Париж-2024: Ўлим таҳдидлари ва бомба портлашлари ҳам мени олимпиада орзуимдан қайтаролгани йўқ - Видео

Бу йилги Париждаги ёзги олимпиада ўйинларида Манижа Талашнинг иштироки тарихий воқеа бўлади: Олимпия Ўйинларига илк бор брейк-рақс киритилди, Манижа брейк-рақс мусобақасида беллашадиган илк инсон бўлади. Манижанинг Париж Олимпиадасига томон йўли осон бўлгани йўқ - у таҳдидлару бомба портлашлари ҳамда Толибоннинг ҳокимиятга қайтиши кузатилган Афғонистонда туғилиб вояга етган.

"Хавфсизлик кучлари бизнинг клубимизга бостириб кирдилар, бир эркакни ушлаб бошига ниқоб кийгиздилар", деб эслайди Манижа ўзининг Афғонистон пойтахти Кобулдаги машқ клубига ҳужум қилмоқчи бўлган жангари ҳибсга олинган кунни хотирлаб.

"Омадларинг бор экан, чунки сизларнинг клубингизни портлатмоқчи бўлдилар. Агар тирик қолишни истасангиз, бу клубингизни ёпинг, дейишди бизга", дейди Манижа.

Бу Кобулдаги брейк-рақс клуби аъзоларининг илк марта хатарга дуч келишлари эмас эди. Бир йил олдин, 2020 йили клуб жойлашган кўчада портловчи моддалар жойлаштирилган автомобиль портлаган эди.

"Мен чиндан ҳам жуда қўрқиб кетгандим", дея тан олади 21 яшар Манижа.

У ўз фамилиясини Талашга ўзгартиришга қарор қилди. Талаш "қаттиқ меҳнат", "интилиш ва "кураш" деган маъноларни ҳам англатади, у брейк-данс билан шуғулланишни давом эттирди.

Алоқадор мавзулар:

Бироқ Афғонистондаги хавфсизлик вазияти борган сари ёмонлашиб бораверди, Манижанинг севикли клубини ёпишга тўғри келди. 2021 йил августида Толибон яна Афғонистон бошқарувига қайтиб хорижий қўшинлар тўлиқ чиқиб кетганидан кейин рақс ва мусиқа буткул тақиқланди.

Бироқ буларнинг бирортаси ҳам Манижанинг яна рақс тушиш истагини сўндиролгани йўқ.

Манижа брейк-данс билан анча "кеч танишган".

У болалигидан отаси билан Кобул кўчаларида егулик сотишни бошлаган.

Қиз боланинг ишлаши ноодатий ва бу нарса унинг ҳаёти учун хавфли бўлиши мумкин эди. Шу боис у кичкиналигидан ўзини ҳимоя қилиш учун муштлашишни, кураш билан кикбоксинг аралашмаси бўлган Япон жанг санъатини ўрганишга қарор қилади.

Аммо бир неча машқдан кейин елкасини синдириб олди ва ташлашга мажбур бўлди.

Ўспиринлигида эса у ижтимоий тармоқларда "Раҳбарлар жамоаси" (Superiors Crew) деган гуруҳнинг брейк-данс видеоларини кўриб қолди, шу заҳоти брейк-дансни ёқтириб қолди.

"Мен бу нарсанинг ҳақиқийлигига ишоноломасдим", дейди Манижа.

Манижанинг ўзи учун "Раҳбарлар жамоаси"ни кашф қилиши брейк-данснинг олимпиада ўйинлари дастурига киритилгани ва илк бор 2024 йил Париж олимпиадасида спорт тури сифатида беллашувлар йўлга қўйилиши эълон қилинган вақтга тўғри келди.

Ўшанда Манижанинг ёши 17 да, у мусобақада иштирок этиш ҳақида орзу қиларди, олимпиада хабари айни вақтида келди.

У Кобул шаҳри ғарбидаги "Раҳбарлар жамоаси" клубида шуғулланишни бошлади.

Бу клуб мамлакатдаги хип-хоп мусиқаси ва брейк-данс кашшофларидан деб кўрилар, аммо у ерга бориб Манижа кутганидан бошқа манзаранинг гувоҳи бўлди.

"Клубга кирганимда у ер ўғил болаларга тўла эди", деб эслайди Манижа.

У клуб раҳбари Жавоб Собирийга яқинлашди, Жовид ҳам дарҳол Манижага ўз "баҳосини берди".

"У жуда кичкина эди. Мен унинг узоқ қолишига шубҳа қилдим. Чунки бундан ҳам олдин ҳам клубимизга брейк-данс ўрганиш учун бошқа қизлар келишган, лекин узоқ қолишмаган эди.

Бунда Жовид аёллар борлиги учун ҳам клуб бу спорт турини ёқитирмайдиганлар нишонига айланиши мумкинлигини ҳам назарда тутган эди.

Лекин Жовидга Манижанинг ёндашуви маъқул келди.

"Ўша пайтда биз ҳужумлар остида эдик, шуларга қарамасдан у келиб қўшилди. У 2024 йилги Париж олимпиадасида қатнашишни орзу қилар, шу мақсади йўлида курашар эди. Унинг қўлидан келади, деб ўйладим мен", дейди Жовид.

Ўша вақтдаги Манижанинг оиласи ҳам тинч эмас эди: у бирга ишлайдиган отасини исёнчилар ўғирлаб кетишган, ўшандан буён отасидан дарак йўқ эди.

Манижа оиласининг асосий боқувчисига айланди. Бошида егулик сотди, сўнг шифохонада онасига кўмак билан синглиси ва икки укасини боқишга ёрдамлаша бошлади.

Ҳар ҳафта ишлаб топган пулининг озроғини брейк-данс дарсларига асраб қўяр, спорт билан шуғулланиш муҳим эканини онасига уқтириш осон бўлгани йўқ.

"Кўп одам брейк-дансни рақс деб нотўғри тушунадилар. Мен уни спорт деб ишонаман, чунки бунинг учун сиз жисмоний бақувват бўлишингиз ва куч усулларини қўллай билишингиз лозим", деб тушунтиради Манижа.

Жовид ва жамоаси ҳам қўллаб-қувватлаган Манижанинг брейк-дансга иштиёқи хавфли нарса ҳисобланар, буни ёқтирмайдиганлар ҳам бор эди.

"Бошида булар ижтимоий тармоқлардаги шарҳлар эди ва мен уларни жиддий қабул қилганим йўқ. Сўнг бомба портлаши рўй берди, ва мен чиндан ҳам қўрқиб кетдим", деб эслайди клуби ташқарисидаги 2020 йилдаги автомобиль портлашини хотирлайдиган Манижа.

Бу портлаш чиндан қўрқитган, клуб ичида портлаш уюштирмоқчи бўлган бир шахс ҳибсга олинганига қарамасдан, Манижа брейк-дансни тўхтатмади.

Жой тор эканига қарамасдан, у уйида шуғуллана бошлади.

Аммо Кобулдаги хавфсизлик вазияти тобора ёмонлашиб бораверди, Манижа ўзининг машқлари ҳақида "қўшниларим қандай фикрда эканлар" дея хавотирлана бошлади.

Сўнг 2021 йили Толибон яна қудратга келди ва қаттиқ Шариат тартибларини жорий этди.

Ўсмир қизлар ва аёлларнинг синфхоналар ва жисмоний машқ залларига киришлари тақиқланди, аёллар танасининг юқори қисмини беркитишлари лозимлиги буюрилди.

Мусиқа ва рақсга ҳам жорий этилди, брейк-данс тўхтатилди.

Янги чекловлар Манижа ва унинг брейк-дансчи дўстларини мамлакатни ташлаб кетиш қарорини олишга мажбурлади.

"Афғонистонда қолганимда, мен мавжуд бўлмасдим. Мени ё қат қилишарди, ё тошбўрон", дейди Манижа.

Манижа ва Superiors Crew жамоасининг айрим аъзолари, шу жумладан, Жовид ҳам Испания пойтахти Мадридга кетдилар.

Улар у ерда иш топишга ва Афғонистонда қолган яқинларига пул юборишга ҳаракат қилдилар.

Испаниялик маҳаллий брейк-дансчилар билан мулоқотга киришдилар ва ўзлари учун имконли бўлган жойлар - клубларда, кўчаларда ва ҳатто савдо маркази ичкарисида машқ қила бошладилар.

Лекин ҳаммаси ҳам осон эмас эди.

"Ҳар тун уйқуга кетар эканман, ўзимга-ўзим кўп савол бераман: Афғон аёллари нима қила олишлари мумкин? Нега мен улар учун бирор нарса қилолмайман?"

У Толибон ҳокимиятга келганидан кейин ўз ватани номидан олимпиадада қатнашолмаслигини биларди.

Чунки Толибон аёлларнинг спорт ўйинларида иштирок этишини тақиқлаган ва олимпиада ўйинларига аёл спортчларни юбормайди.

Лекин Манижа Парижга боришнинг йўлини топди.

У Қочқин Олимпиадачилар жамоаси номидан қатнашиш ҳуқуқига эга эканини аниқлади.

Шу йил май ойида Қочқин Олимпиадачилар жамоаси рўйхатига киритилган спортчилар номлари эълон қилинди ва Халқаро Олимпия қўмитаси Манижа учун тренер топиб берди.

"Улар менинг номимни эълон қилишганида ҳам хурсанд бўлдим, ҳам хафа. Хафалигим сабаби, мен Афғонистонни тарк этаётганимда ортда оиламни қолдириб келдим. Мен хавфсизлигим устида ўз мақсадимни танладим", дейди у.

Манижа ўзининг халқаро мусобқада иштирок этувчилар рўйхатига киритилиши онаси ва укаларини хатарга қўйишидан хавотирда эди.

Бироқ Олимпия қўмитаси эълони ортидан Манижа оиласи аъзолари ҳам Афғонистонни тарк этганлари хабарини эшитди.

Энди улар ҳам икки йиллик айрилиқдан кейин Испаниядалар.

Оиласи ёнида бўлганидан кейин Манижа ўй-хаёлини кўпроқ машқларига қарата олаяпти.

"Олимпиадага тайёргарлик кўриш жуда қийин. Мен 21 йил давомида маш қилган одам билан бирга ишлаяпман. Демак менинг тайёргарлигим 21 йиллик тажрибага эга одам тайёргарлигича бўлиши керак".

Манижа Париждан ватанига медал олиб боришига шубҳа қилади, аммо шоҳсупага чиқиш унинг учун энг муҳим вазифа эмас.

"Мен ўз дўстларим ва уларнинг орзу ва умидлари учун жанг қиламан", дейдиган Манижа ўзининг иштироки муҳим мужда юборишига ишонади.

"Афғонистон қизлари ҳеч қачон таслим бўлмайдилар. Афғон қизларига ҳар қандай босим ўтказсангиз ҳам, уларни чекласангиз ва ҳатто қамоққа ташласангиз ҳам улар ўз мақсадларига эришишнинг албатта йўлини топадилар. Биз курашамиз ва биз ғалаба қиламиз", дейди Манижа.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.