Иккинчи ҳаёт – келажакка сафар қилган журналист. Бугунги ҳаётда шунақаси ҳам бўлади dunyo odamlar yangiliklar

Бу ҳафта келажакка сафар қилиш учун вақтда ортга саёҳат қилдим.

Мен "Иккинчи ҳаёт" (Second Life) иловаси орқали виртуал оламга биринчи марта кирганимдан бери тахминан 10 йил ўтди. Бугун ҳар бир технология гиганти қурмоқчи бўлаётган нарсани яратишга бўлган илк уриниш эди у: "метадунё" деб аталадиган борлиқ.

"Метадунё" атамаси 1990 йилларда "Қор фалокати" номли илмий-фантастик романда ишлатилган бўлиб, у ерда метадунё интернетнинг виртуал воқеликдаги вориси сифатида кўрсатилган. Одамлар ҳаётининг кўп қисмини виртуал муҳитда ўтказадилар.

"Иккинчи ҳаёт" фойдаланувчилари сони 2000-йиллар охирига келиб миллионга етди, кунига соатлаб вақтини виртуал дунёда ўтказаётганлар ҳақида янгиликлар пайдо бўлди.

Ўшандан кейин бу тенденция секин аста ўлди деб ўйлаган эдим. Аммо хато ўйлаган эканман.

Қизиқ:

Ўликлар билан яшаётган тириклар - ҳаётда шунақаси ҳам бўлади

Алоқадор мавзулар:

Ушбу платформага содиқ, кичик, аммо ўсиб бораётган, ўзларини"резидентлар" деб атайдиган жамоаси бор экан.

Улар бизнинг метадунё келажагимиз қандай кўринишини ҳис қилиш учун тизимга кирадилар.

Шундай қилиб, мен яна унга муккамдан кетдим.

Визуал жиҳатдан у ҳали у қадар мукаммал эмас.

У ўзини оғушига тортиб кетадиган блокбастер ўйинлардан кўра кўпроқ кубиксимон, пикселли Роблокс дунёсига ўхшайди.

Аммо бу ердаги фарқ Марк Цукербергнинг метадунё ҳақидаги тасаввурига ўхшайди, "Иккинчи ҳаёт" ўйин эмас. У ерда рақобат, беллашув ва сюжетлар йўқ. У шунчаки вақт ўтказадиган жой.

Виртуал Рей билан учрашув

Мен учратган резидентлардан бири Рей эди.

Бизнинг аватарларимиз 1960 йиллардаги Шотландия вайрона балиқчилар қишлоғи кўринишида моделлаштирилган денгиз бўйи дунёсига телепортация қилинганидан кейин бир-бири билан учрашди. У менга "бутун метадунё билан қизиқиб қолганидан" кейин "Иккинчи ҳаёт"да тахминан тўрт ой ўтказганини айтди.

Рей Марк Цукербергнинг метадунё ҳақидаги қарашларига мухлис эмас.

"Улар ҳамма нарсани назорат қилишни хоҳлашади. Аммо менимча, одамлар ўзлари масъулиятни бўйнига олиши ва бу ҳамма учун бутунлай очиқ бўлиши керак", дейди у менга.

Яқинда номи ўзгартирилган "Meta" компаниясининг бош ижрочи директори Марк Цукерберг ўзининг улкан режаларини эълон қилар экан, бу хавотирларни тилга олди.

"Бу ҳар қандай компания ихтиёридан ташқарида бўлган келажакдир. Уни барчамиз қурамиз", деди у "Facebook Connect"даги нутқида.

Бошқа катта корпорациялар, жумладан, "Microsoft", "Epic Games", "Roblox" ва ҳатто "Nike" муайян шаклда метадунёга кириш истагини эълон қилди.

Рейнинг метадунёни монопол қилиш борасидаги хавотирларини "Иккинчи ҳаётни" бошқарувчи "Linden Lab" компанияси ишлаб чиқариш бошқаруви вице президенти Аня Каневски ҳам такрорлади.

Аня бу соҳада 2003 йили фаолиятини бошлагандан бери технология гигантларининг онлайн ҳаёт ғояси ҳақидаги чиқишларини кузатиб келади.

"Мен бу чиқишларнинг дистопик характеридан бироз хавотирдаман", дейди у.

"Бир оз катта ўйинчининг пайдо бўлиши одамларда назорат ўз қўлларида эмасдек таассурот пайдо қилади, бошқа биров қоидаларни ўрнатиб, томошани бошқариб туришидан ва улар шунчаки истеъмолчи бўлишидан далолат беради бу."

Шундай қилиб, "Иккинчи ҳаёт" Роблоксга жуда ўхшайди - фойдаланувчилар ўзлари муҳитни яратади ва, гарчи иштирокчилар анча кам бўлса ҳам, бошқаларни ўйнашга таклиф қилади.

Роблокснинг бир вақтнинг ўзида ўйинчилар сони бўйича рекорди тахминан 5.5 миллионга етган, "Иккинчи ҳаёт"ники эса 90 000.

Марк Цукербергнинг айтишича, у ҳам фойдаланувчилар ҳамжамиятини ўзининг метадунёси марказига қўймоқчи, аммо унинг ҳали резидентлари йўқ.

Бунинг ўрнига, у ўз дунёсини қуриш учун Европа бўйлаб 10 000 ходимни ёллашга ваъда берди.

Баъзиларнинг таъкидлашича, бу ҳар бир фойдаланувчига кўпроқ эркинлик бериш эмас: метадунёни фақат жамоалар қуриши керак.

"Meta"нинг виртуал реаллик минигарнитуралари бўлими "Oculus"нинг технология бўйича бош директори Жон Кармакнинг айтишича, метадунёни қуришга чоғланиш "аслида метадунёни тугал яратишнинг энг яхши усули эмас".

"Ars Technica" хабар беришича, у шундай деди: "Мен битта илова ҳамма нарсани бажара олиши мумкинлигига шубҳа қиламан. Мен фақат битта ўйинчи - битта компания барча тўғри қарорларни қабул қилишига ишонмайман."

"Иккинчи ҳаёт"нинг тажрибасидан Цукерберг ва бошқалар анча нарса ўрганиши мумкин.

Ўзининг энг юқори чўққисида сайт бир неча марта танқид ва виртуал тартибсизликларга учради, ўйин ичидаги валюта асосидаги фирибгарликлар ва ҳатто болаларга ғамхўрлик қилиш билан боғлиқ муаммолар юзага чиқди.

Ушбу ҳафтадаги қисқа изланишларим давомида мен "Иккинчи ҳаёт" дуч келган модерация муаммоларини пайқадим. Агар метадунё асосий ўринга чиқса, улар янада ёмонлашади.

Муайян калит сўзлар, масалан, "порно" ёки "гиёҳванд моддалар" орқали қидирувлар блокланади.

Бироқ "секс" сўзи мени виртуал стриптиз клубларига олиб борди, у ерда менга реал ҳаётдаги пул эвазига виртуал сон рақсларини таклиф қилишди.

"Виртуал дунёни бошқаришга ёндашув мураккаб", дейди Каневски хоним.

"Уларнинг баъзилари автоматлаштирилган бўлиши мумкин, лекин уларнинг кўпчилиги инсоний таъсирга эга бўлиши керак. Булар шунчаки кун ўтказиш, чиройли либослар ва ажойиб аватарлар эмас."

"Иккинчи ҳаёт"да мен тизимдан чиқишдан олдин Рейга охирги саволни бердим: нега у тез-тез қайтиб келади?

У жавоб берди: "Мен кўзим билан орзу қилишни яхши кўраман".

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek