Янгиликлар. Россия: Путин энди нима қилади? Пригожин-чи? Video Rossiya Putin Ukraina

Пригожиннинг кутилмаган исёни янги саволларни пайдо қилди...

Савол ва жавоб ёки янги тафсилотлар.

Путин энди нима қилади?

Алоқадор мавзулар:

Ажабланарлиси Владимир Путин йигирма йилдан кўпроқ вақт олдин ҳокимиятга келганидан бери атиги 24 соат ичида ўз ҳокимияти учун энг катта синовга дуч келди. Дарҳол хавф чекингандек кўринса ҳам, россиялик экспертлар Путин аввалгидек кучли эмаслиги, аксинча, анчагина лат еганини айтмоқда.

Путиннинг хиёнатдан қанчалар нафратланаётгани шанба куни эрталаб миллий телевидение орқали қилган мурожаатида ҳам кўриниб турарди, у Вагнер раҳбари Евгений Пригожинни "орқадан пичоқ урган"лик ва хиёнатда айблади.

Ўшандан бери Россия президенти омма олдида бошқа кўринмади ва яқин орада президентнинг янги мурожаати ҳам режалаштирилмаган. Якшанба куни афтидан давлат телевидениесига олдиндан ёзиб олинган интервьсида Путин Украинадаги уруш илгари силжиётганига ишончи комил эканлигини айтди.

Москвада ҳамон аксилтеррор хавфсизлик чоралари кўрилмоқда, бироқ президент Путин айни дамда ҳатто Россия пойтахтида эканлиги ҳам аниқ эмас.

Баъзилар Путин қандайдир тарзда ё Украинага ёки Россия ичида уни қўллаб-қувватламайдиганларга қарата зарба беришини кутишганди.

Польша парламенти депутати Радек Сикорскининг Би-би-сига айтишича, Россия етакчиси "эҳтимол, иккиланаётганларни тозалайди", яъни унинг режими "янада авторитар ва шафқатсизроқ" бўлади.

Пригожин Беларусда нима қилмоқчи?

Исён ортида турган Евгений Пригожин эркин одам. Россиянинг ҳарбий раҳбариятини ағдаришга уринишларига қарамай, ундан қуролли исён айблови олиб ташланди. Аммо биз Кремль ва Вагнер ўртасида эришилган келишувнинг барча тафсилотларини билмаймиз.

Россиялик таҳлилчилар Пригожин жимгина ғойиб бўлади деб ўйламайди.

Украинадаги ўн минглаб ёлланма жангариларнинг дангалчи раҳбари бўлган, узоқ вақтдан бери сояда фаолият юритиб келган Пригожин Президент Путин учун ҳам муҳим шахс эди.

У Суриядаги жанглардан тортиб, 2014 йилда Қримни аннексия қилиб олган Украинадаги жангларгача бўлган йиллар давомида Кремль учун ифлос ишларни қилиб келган.

Аммо Путин ҳукмронлигига қарши чиққандан сўнг - баъзилар фикрича, бу Россия раҳбарини камситишдир - унга қандай хавфсизлик кафолатлари берилгани ва унинг келажакдаги роли ҳақидаги саволлар ўртага чиқади.

Кузатувчилар Беларус етакчиси Александр Лукашенко Пригожинни, агар у Минскка борса, қанчалик назорат қила олиши, агар Вагнер қўшинлари унга эргашса, Россия, Беларусь ва Украинага қандай хавф туғдириши мумкинлиги ҳақида бош қотирмоқда.

Вагнер гуруҳига нима бўлади?

Ушбу ҳайратланарли қуролли исёндан олдин ўн минглаб Вагнер ёлланма аскарлари Путиннинг Украина билан урушида муҳим роль ўйнади. Аммо Вагнернинг мустақил армия сифатидаги даври аллақачон ўз ниҳоясига етаётган эди.

Пригожин ва унинг аскарлари Россия мудофаа вазирлигига қўшилмаслик учун қаршилик кўрсатмоқда, бу узоқ йиллик адоватнинг исёнга айланиши асосий омили сифатида кўрилмоқда.

Аммо қисқа муддатли исён тугади ва Пригожин эса сургунга кетаётганга ўхшайди, кўпчилик учун унинг жангчилари энди нима қилиши жумбоқ.

Кўринишидан, қўзғолонга алоқадорларга қўйилган айбловлар олиб ташланган. Ижтимоий тармоқлардаги видеода Вагнер қўшинлари ўзлари ҳарбий базаларни назоратга олган Ростов-Дондан чиқиб кетаётганини кўриш мумкин. Ростов ва Москва ўртасида жойлашган Воронеж губернатори ҳам вагнерчилар унинг ҳудудини тарк этаётганини айтди.

Бироқ улар энди ҳамкорлик қилиб, оддий Россия қуролли кучларига қўшиладими ёки ҳатто рус оддий аскарлари энди улар билан бирга хизмат қилишга рози бўладими, аниқ эмас.

Россия давлат оммавий ахборот воситалари хабар берганидек, улар Украинадаги мавжуд можаро зоналарига жангга қайтадими? Айрим таҳлилчилар Пригожин Россиянинг Украина пойтахти Киевга ҳужум қилиши мумкин бўлган энг яқин нуқта - Беларусга кетса, жангарилар ҳам унга эргашиши мумкин, демоқда.

