Янгиликлар. Қозоғистон: Украинани қўллаш хавфлими? Qozog‘iston O‘zbekiston Rossiya Yangiliklar

Қозоғистон фаолларга Украинани қўллаб, урушга қарши митинглар ўтказишни тақиқлади.

Бу ҳақда "АктивистыНеЭкстремисты" инсон ҳақларини ҳимоя қилиш ташкилоти хабар берди.

Алоқадор мавзулар:

Маълум бўлишича, "Алға Қазақстан" мухолиф партияси аъзолари Россия босқинининг 500-куни муносабати билан 2 июль куни урушга қарши акция ўтказмоқчи бўлишган.

Аммо Остона, Олма-ота ва яна Қозоғистоннинг уч шаҳри масъуллари тинч намойишларга рухсат беришмаган.

Пойтахт Остона маъмурияти бунинг сабабини митинг ташкилотчилари берган аризаларидаги "маълумотлар тўлиқ бўлмагани" билан асослаган.

Олма-ота расмийлари эса, урушга қарши митинг "жамоат хавфсизлигига хавф солиши мумкин", деган сабабни келтиришган.

Агар, фаолларнинг ҳисоб-китобларига таянилса, 2 июль кунги урушга қарши намойиш ташкилотчилари жами 17 та рад жавоби олишган.

Сўнгги бир ярим йилча вақт ичида қозоғистонликлар Россиянинг Украинадаги урушига вақти-вақти билан ўз норозиликларини билдириб келишган.

Урушга қарши намойишларга чиқишган, фаоллар эса, Украинани қўллаб-қувватлаш мақсадида бир неча бор тинч митинглар ҳам уюштиришган.

Бу каби ҳолат қолган аксарият минтақа давлатларида кузатилмагани билан ҳам кўпчиликнинг диққат-эътиборини ўзига тортиб келган.

Россия ўзининг Украинага тўлақонли босқинини ўтган йилнинг февраль ойида бошлаган.

Нейтрал Туркманистон илова беш Марказий Осиё давлати эса, Россиянинг анъанавий иттифоқчилари сифатида кўрилишади.

Россия уларнинг асосий стратегик шериклари, энг йирик савдо-иқтисодий , ҳарбий ва ҳарбий-техник ҳамкори бўлади.

Йилларки, минтақанинг миллионлаб сондаги аҳолиси учун энг катта меҳнат бозори вазифасини ҳам бажариб келади.

Аммо Марказий Осиё давлатларининг ҳеч бири шу пайтгача Россия Украинага очган урушни на-да ошкора қўллаган ва на-да қоралаган.

Ғарбнинг Россияга қарши халқаро санкциялари масаласида ҳам бунга ошкора эътироз билдириб чиққанликлари кўрилмаган.

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Украинага оид халқаро резолюцияларида ҳам бетарафликларича қолишаётир.

Қозоғистон ўзининг Украина уруши борасидаги илк расмий баёнотини фақат ўтган йилнинг март ойига келиб берган.

Президент Қасим-Жомарт Тоқаев ўшанда Россия ва Украинани "музокаралар орқали тил топишиш"га чақирган, "ёмон тинчлик яхши жанжалдан афзал" эканини айтган.

Қозоғистон ва Россияни дунёдаги энг узун - 7500 километрлик чегара боғлайди.

Қозоғистонда 3,5 миллион рус яшайди, бир миллионга яқин этник қозоқ эса, Россия фуқаролари.

Кремлнинг сўнгги йилларда кучайиб бораётган империалистик амбициялари фонида Қозоғистон Путин ва Россия сиёсатчилари энг кўп тилга олаётган давлатлардан бирига айланган.

Россия томонидан ери, давлатчилиги ошкора савол остига олинган.

Расмий Остонанинг Украина, унинг бўлгинчи ва ишғол остидаги ҳудудлари мустақиллиги ҳамда аннексияси борасидаги Россия мавқеига зид чиқишлари эса, икки ўртадаги даҳанаки жангни янада қизитган.

Орада ҳар икки давлатнинг бир-биридан норозилиги элчиларининг Ташқи ишлар вазирликларига чақириш даражасига етиб борган.

Путиннинг Украинага қарши ҳеч ким кутмаган уруши ва СССРнинг парчаланишидан қанчалик ошкора афсусга тушиб қолгани эса, унинг кейинги нишони қай бир постсовет давлати бўлажагига оид саволларни қизитган.

Худди шу манзарада айнан Қозоғистон кўпчилик ўзининг диққатини қаратган давлат сифатида намоён бўлган.

Айнан Марказий Осиё Украина уруши боис Ғарбнинг устма-уст санкциялари остида қоларкан, Путин ва Россия халқаро иҳотадан чиқиш учун тобора яқинлашиш, ўз таъсир доирасидан имкон қадар чиқармасликка жадал ҳаракат қилаётган минтақа бўлади.

Бу унинг минтақадаги геосиёсий таъсирини ҳозиргисидан-да кучайтиради, деган хавотирларга ҳам сабаб бўлмай қолмаган.

Расмий Остона Украина масаласида Қозоғистоннинг позицияси "аниқ" экани, бу "БМТ Низоми асосида барча давлатлар, шу жумладан, Украинанинг ҳудудий яхлитлигини ҳурмат қилиш заруратидан иборат" эканини айтиб келади.

Расмий Остонанинг баён қилишича, Қозоғистон Украина можаросининг тез орада тугатилишидан чин дилдан манфаатдор ва зарур бўлса, бунда ўз ролини ўйнашга ҳам тайёр.

"Зиддиятларни ҳарбий йўл билан ҳал қилиш қатъий ечим эмаслигини айтишдан ҳам тортинмайди».

Аммо уларнинг айни мазмундаги баёнотларига расмий Кремлнинг муносабати ноаён.

Қозоғистон томони яқинда Халқаро Жиноят маҳкамасининг Путинга чиқарган ордерини ҳам бежавоб қолдиришларига ишора қилган.

Буни Қозоғистон Рим статутини имзоламагани ва ратификация қилмагани изоҳида асослаган.

Россия президенти билан бундан буёғига ҳам мулоқотда бўлишларини баён қилган.

Қозоғистон "кўпқутбли ташқи сиёсати туфайли дунёнинг ҳеч бир давлати билан ёмон муносабатларга эга бўлмаган тинчликсевар давлат" эканини таъкидлаган.

Орада Ғарбнинг Украина уруши боис Россияга қўллаб келаётган халқаро санкциялари талабларини бажаришга ҳам ваъда берган.

Кечаётган ҳафтада эса, "Азаттык" радиоси ва "Озодлик" Украина хизматининг "Схема" лойиҳаси Россия фирмалари Қозоғистон ва Қирғизистондан Украинага қарши урушда Россиянинг қуролланишида ишлатиладиган Ғарб компонетларини етказиб беришни йўлга қўйганликларини аниқлаган.

Россияда ушбу оммавий ахборот воситасининг барча тузилмалари "хорижий агентлар" реестрига киритилган.

Шу йил куз ойларида эса, Россия президенти Владимир Путиннинг Қозоғистонга ташрифи кутилмоқда.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek