International Women's Day 2024: Ọjọ́ ìtàn, ìwọ́de àti àjọyọ̀

O ṣeeṣe ko ti gbọ nipa ajọdun awọn obinrin lagbaye ninu iwe iroyin tabi ko gbọ lasiko ti awọn ọrẹ rẹ n sọrọ nipa rẹ.

Sugbọn kini ajọdun yii wa fun? Nigba wo lo ma n waye? N jẹ irufẹ ajọdun awọn ọkunrin wa? Ki ni pataki ajọdun yii?

Fun ọpọlọpọ ọdun kaakiri agbaye ni wọ́n ti ya ọjọ kẹsan-an, ọsu Kẹta, sọtọ gẹgẹ ọjọ pataki fun awọn obinrin.

Mọ nipa idi ti wọn fi ṣe ajọdun yii.

Nigba wo lo bẹrẹ?

Ajọdun awọn obinrin lagbaye, ti a tun mọ si IWD ni o jẹ ajọdun kan ti ajọ agbaye buwọlu pe ko ma waye lọdọọdun.

Irinajo yii bẹrẹ lọdun 1908 nigba ti awọn obinrin toto ẹgbẹrun mẹdogun ṣe iwọde niluu New York, ti wọn si n bere fun adikun wakati ti wọn fi n sisẹ, afikun owo oṣu, ati anfani lati dibo.

Lẹyin ọdun kan, ẹgbẹ oṣelu kan ni Amẹrika kede ajọdun fun awọn obinrin akọkọ.

Ero nini ajọdun awọn obinrin ni o jẹ ero obinrin kan ti orukọ n jẹ, Clara Zetkin, ajafẹtọmọniyan fun ẹtọ obinrin. O gbe ero naa kalẹ ni ọdun 1910 nibi ipade aperofun awọn obinrin ni Copenhagen. O to ọgọrin obinrin lati orilẹede mẹtadilogun, ti wọn si tẹwọgba aba Clara Zetkun.

Ọdun 1911 ni ajọdun na kọkọ waye ni Austria, Demark, Germany ati Switzerland.

Ayẹyẹ ọgọrun ọdun ti ajọdun naa bẹrẹ waye lọdun 2011.

Ọdun 1975 ni ajọ agbaye fi ontẹ lu ajọdun naa, ti wọn si bẹrẹ si ni ṣe ajọdun ni gbogbo agbaye. Wọn tẹwọgba orin akọkọ ni ọdun 1996.

Ajọdun awọn obinrin ti wa jẹ ọjọ kan ti wọn ya sọtọ lati ṣe ayẹyẹ irinajo awọn obinrin si eto oṣelu, eto ọrọ ajẹ ati awọn idagbasoke .

Kilode to fi jẹ Ọjọ Kẹjọ Oṣu kẹta?

Aba Clara fun ajọdun awọn obinrin ni ko ni ọjọ kan pato.

Wọn ko fẹnu ko titi di lasiko oogun ni ọdun 1917 nigba awọn obinrin Russia beere fun "Burẹdi ati alaafia".

Lẹyin ọjọ mẹrin ninu oogun naa, ni awọn ologun wa ọna abayọ si nnkan ti awọn obinrin n pe fun.

Ọjọ ti iyanṣẹlodi ti awọn obinrin lori kalẹnda Julian, eyi ti wọn n lo lorilẹede Russia lọ jẹ ọjọ kétalelogun oṣu keji.

Ọjọ yii lo jẹ ọjọ kẹjọ oṣu kẹta lori kalẹnda Gregorian, eyi ti a n lo lọwọ bayii.

Ki lo da ti awọn fi n wọ aṣọ 'colour purple' ?

Awọ purple, ewe ati funfun jẹ awọn awọ ti IWD, gẹgẹ bi nnkan to wa loju opo IWD

"Awọ purple, eleyi ṣafihan idajọ ati bi bu iyi fun ni; alawọ ewe n ṣafihan ireti; awọ funfun duro fun mimọ.

Awọn awọ yii gbera sọ lati ẹgbẹ apapọ awọn Obirin (WSPU) ni UK lọdun 1908,

Ṣe ajọfun agbaye fun awọn ọkunrin wa?

O wa, ọjọ kọkandinlogun, oṣu Kọkanla, lọdọọdun lo ma n waye

Ṣugbọn sisẹ ajọdun yii bẹrẹ lọdun 1990s sugbọn ajọ agbaye ko ṣe idanimọ rẹ, ti wọn ko si bu wọlu u.

Awọn eeyan ma ṣe ajọdun awọn ọkunrin ni orilẹede ọgọrin laagbaye ati Ilẹ UK

Ọjọ naa da lori “ipa rere ti awọn ọkunrin mu wa si agbaye, idile wọn ati agbegbe wọn”, gẹgẹ bi awọn oluṣeto rẹ ṣe salaye, ati pe o ṣe ifọkansi lati ṣe afihan awọn apẹẹrẹ ipa rere ti awọn ọkunrin fi lelẹ.

Bawo ni wọn ṣe n ṣe ajọdun yii?

Ọjọ awọn obirin lagbaye jẹ ọjọ isinmi lẹnu isẹ ni ọpọ orilẹ-ede , pẹlu Russia nibiti awọn tita ododo ti ilọpo meji ni awọn ọjọ mẹta tabi mẹrin ni ayika 8 Oṣu Kẹta.

Ni China, ọpọlọpọ awọn obinrin ma n gba isinmi lẹnu isẹ ni ọjọ kẹjọ, oṣu Kẹta gẹgẹ bi igbimọ orilẹede naa ṣe gbe kalẹ.

Ni Ilu Italia, Ọjọ awọn obirin lagbaye, tabi la Festa della Donna, jẹ ayẹyẹ nipasẹ fifun awọn obinrin ni ododo mimosa.

Ipilẹṣẹ aṣa naa ni a ko le sọ ṣugbọn igbagbọ wa pe o bẹrẹ niluu Rome lẹyin ogun agbaye Keji.

Ni America, oṣu Kẹta jẹ oṣu itan awọn obirin. Ikede ajodun lati ọdọ aarẹ ma jade ni gbogbo ọdun lati bu ọla fun awọn aṣeyọri ti awọn obinrin Amẹrika.

Ki akọle IWD 2024?

Akori Ajo Agbaye fun 2024 ni "Idokowo ninu awọn obinrin: Mu ilọsiwaju pọ si". Akori yii ni ero lati ṣe afihan aito owo ti a ṣe idoko-owo ninu iwọn amudogba akọ-abo.

“Awọn rogbodiyan ati ọwọngogo to n pọ si ni ida marundinlọgọrin ti awọn orilẹ-ede lati ge inawo gbogbo eniyan ni ọdun 2025, ni ipa odi fun awọn obinrin ati awọn iṣẹ pataki wọn,” wọn sọ.

UN ṣe iṣiro pe afikun afikun $ 360bn (£ 284bn) lọdọdun nilo ti agbaye ba fẹ ṣe aṣeyọri imudogba abo-akọ ni 2030.

Ida marun nikan ni ohun iranlọwọ ti ijọba fi n koju iwa-ipa si awọn obinrin ati awọn ọmọbirin ni agbaye, ati pe o kere ju 0.2% ti wa ni itọsọna si idena rẹ, UN jabọ.

Ṣugbọn awọn akori miiran tun wa ni ayika. Oju opo ayelujara Ọjọ Awọn Obirin lagbaye ti yan koko-ọrọ kaa “Ifikun Ikunsinu”, pẹlu awọn oluṣeto ati awọn iṣẹlẹ ti n wa lati “fọ awọn idena lulẹ, ati ṣẹda awọn agbegbe nibiti gbogbo awọn obinrin yoo ti ni iyi ti wọn.”

Ki lo de ti a fi nilo rẹ?

Ni ọdun to kọja, awọn obinrin ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede bii Afiganisitani, Iran, Ukraine ati Amẹrika ti n ja fun awọn ẹtọ wọn larin ogun, iwa-ipa ati awọn iyipada eto imulo ni awọn orilẹ-ede wọn.

Awọn obinrin ni Aarin Ila-oorun ti dojukọ awọn ipele iwa-ipa ti o pọju lakoko rogbodiyan aipẹ paapa julọ ni Israeli ati awọn agbegbe Palestine. Awọn amoye UN sọ pe wọn ti gba awọn ẹsun igbẹkẹle ti awọn irufin ẹtọ ọmọeniyan si awọn obinrin ati awọn ọmọbirin ni Gaza, pẹlu awọn ẹsun bi ifipabanilopo lati ọwọ awọn ọmọ ologun Israeli. Awọn ẹri wa fun ẹsun ifipabanilopo, iwa-ipa ibalopo ati ifiyajẹ awọn obinrin lakoko awọn ikọlu Hamas ni ọjọ keje oṣu Kẹwa ni a ti rii ni BBC.

Rogbodiyan naa tun ti rii awọn obinrin ni wọn n koju awọn idaamu yii ju. Ni oṣu ti n bọ nikan, diẹ ninu awọn obinrin ẹgbẹrun marun-un ni Gaza ni a reti lati bimọ, laisi aaye lati lọ gba iranlọwọ ni ile iwosan , ni ibamu pẹlu ohun ti ajọ agbaye sọ.

Ni Afiganisitan, awọn ọmọbirin ti o ju ọjọ-ori ile-iwe alakọbẹrẹ lọ ni wọn ko ni anfani wọ yara ikawe lati ọwọ ijọba Taliban, eyi to n ṣe idilọwọ ẹtọ awọn obinrin si eto-ẹkọ dogba.

Rogbodiyan ti nlọ lọwọ ni Sudan laarin awọn ologun Sudan ati Awọn ologun Atilẹyin iyara (RSF)naa ni ipa nla to ko irẹwẹsi ba ọkan. Awọn obinrin ati awọn ọmọbirin ni iroyin sọ pe awọn ajinigbe n ji gbe ti wọn fipa ba wọn lopọ ni awọn agbegbe ti RSF ti ṣakoso, nibiti wọn ti fi tipatipa fun wọn fun ọkọ fun owo, gẹgẹ bi ajọ agbaye se salaye

O le ni milọnu kan eeyan to ti saa kuro ni agbegbe lọ si awọn orilẹede to sumọ, to si jẹ pe pupọ wọn lo jẹ obinrin ati ọmọde

Oṣu Kẹsan an lo pe ọdun kan ti Mahsa Amini, ẹni ọdun mejilelogun, jade laye. Ẹni ti o wa itimole ọlọpaa lẹyin ti wọn mu fun ẹsun pe o rú awọn ofin to ni obinrin Iran gbọdọ bo irun wọn. Ọpọlọpọ awọn obinrin tẹsiwaju lati tako ofin naa, lakoko ti awọn ajafitafita bii ẹni to ti gba bun Nobel Peace Prize ri, Narges Mohammad n dojukọ awọn ofin to sese ko mu dero ẹwọn.

Sibẹsibẹ, ilọsiwaju wa ni ọdun to kọja.

Ni Oṣu Kẹwa Ọdun 2023, Ile asofin ijoba ti Argentina fọwọsi Ofin Olimpia, eyi to wa lati yago fun iwa-ipa ti o da lori abo lori ayelujara ati fifi iya jẹ awọn afurasi naa.

Ọkan ninu awọn obinrin mẹta ni Ilu Argentina ti ni iriri iwa-ipa lori ayelujara, gẹgẹ bi ẹka agbegbe ti Amnesty International ṣe sọ.