Бу Украинадаги урушга қандай таъсир қилади?

Гарчи кўплаб жангчилари фронтда хизмат қилиш эвазига озодликка чиқиш учун ёлланган маҳбуслар бўлса ҳам, Вагнер гуруҳи Украинада жанг қилаётган энг муваффақиятли ҳужум кучларидан бири эди. Масалан, Бахмут шаҳрининг Россия томонидан босиб олинишида улар катта роль ўйнаган.

Россиянинг даъво қилишича, исён унинг Украинадаги кампаниясига ҳали таъсир қилганича йўқ.

Бироқ, рус аскарлари, шубҳасиз, нима бўлаётганини эшитган ва бу хабар уларни руҳан чўктириб қўйиши мумкин. Баъзилар шанба кунги воқеалардан кейин Россияда яқин кунларда рақиб бўлинмалар ўртасида жанглар бошланиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Украинада ҳарбий раҳбарлар Россия аралашувининг янада кучайиши хавфидан қўрқишдан ташқари, чегарадаги беқарорлик билан боғлиқ имкониятларни ҳам қидириши тайин.

Киев қўшинлари босиб олинган ҳудудларни қайтариб олиш учун қарши ҳужумга ўтди ва улар Россиядаги тартибсизликларни "имкониятлар ойнаси", деб ҳисоблайди.

АҚШнинг Украинадаги собиқ элчиси Билл Тейлорнинг Би-би-сига айтишича, Украина қўшинлари "Вагнер" жангариларининг тўсатдан ҳаракати натижасида юзага келган тактик заифликлардан фойдаланиш учун қулай фурсатга эга бўлиб турибди.

АҚШ ва бошқалар олдиндан нимани билган?

Пригожиннинг исёни Кремль учун кутилмаган бўлса ҳам, АҚШ жосуслик агентликлари унинг режалари аломатларини аллақачон пайқаган ва шу ҳафта бошида президент Жо Байден ва Конгресснинг асосий етакчиларини бу ҳақда хабардор қилган, деб хабар беради АҚШ матбуоти.

АҚШ разведкаси Пригожин Россия билан чегара яқинида қурол-яроғ, ўқ-дори ва бошқа аслаҳаларни тўплаётганини аниқлаган, деб хабар бермоқда CNN.

New York Times газетасининг ёзишича, президент Байден Франция, Германия ва Британия етакчилари билан Путин Россиянинг улкан ядровий қуроллари арсенали назоратини тартибсизлик вақтида сусайтириб қўйиши мумкинлигидан хавотир билдирган.

Ҳужжатда айтилишича, АҚШ разведкаси раҳбарлари Пригожин ва Россия мудофаа амалдорлари ўртасидаги ёмонлашаётган муносабатларни бир неча ой давомида кузатишган ва бу ҳолат Украинадаги уруш Вагнер учун ҳам, оддий ҳарбийлар учун ҳам ёмон кетаётганидан далолат деган хулосага келишган.

Айни дамда, Washington Post газетасининг ёзишича, Қўшма Штатлар Пригожин ниманидир режалаштираётганини июнь ойи ўрталарида сезган бўлиши мумкин эди.

10 июнь куни Россия Мудофаа вазирлигининг Вагнер гуруҳи каби барча кўнгилли бўлинмаларга ҳукумат билан шартнома имзолаш тўғрисидаги буйруғи асосий туртки бўлди, бу эса Пригожиннинг ёлланма бўлинмаларини тортиб олишни англатарди.

Расмийларнинг газетага айтишича, "раҳбариятга бу ҳақда айтиш учун етарли сигналлар бор эди", лекин Пригожин режаларининг аниқ моҳияти исён бошлангунча аниқ эмас эди.

Президент Путинга ўз разведкаси ҳам Пригожин нимадир бошламоқчилиги ҳақида айтишган, дейди газета. Аммо бу унга қачон айтилгани номаълум, аммо "24 соатдан кўпроқ вақт олдин айтилгани аниқ", дейди шанба куни АҚШ расмийси.

Руслар қандай фикрда?

Путиннинг инқироз даврида халққа қилган мурожаати унинг таҳдидни қанчалик жиддий қабул қилгани ва Россия жамоатчилигига ўзини кўрсатишни зарурат деб билганига далолат қилади.

"Элитадаги кўпчилик Путинни ҳамма нарса шу пайтгача бўлиб келгани ва президент ўз вақтида чора кўрмаганида айблайди", деб ёзади етакчи россиялик таҳлилчи Татьяна Становая Telegram'да. "Шунинг учун бу воқеа ҳам Путиннинг мавқеига зарба бўлади."

Умумий Россия жамоатчилик фикри тўғрисида хулоса чиқариш қийин бўлса ҳам, Ростовдаги Вагнер бўлинмаларини қарсак чалиб олқишлаётганлар мамлакат раҳбарларини безовта қилади.

Вагнер қўшинлари исён пайтида назоратни қўлга киритган шаҳарни тарк этар экан, уларни оломон қўллаб-қувватлади, улар билан суратга тушишди.

Аммо шуни таъкидлаш жоизки, баъзи шаҳарликлар Вагнер келганидан кейин шанба куни шаҳарни поездда тарк этишга шошилган эди.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek