਟੀ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, DEBALIN ROY/BBC
ਮਾਂ ਨੂੰ 8 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਣਾ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਜੁੱਤੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਨਾਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੀ ਬੁਧੀਆ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
'ਬੁਧੀਆ ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ'
ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਬ੍ਰੇਕ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚ ਬਿਰੰਚੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਿਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹਾਂ। ਇੰਨੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰੂੰਗਾ।"
ਮਾਲੀ ਤੰਗੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਬੁਧੀਆ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਤੋੜਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਕਮਰ ਕੱਸ ਲਈ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਹਨ, "ਬੁਧੀਆ ਹੁਣ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"
