Mae cynefinoedd lle y gall planhigion ac anifeiliaid gwyllt fyw ynddynt dan fygythiad gan ddatblygiad ac amaethu dwys mewn llawer i ardal ym Maldwyn. Gall gerddi a rhandiroedd fod yn hafan i amrywiaeth eang o blanhigion ac anifeiliaid gwyllt. Corneli Gwyllt
Er mwyn i ardd fod yn atyniadol i fywyd gwyllt mae angen digon o amrywiaeth o ran planhigion a thirwedd. Bydd gardd llawn gwair wedi ei dorri'n fân, palmantu a gwelyau blodau di-chwyn yn llai atyniadol nag un sydd ag ambell 'gornel wyllt'. Nid oes angen i fannau gwyllt fod yn fawr, a gallant fod yn ddim ond llecyn o wair sydd ond yn cael ei dorri unwaith neu ddwywaith y flwyddyn (fydd ymhen amser yn gartref i flodau gwyllt, pryfed ac anifeiliaid bychain) ambell i goeden a llwyn brodorol (hynny yw, mathau o goed a llwyni sy'n tyfu'n naturiol yn lleol) pwll bychan; mae tiroedd gwlybion yn un o'r cynefinoedd sydd dan fwyaf o fygythiad ar draws y byd. Peidiwch a bod yn rhy daclus!
Os oes modd, peidiwch a llosgi 'gwastraff' gardd, mae llosgi'n hybu cynhesu byd-eang ac yn gwastraffu 'bwyd' gardd werthfawr. Dylech gompostio gwastraff meddwl a thorri gwastraff mwy gwydn yn fân a'i ddefnyddio ar gyfer taenu dan blanhigion neu i greu pentyrrau 'cynefin'. Bydd pentyrrau disylw o dorion gwrych wedi eu gadael i bydru'n hybu toreth o ffyngau, pryfed ac adar sy'n bwydo arnynt. Anelwch at gael blodau yn eich gardd trwy'r flwyddyn. Ceisiwch gael o leiaf un planhigyn sy'n denu bywyd gwyllt i flodeuo bob mis, er mwyn i chi gael mwynhad ac er mwyn i'r pryfed gael neithdar. Gosodwch focs adar - gyda waliau sydd o leiaf 1 fodfedd/2.5cm o drwch - mewn man cysgodol sy'n wynebu'r dwyrain ac sydd allan o gyrraedd cathod.
Beth am i chi gloddio pwll dŵr yn eich gardd? Fe fydd yn siŵr o ddenu bywyd gwyllt os nad oes yna bysgod ynddo, os ydi'r ochrau'n disgyn yn raddol ac os ydi'n cynnwys nifer o blanhigion.
Bwydwch yr adar - mae'n iawn eu bwydo nhw trwy'r flwyddyn. Fe wnân nhw fwyta pryfed gleision oddi ar eich planhigion wrth ddisgwyl eu tro wrth y bwrdd adar! Gadewch i'r eiddew dyfu - mae'n rhoi cysgod 1 adar ac yn cynhyrchu aeron a neithdar yn gynnar yn y gwanwyn.
Plannwch nifer o blanhigion parhaol mewn clwstwr trwchus a gadael iddyn nhw dyfu heb darfu arnyn nhw. Bydd hyn yn galluogi i fadfallod dŵr a llyffantod chwilota am fwyd. Tyfwch ddanadl poethion mewn twb - mae llawer o löynnod byw yn dodwy eu hwyau ar eu dail, ac fe gewch chi fwy o löynnod y flwyddyn nesaf os bwydwch chi eu lindys. Tyfwch y planhigion yn y man iawn! Dilynwch y cyfarwyddiadau er mwyn tyfu planhigion iach, heb heintiau, sy'n fwy deniadol i chi a'ch ymwelwyr gwyllt.
Cewch mwy o löynnod byw, pryfed hofran a gwenyn yn ymweld a'ch gardd os wnewch chi blannu planhigion sy'n eu denu mewn mannau heulog a chysgodol.
Adeiladwch dwmpath o logiau a thomen gompost a fydd yn rhoi cysgod a bwyd i fywyd gwyllt ac yn rhoi maeth yn ôl i'r ardd ac nid i'r domen sbwriel.
 | 
