Евробиримдик Кытайдын таасирине каршы туруу үчүн 300 миллиард евро сунуштады

Кытайдын "Бир алкак - бир жол" стратегиясы Батыш Балкандарга, анын ичинде Черногорияга да жайылды.

ЕБ Кытайдын "Бир алкак - бир жол" стратегиясына "чыныгы альтернатива" катары сунушталган 300 миллиард евролук (340 миллиард доллар) глобалдык инвестициялык планын чоо-жайын ачыктады.

Еврокомиссиянын төрагасы Урсула фон дер Лейен Global Gateway схемасы ишенимдүү брендге айланышы керектигин айтты.

Кытай темир жолдорду, автожолдорду жана портторду каржылоодо, бирок кээ бир өлкөлөрдү карызга батырды деп айыпталууда.

Комиссиянын башчысы өлкөлөр туруктуу долбоорлорду иштеп чыгуу үчүн "ишенимдүү өнөктөргө" муктаж экенин айтты.

Евробиримдик мүчө мамлекеттерден, каржы институттарынан жана жеке сектордон алынган миллиарддаган еврону кантип колдоно аларын карап жатат. Бул негизинен гранттар эмес, кепилдиктер же кредиттер түрүндө болот.

Фон дер Лейен айымдын айтымында, ЕБ демократиялык мамиле климаттын өзгөрүшү менен күрөшүүгө, ошондой эле глобалдык ден-соолук коопсуздугуна жана өнүгүп келе жаткан өлкөлөр үчүн туруктуу өнүгүүгө багытталган долбоорлорду ишке ашыра аларын көрсөткүсү келет.

“Долбоорлор жогорку сапатка, ачык-айкындуулуктун жана башкаруунун жогорку деңгээлинде, ал эми катышкан өлкөлөр үчүн көрүнүктүү натыйжаларды бериши керек болчу”, деп түшүндүрдү ал. Евробиримдиктин расмий өкүлү Би-Би-Сиге схеманын негизги багыты Африка болорун айтты.

Кытайдын стратегиясы Африкага, Азияга, Индо-Тынч океанга жана ЕБге да жетти. Кытайдын Cosco компаниясы Пирейдеги Грециянын чоң контейнер портунун үчтөн экисине ээлик кылат жана China Road and Bridge Corporation Хорватияда негизги көпүрөнү курду.

Хорватиядагы Пелещац көпүрөсү ЕБ салык төлөөчүлөрү тарабынан каржыланган, бирок China Road жана Bridge Corporation тарабынан курулган.

"Инвестицияларды тандоого келгенде”, - дейт комиссиянын төрагасы, - " көп учурда сунушталган варианттардын каржылык, саясий жана социалдык кесепеттери майда тамгалар менен жазылган тексттей болот”.

Германиядагы Маршалл Фондунун Трансатлантикалык улуу стипендиаты Эндрю Смолл, Би-Би-Сиге бул "Европа тарабынан пакеттерди бириктирип жана каржылоо механизмдерин иштеп чыгуу боюнча биринчи олуттуу аракети экенин белгиледи. Ошондуктан план Кытайдын кредит алууну көздөп жаткан өлкөлөргө альтернатива бар экенин көрсөтүү", - деди.

Өткөн айдагы брифингде Кытайдын Евробиримдиктеги элчиси Чжан Мин, Пекин Евробиримдиктин Глобалдык дарбаза стратегиясы ачык болсо, "өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө жардам бере алат" деп кубаттай турганын айтты. Бирок ал ошондой эле "инфраструктуралык долбоорлорду геосаясий куралга айландыруу аракети эл аралык коомчулуктун күтүүсүн бузуп, жеке кызыкчылыктарга зыян келтирет" деп эскертти.

«Бир алкак - бир жол» Кытайдын тышкы саясатынын негизги бөлүгү болуп саналат.

Ал жаңы жолдорго, портторго, темир жолдорго жана көпүрөлөргө акча салуу менен соода байланыштарын өнүктүрсө да, "карыз тузагынын дипломатиясы" деп аталып, "жырткычтык кредиттерди" берүүнүн каражаты катары да сынга алынган.

Бирок картина татаалыраак жана чоң суммадагы акчаны карызга алуу тобокелчиликсиз деп эсептегендер да бар. Андан тышкары, Кытай башкалар канааттандыра албаган муктаждыктарды канааттандырууда.

Кандай болбосун, Кытайдын экономикалык жана геосаясий таасири артып, Батыш менен тирешинин чыңалып баратат.

“Бул геосаясий мейкиндикте Евробиримдик иш алып бара алабы деген суроо туулат”, - дейт Эндрю Смол.

"Же бул өтө катаал болуп, ички бюрократиялык күрөшкө батып калганбы? Эгер алар бул иштен майнап чыгара алышпаса, жаман эле болот", - дейт ал.

Бир дипломат мага мындай деди: “Акыры Европа бул чөйрөдө өз таасирин көрсөтүп жатканы жакшы жышаан”.

"Бул биз АКШдагы жана Улуу Британиядагы трансатлантикалык досторубуз менен бөлүшө турган жалпы кызыкчылык."

Глобалдык өнүгүү борборунун улук илимий кызматкери Скотт Морристин айтымында, жалпы кызыкчылык дагы көбүрөөк атаандаштыкты жаратышы мүмкүн.

Анткени, АКШнын өткөн июнь айында G7де көтөрүлгөн өзүнүн "Дүйнөнү кайрадан жакшыртып куруу" демилгеси бар. "Бул ызы-чуулу мейкиндик болуп саналат жана ал жакта көптөгөн бренддер бири-бири менен кагылышат", - дейт Моррис мырза.

Бирок ал Global Gateway демилгеси ийгиликтүү болот деп "үмүт кылат". Анын айтымында, Кытай менен атаандашкандан да маанилүүсү, бул Европа үчүн "капиталга муктаж, өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө жакшы бир нерсе жарата ала турган каржылоонун масштабына чыгуу" мүмкүнчүлүгү.

Евробиримдик өзүнүн "баалуулуктарга негизделген" жана "ачык" мамилесин баса белгилеп, көз карандылыкты эмес, байланыштарды түзүүнү каалайт деп ырастайт.

Бирок бул таасирге да тиешелүү, анткени Комиссия геосаясий аренада күчүн көрсөтүү жолдорун издөөнү улантууда жана ал күчү канчалык экенин аныктай алат. (ET)