ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ 'ਤੇਂਦੂਏ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ' ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਨ ਪਣਪਦਾ ਸੀ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, NASA/JPL
- ਲੇਖਕ, ਰੇਬੇਕਾ ਮੋਰੇਲ
- ਰੋਲ, ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਪਾਦਕ
ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਸਬੂਤ ਹਨ।
ਨਾਸਾ ਦੇ ਪਰਸੀਵਰੈਂਸ ਰੋਵਰ ਦੁਆਰਾ ਧੂੜ ਭਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਂਦੂਏ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਖਸਖਸ ਦੇ ਬੀਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਣਿਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਣਿਜ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਖੋਜਾਂ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ "ਸੰਭਾਵੀ ਬਾਇਓਸਿਗਨੇਚਰ" ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, NASA/JPL
ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਨੇਚਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਜੀਵ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।"
"ਸਾਨੂੰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਣੂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਖਣਿਜ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਾਸਾ ਅਤੇ ਆਈਐੱਸਏ ਨੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ 2026 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਠੰਢਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਪਰ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘਣਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
'ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ'
2021 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਪਰਸੀਵਰੈਂਸ ਰੋਵਰ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਜੇਜ਼ੇਰੋ ਕ੍ਰੇਟਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਝੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਸੀ।
ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬ੍ਰਾਈਟ ਏਂਜਲ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਤੇਂਦੂਏ ਦੇ ਛਾਪ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਹ ਲਗਭਗ 350 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਡਸਟੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਰੀਕ-ਦਾਣੇ ਵਾਲੀ ਚੱਟਾਨ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਟੋਨੀ ਬਰੂਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੋਏਲ ਹੁਰੋਵਿਟਜ਼, ਇੱਕ ਪਰਸੀਵਰੈਂਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, NASA/JPL
ਰੋਵਰ ਨੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਡਾ. ਹੁਰੋਵਿਟਜ਼ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਸੀਂ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵੇਂ ਖਣਿਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।"
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾ. ਹੁਰੋਵਿਟਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਭਾਵੀ ਬਾਇਓਸਿਗਨੇਚਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, NASA/JPL
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਣਿਜ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਡਾ. ਹੁਰੋਵਿਟਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਜੈਵਿਕ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।"
ਪਰਸੀਵਰੈਂਸ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਈਟ ਏਂਜਲ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਨਾਸਾ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਚੀਨ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ 2028 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਅਧੀਨ ਹੈ ਪਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
