Янгиликлар. Россия: Пригожин тирикми ёки йўқ? Самолёти-чи, уриб туширилганми? Рамзан Қодиров нима деди? Rossiya Пригожин Dunyo Yangiliklar

Янги тафсилотлар маълум бўлди.

Алоқадор мавзулар:

Пентагон "Вагнер" асосчиси ва етакчиси самолётда бўлгани эҳтимолини назардан соқит этмади.

Уларнинг фаразлари Путиннинг мавҳум баёноти ортидан янгради.

Россия президентининг авиаҳалокатга кеча, пайшанба кунги илк муносабати Пригожиннинг тақдирига ойдинлик кирита олмади.

Авиаҳалокатдан икки кун ўтиб ҳам, унинг ҳаёт ёки йўқлигини Россия расман тасдиқламади.

АҚШ томони самолёт қандай ҳалокатга учрагани борасидаги ўз тахминлари билан ҳам бўлишди.

Уларга кўра, бортида Пригожин ҳам бўлгани айтилаётган самолёт "ҳаво-ер" русумидаги ракета билан уриб туширилмаган.

Америкалик мулозимнинг Би-би-сининг ҳамкор тармоғи Си-Би-Эсга айтишича, ҳалокатга катта эҳтимол билан самолёт бортидаги портлаш сабаб бўлган.

Уларга кўра, портлаш сабаби ҳозирча маълум эмас, аммо бомба эҳтимоллардан бири бўлиши мумкин.

Америка томонининг баёнотига ҳозирча расмий Кремль муносабати имконли эмас.

Путиннинг гапи...

Путин эса, кеча Пригожин ҳақида гапираркан, уни "иқтидорли бизнесмен", деб атаган.

Лекин "ҳаётда жиддий хатоларга йўл қўйган шахс" ўлароқ таърифлаган.

Россия президенти авиаҳалокатда қурбонлар борлигини тасдиқлаган, уларнинг яқинларига ўз таъзияларини ҳам изҳор этган.

Аммо аниқ-таниқ қилиб, қурбонлар орасида 62 ёшли бизнесмен ўзининг бор-йўқлигини айтмаган.

Дунёнинг етакчи айрим ахборот агентликлари Путиннинг Пригожин ҳақида ўтмиш замонда гапирганига ўз диққатларини қаратишган.

Россия ҳукумати эса, аввалроқ чоршанба куни Москва яқинида қулаган самолёт бортидаги 10 кишининг барчаси ҳалок бўлганини айтган.

Йўловчилар орасида Пригожиннинг ўнг қўли Дмитрий Уткин ҳам бўлганини маълум қилганди.

Тергов қўмитаси Россия Жиноят Кодексининг 236-моддаси (ҳаракат хавфсизлиги ва ҳаво транспортидан фойдаланиш қоидаларини бузиш) бўйича жиноий иш қўзғаган.

Путиннинг маълум қилишича, дастлабки тергов ишлари ҳам бошланган.

Россия президентига кўра, тергов ишлари тўлиғича ва охиригача олиб борилади. Бунга шубҳа ҳам бўлиши мумкин эмас.

"Кўрамиз, қани, бу яқин орада терговчилар нима дейишади. Ҳозир эса, экспертиза, техник ва генетик текширувлар ўтказилмоқда. Бу бироз вақт олади", - дея баён қилган Россия президенти.

Авиаҳалокатдан сўнг РБК агентлиги ҳуқуқ-тартибот идорларидаги манбага таяниб, тергов содир бўлган воқеа бўйича барча фаразларни ўрганаётганлигини маълум қилган.

Учувчининг хатоси, техник муаммолар ва ташқи таъсирни шулар сирасида тилга олиб ўтган.

Оммавий ахборот воситалари маълумотларига кўра, қурбонларнинг жасадлари қаттиқ шикаст еган.

Аслида нима бўлганига оид гап-сўзлар эса, ҳануз тинмаётир.

Рамзан Қодировнинг айтишича, "Пригожиннинг ўлими бутун давлат учун катта йўқотиш"дир.

Чеченистон раҳбари Пригожинни "давлат миқёсидаги муҳим шахс", деб атаган.

Аммо, унга кўра, Пригожин "сўнгги пайтларда мамлакатда содир бўлаётган воқеаларни тўлиғича кўра олмаган ёки буни истамаган".

Эҳтимоллар

Буюк Британиянинг мудофаа манбалари бу катта эҳтимол билан Россия Федерал Хавфсизлик хизматининг иши эканини айтишмоқда.

