ગુજરાતની એ ફાર્મા કંપનીઓ જેમની દવાઓ ટેસ્ટમાં ફેલ ગઈ અને તેમણે કરોડોના ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદ્યા

ભારતમાં દવા, ઇલાજ અને મેડિકલ સુવિધાઓની વધતી જતી કિંમતો કોઈનાથી છુપાયેલી નથી.

આ સ્થિતિમાં જો એવી ખબર પડે કે હાઇ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીઝ, મલેરિયા, કોવિડ કે હૃદયરોગનો ઇલાજ કરનારી ઘણી પ્રચલિત દવાઓ ડ્રગ ટેસ્ટમાં ફેલ થઈ રહી છે તો આ વાત સામાન્ય લોકો માટે એક ચિંતાનો વિષય હોઈ શકે.

પરંતુ જો આની સાથે જ એ વાતની પણ ખબર પડે કે જે કંપનીઓની દવા ડ્રગ ટેસ્ટમાં ફેલ થતી રહી, તેમણે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ મારફતે સેંકડો કરોડ રૂપિયા રાજકીય પક્ષોને આપી દીધા, તો વાતની ગંભીરતા હજુ અનેકગણી વધી જશે, તેમાં કોઈ બેમત ન હોઈ શકે.

કંઈક આવું જ જોવા મળી રહ્યું છે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ સાથે સંકળાયેલા ડેટાના વિશ્લેષણથી. નોંધનીય છે કે સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ આ ડેટા ચૂંટણીપંચને સોંપ્યો હતો જે બાદમાં તેમણે જાહેર કરેલો.

ડેટાના વિશ્લેષણ પરથી ખબર પડી છે કે 23 ફાર્મા કંપનીઓ અને એક સુપર સ્પેશિયાલિટી હૉસ્પિટલે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ મારફતે 762 કરોડ રૂપિયા રાજકીય દળોને આપ્યા છે.

આવો એક નજર કરીએ એ ફાર્મા કંપનીઓ પર, જે ડ્રગ ટેસ્ટમાં ફેલ થઈ અને જેમણે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદીને રાજકીય દળોને આપ્યાં. આ કંપનીઓમાં ગુજરાતમાં ટોચની ગણાતી ફાર્મા કંપનીઓ પણ છે.

1. ટૉરેન્ટ ફાર્મસ્યૂટિકલ લિમિટેડ

2. સિપ્લા લિમિટેડ

3. સન ફાર્મા લૅબોરેટરીઝ લિમિટેડ

4. ઝાયડસ હેલ્થકેર લિમિટેડ

5. હેટેરો ડ્રગ્સ લિમિટેડ અને હેટેરો લૅબ્સ લિમિટેડ

6. ઇન્ટાસ ફાર્મસ્યૂટિકલ્સ લિમિટેડ

7. આઈપીસીએ (ઇપ્કા) લૅબોરેટરીઝ લિમિટેડ

8. ગ્લેનમાર્ક ફાર્મસ્યૂટિકલ્સ લિમિટેડ

‘ફાર્મા કંપનીઓની ગુણવત્તા સાથે સંકળાયેલા મુદ્દા’

કે. સુજાતા રાવ ભારત સરકારનાં સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયનાં સચિવ તરીકે કામ કરી ચૂક્યાં છે.

એક આઈએએસ અધિકારી તરીકે સ્વરૂપે પોતાની 36 વર્ષની કારકિર્દીમાં તેમણે વિભિન્ન પદોમાં સ્વાસ્થ્યક્ષેત્રમાં 20 વર્ષ પસાર કર્યાં.

તેઓ કહે છે કે, “કોઈ પણ જાતના વળતરની આશા વગર કોઈ પણ કોઈ રાજકીય દળને શું કામ પૈસા આપશે? ફાર્મા કંપનીઓને કોણ નિયંત્રિત કરે છે? નિયંત્રણ સરકારનું હોય છે. જો કોઈ કંપનીએ સત્તામાં રહેલા કોઈ પક્ષને પૈસા આપ્યા હોય તો સ્પષ્ટ છે કે આવું તેમની પાસેથી વળતરની આશાએ જ કરાયું હશે. એ અલગ વાત છે કે શું સરકારે આ રીતે પૈસા આપનારી કંપનીઓને કોઈ લાભ આપ્યો કે નહીં.”

સુજાતા રાવ કહે છે કે ભારતમાં ફાર્મા કંપનીઓ સાથે આવી સમસ્યાઓ રહે જ છે. તેમના પ્રમાણે આ કંપનીઓમાં ગુણવત્તા સંબંધી મુદ્દા અને સમસ્યાઓ હોય છે.

તેઓ કહે છે કે, “એ જોવાની જરૂર છે કે શું સરકારે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ મારફતે ફંડ મેળવ્યા બાદ આ પૈકી કોઈ પણ કંપની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાનું બંધ કરી દીધું કે કેમ? જો આવું ન હોય તો એ કહેવું મુશ્કેલ હશે કે આ પૈકી કેટલો ભાગ સરકાર સાથે સારા સંબંધ કેળવવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રનું રોકાણ છે. ફાર્મા કંપનીઓ નિશ્ચિતપણે અસુરક્ષિત છે.”

વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે એ વાતની તપાસ થવી જોઈએ કે આ ફાર્મા કંપનીઓની દવાઓનું પરીક્ષણમાં ફેલ થયા બાદ શું થયું? તેમની વિરુદ્ધ કોઈ કાર્યવાહી શરૂ કરાઈ?

શું તેમના પર ચાર્જશીટ દાખલ કરાઈ? જો હા, તો શું બૉન્ડના માધ્યમથી પૈસા ચૂકવ્યા બાદ આ કાર્યવાહી રોકી દેવાઈ?

તેઓ એવું પણ કહે છે કે સરકાર ફાર્મા કંપનીઓની રેગ્યુલેટર કે નિયામક છે, તેથી એ ગુણવત્તા તપાસ અને અને મંજૂરી આપવાના મામલામાં તેમના વ્યવસાય પર વધુ અસર કરે છે.

કોઈ બાબતની મંજૂરી આપવામાં થોડો પણ વિલંબ થાય તો એ આ કંપનીઓને મોંઘું પડી શકે છે અને એવું મનાય છે કે કદાચ આ બધી વાતોથી બચવા જ આ કંપનીઓ રાજકીય દળોને પૈસા આપે છે.

દરોડા બાદ ફાર્મા કંપનીઓએ કઈ પાર્ટીને પૈસા આપ્યા?

થોડા દિવસ પહેલાં એક અન્ય રિપોર્ટમાં અમે આપને જણાવેલું કે એસબીઆઈએ જે ડેટા પ્રથમ બેચમાં ચૂંટણપંચને આપ્યો હતો, તેનું વિશ્લેષણ કરતા આવાં જ કેટલાંક ઉદાહરણ જોવા મળ્યાં, જ્યાં અમુક વર્ષે અમુક પ્રાઇવેટ કંપનીઓ પર ઍન્ફોર્સમૅન્ટ ડાયરેક્ટરેટ (ઈડી) કે આવકવેરા વિભાગની રેડ થઈ અને તેના અમુક દિવસ બાદ એ કંપનીએ ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદ્યા.

એવાં પણ ઉદાહરણ છે, જેમાં કોઈ કંપનીએ ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદ્યા અને અમુક દિવસ બાદ તેના પર રેડ થઈ અને એ બાદ કંપનીએ ફરી એક વાર બૉન્ડ ખરીદ્યા.

આ કંપનીઓમાં પણ કેટલીક ફાર્મા કંપનીઓ અને એક હૉસ્પિટલ સામેલ છે. આવો નજર કરીએ એ કંપનીઓ પર જેમના પર ઍન્ફોર્સમૅન્ટ ડાયરેક્ટોરેટ (ઈડી) કે આવકવેરા વિભાગની રેડ થઈ અને બાદ તેમણે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદીને રાજકીય પક્ષોને આપ્યા.

યશોદા સુપર સ્પેશિયાલિટી હૉસ્પિટલ

ડૉ. રેડ્ડી’ઝ લૅબ

ઑરોબિન્દો ફાર્મા

ઑરબિન્દો ફાર્માનું મુખ્યાલય તેલંગણાના હૈદરાબાદ ખાતે સ્થિત છે.

આ કંપનીએ 3 એપ્રિલ 2021 અને 8 નવેમ્બર 2023ના વચ્ચે 52 કરોડ રૂપિયાના બૉન્ડ ખરીદ્યા.

10 નવેમ્બર 2022ના રોજ કંપનીના ડાયરેક્ટર પી. સરથચંદ્ર રેડ્ડીની ઈડીએ મની લૉન્ડ્રિંગ મામલામાં ધરપકડ કરી.

15 નવેમ્બર 2022ના રોજ કંપનીએ પાંચ કરોડ રૂપિયાના બૉન્ડ ખરીદ્યા. આ તમામ બૉન્ડ ભારતીય જનતા પાર્ટીને અપાયા હતા.

બીજી કઈ ફાર્મા કંપનીઓએ આપ્યું ચૂંટણી ફંડ?

અત્યાર સુધી અમે ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ ખરીદીને રાજકીય દળોને કરોડો રૂપિયા આપનારી જે કંપનીઓ અંગે વાત કરી એ એ હતી જેની બનાવેલી દવાઓ કાં તો ડ્રગ ટેસ્ટમાં ફેલ થઈ હતી કાં તો જેમના પર ઈડી કે આવકવેરા વિભાગની રેડ પડી હતી.

પરંતુ આ કંપનીઓ સિવાય પણ એવી કેટલીક કંપનીઓ છે, જેમણે રાજકીય દળોને ઇલેક્ટોરલ બૉન્ડ મારફતે કરોડો રૂપિયાનું ફંડ આપ્યું.

નેટકો ફાર્મા

એમએસએન ફાર્માકેમ લિમિટેડ

યૂજિયા ફાર્મા સ્પેશિયાલિટીઝ

ઍલેમ્બિક ફાર્મસ્યૂટિકલ્સ

એપીએલ હેલ્થકેર લિમિટેડ

તમે બીબીસી ગુજરાતીને સોશિયલ મીડિયા પર અહીં ફૉલો કરી શકો છો

Facebook પર સમાચાર વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.

Instagram પર બીબીસી ગુજરાતીને અહીં ફૉલો કરો.

YouTube પર બીબીસી ગુજરાતીના વીડિયો જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

Twitter પર બીબીસી ગુજરાતીને ફૉલો કરવા અહીં ક્લિક કરો.