Украина эса, бизнес-жет ҳалокатига ўзларининг бирор бир иштироклари йўқлигини айтиб чиқди.

Пригожиннинг "Вагнер"и Украина урушида фаол бўлган.

Россиянинг жанг жабҳасидаги сўнгги ютуқлари ҳам уларга боғланади.

Аммо "Вагнер" асосчиси Россия Мудофаа вазирлиги остида бирлашишга рози бўлмаган.

Россия ҳарбийларининг урушни олиб бориш салоҳиятларини ошкора танқидга тутган.

Қурол-яроғ таъминотидан қанчалик ғазабда эканини ҳам яширмаган.

Шу йил июнь ойида қуролли исёнга қўл уриб, пойтахт Москвага йўл солган.

Беларусь президентининг воситачилигида Путин ва Пригожиннинг муросага боргани айтилган.

Ўзаро келишув шартларига мувофиқ, Пригожиннинг Беларусга чиқиб кетиши кўзда тутилган.

Аммо бу шартга кўнган Пригожиннинг ҳали Москва, ҳали Санкт-Петербург ва ҳали Африкада юрганига оид хабарлар ҳам олинган.

Би-би-си Ўзбек хизмати чоршанба кунги авиаҳалокат билан боғлиқ воқеалар ривожини ёритиб боришда давом этади.

Пригожин "ўт билан ўйнашган одам"ми - таҳлил

Поль Кирби

BBC News

Россия Президенти Владимир Путин узоқ йиллар мобайнида Евгений Пригожиннинг хизматидан фойдаланди. Токи Пригожин қўзғолон кўтармагунча...

Евгений Пригожин Санкт-Петербург шаҳрида вояга етган, сўнг қамалиб чиқишга ҳам улгурган эди.

1990 йиллардаги ресторан бизнеси унга яхшигина даромад ва Владимир Путин васийлигини ҳам келтирди.

Пригожин Африка, Сурия ва Украинада йўлга қўйган ёлланма жангчилик уни қўмондонга айлантирди.

Бироқ Россия Украинага қарши бошлаган уруш шиддати бир пайтлардаги президент ошпазига ҳам қудрат ва ҳам бойлик келтирди.

Тасдиқланмаган хабарларга кўра, Пргиожиннинг Embraer Legacy самолёти ҳарбий ҳаво мудофааси тизимидан отилган икки ракета билан уриб туширилди.

Агар учоқ атайин уриб туширилган бўлса, бу ҳеч кимни ажаблантирмайди, чунки Пригожиннинг душманлари сони кам эмас эди.

Пригожиннинг биринчи "Вагнер" қўмондони Дмитрий Уткин ҳам самолётдаги йўловчилар рўйхатида бўлган.

Афтидан, 62 яшар Пригожин Кремлга қарши исён кўтаргани жазодан қутулиб қолди, лекин узоқ эмас.

Келишувга биноан, ёлланма жангчиларнинг аксарига Беларусдаги лагерларга бориб жойлашишларига рухсат берилган, "Вагнер" раҳбари Пригожиннинг ўзига эса Россия ичкарисида эмин-эркин ҳаракатланишига қўйиб бердилар. У июль ойидаги Санкт-Петербургдаги Африка раҳбарлари саммитида ҳам фуқаролик кийимида кўринди.

Пригожиннинг Россия мудофаа вазирлиги раҳбарларига қарши қаратилган ғазабли видеолари тарқалиши тўхтади, Россия давлат телеканаллари унинг Санкт-Петербург ташқарисидаги ҳашаматли уйига уюштирилган рейд видеосини намойиш этди.

Лекин Пригожин Беларусда жимгина ўтирадиган одам эмас, у шу ҳафтада исёнидан кейинги илк видео мурожаатини эълон қилди.

Пригожин орқасидаги чўл кўриниши видеонинг Африкада тасвирга олинганини кўрсатар, жанговар қуролланган Пригожин ҳаво ҳарорати 50 даражадан юқори эканини, ўзининг "Вагнер" гуруҳи "Россияни ҳаммадан буюк, Африкани озод қилиш" мақсадида одам ёллаётганини айтди.

Афтидан, Пригожин ўзининг "Вагнер" хусусий ҳарбий компаниясини тузган пайтидаги "ёлланма илдизларига қайтди". Гуруҳ Россиянинг иттифоқчилари бўлган Марказий Африка республикаси ва Сурияга оёққа туришларига кўмаклашди, Малидан Франция таъсири сиқиб чиқарилишига ёрдамлашди.

Узоқ йиллар инкор этиб келганига қарамасдан, Пригожин Кремль троллари фабрикасига асос солган одам эди. Унинг "Интернет Тадқиқот агентлиги" Санкт-Петербургдаги кўзга ташланмас бинода жойлашган, айни шу ташкилотни АҚШ 2016 йилдаги президентлик сайлови пайти ахборот урушида айблаб чиққан эди.

Бунинг ортида қандай ғоя ётганини фақат шу йилга келиб Пригожин тан олди: "Бу Россия ахборот маконини Ғарбнинг сурбет ва тажовузкор аксилроссия тарғиботидан муҳофаза қилиш мақсадида тузилган эди".

У Совет замонининг охирги йилларида қарийб 10 йилни қамоқда ўтказган, уни талончилик ва фирибгарликда айблашган. СССР парчаланганидан кейин Пригожин хот-дог савдосини бошлади, сўнг Санкт-Петербургда ҳашаматли ресторанлари сони кўпайди.

Ўшанда Путин шаҳар ҳокими ўринбосари, Пригожин бу ҳақда шундай эслаганди: "Владимир Путин мен ўз бизнесимни битта киоскдан бошлаганимни ўз кўзи билан кўрган".

Президент бўлганидан кейин жаноб Путин дунё раҳбарлари, хусусан, Франция президенти Жак Ширакка Пригожин ресторанларида зиёфатлар уюштирди. Шунинг учун ҳам унга "Путиннинг ошпази" деган лақаб бердилар.

Пригожиннинг ёлланма бизнеси ҳарбий обрў ва даромад келтирган бўлса, овқатланиш бизнеси тўхтовсиз бойлик оқимига айланди.

"Вагнер" исёнидан кейин Президент Путин Пригожиннинг хусусий армиясига давлат бюджетидан охирги бир йилда 1 миллиард доллар ажратилганини айтди.

Пригожиннинг "Конкорд" овқатланиш фирмаси эса Россия армиясини озиқ овқат билан таъминлашга масъул этиб тайинланган, бу фирма ҳам мудофаа вазирлигидан 1 миллиард даромад топган.

Булар атиги бир йиллик рақамлар.

Айрим хабарларга кўра, Пригожин 2014 йилдан буён ҳукумат билан имзоланган контрактлардан 18 миллиард доллардан зиёд даромад кўрган.

Кремль пропагандачиси Дмитрий Киселёв "катта пул Пригожинни қутуртирди" деб танқид қилди.

Лекин жанг майдонларидаги ғалабалари Пригожинга дахслсизлик ҳиссини берди деб кўрилади.

"У мудофаа вазирлигига қарши, давлатга қарши, ва ҳатто шахсан президентга ҳам қарши бороламан, деб ўйлаб қолди", деди Киселев.

Ўтган йили Россиянинг Украинадаги ҳарбий кампанияси "ботиб қолди", Пригожиннинг "Вагнер" жангчилари Бахмут шаҳрини қўлга киритиш жанглари олд сафларида бўлдилар.

Ўтган йили ёзида Пригожин Россия қамоқхоналари бўйлаб юришлар қилди, маҳкумларга қамоқ муддати ўрнига "Вагнер" гуруҳи таркибида хизмат таклиф этди.

Бахмут атрофида жанг қилиш тажрибасига эга бўлмаган, тузук қурол-яроғ билан таъминланмаган собиқ маҳкумларнинг бир неча минги ҳалок бўлди.

Жанглар авжига чиқаркан, ижтимоий тармоқларда Пригожин видеолар тарқатди, Россия мудофаа вазирлиги раҳбарларини айблади.

Ёлланма жангчиларнинг жасадлари олдида туриб, армия раҳбариятидан ўқ-дори талаб қилди.

У Россия президентини танқид қилишдан тийилар, доим ҳарбий муваффақиятсизликларда армия генералларини айбларди.

Бироқ ҳарбий раҳбарлар "Вагнер" қўшинлари ва бошқа кўнгилли тузилмаларни ягона қўмондонлик остида бирлаштириш қарорини эълон қилганларида Пригожин мум тишлаб қолди.

Ўзининг "Адолат юриши"ни эълон қилишдан олдин Украинага тўлақонли босқин қанчалар тўғри қарор бўлганини савол остига олди, минглаб Россия аскарларининг ўлимида мудофаа вазирини айблади.

Пригожиннинг ғалаёни Владимир Путин ҳокимияти қанчалар мустаҳкамлигини намойиш этди, деган фикрни Кремль "истерия" деб рад этди.

Бу ғалаён Пригожиннинг одатдан ташқари ва Путин бошқарувига бўлган узоқ таъсири якунининг ибтидоси бўлди.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002