Украина ва Америка Саудия Арабистонида гаплашиб олмоқчи. Путин эса "қандай кўринишдаги тинчлик" истаётгани ҳақида очиқ гапирди

Украина дипломатлари АҚШ билан урушни тугатиш масаласини музокара қилиш мақсадида келаси ҳафтада Саудия Арабистонига бормоқчи. Шу манзарада Владимир Путин Россия айнан қандай кўринишдаги тинчлик хоҳлаётгани ҳақидаги саволга очиқ жавоб берган.

АҚШ ва Украина делегациялари сешанба куни Саудия Арабистонида урушни тугатиш масаласини муҳокама қилиши кутилмоқда.

Вашингтон бу дипломатик учрашувни "Россия билан дастлабки сулҳ" дея атаган.

Украина президенти Володимир Зеленский ҳам келаси ҳафта Саудия Арабистонига бораётган бўлсада, ушбу музокараларда иштирок этмаслигини, бу иш билан дипломатлар шуғулланишини айтган.

Зеленский "самарали учрашув" кутаётганини ва Киев "тезкор ва давомли тинчликка" эришиш устида ишлаётганини таъкидлаган.

Бу воқеа Доналд Трамп Россия президенти Владимир Путин билан тўғридан-тўғри музокаралар ўтказиб, Украинага ҳарбий ёрдам кўрсатиш ва разведка маълумотларини беришни тўхтатганидан кейин юз бермоқда.

Трампнинг фикрига кўра, Саудия Арабистони Россия ва Украинани музокара столига ўтказишга энг мос давлат ҳисобланади.

У кеча журналистларга ҳар икки томон ҳам битим тузишни исташини, чунки бошқа чораси йўқлиги ҳақида гапирган.

"Менимча, Украина битим тузишни хоҳлайди, чунки уларда бошқа чора йўқ. Яна шуни ўйлайманки, Россия ҳам битим тузишни хоҳлайди – чунки фақат менга маълум бўлган сабабга кўра – русларда ҳам бошқа танлов йўқ", деган АҚШ президенти, аммо у Россияда бошқа танлов йўқ, деган фикрини изоҳламаган.

Шундай бир манзарада, президент Путин айнан қандай кўринишдаги тинчлик Россия учун мос келишини маълум қилган.

"Бегонанинг нарсаси керак эмас, аммо…"

Кеча Россия президенти урушда ҳалок бўлган аскарларнинг яқинлари билан учрашган.

Учрашувда у Москва қуролли можарода қўлга киритган ютуқлардан воз кечмаслигини таъкидлаган.

"Биз ўзимиз учун маъқул бўлган, узоқ вақт давомида юртимиздаги осудаликни таъминлай оладиган тинчликни танлашимиз лозим", деган Путин асосан аёллардан иборат гуруҳга қарата.

Унинг сўзларига кўра, Россияга "бегонанинг нарсаси керак эмас", аммо "ўзиникини ҳам бериб қўймайди".

Ҳалок бўлган аскарлардан бирининг онаси "Россия чекинадими", деб сўраганида, Путин бундай мақсади йўқлигини билдирган.

Путиннинг бу сўзларини гуруҳдаги баъзи аёллар кўзда ёш билан тинглаган.

Маълумот ўрнида, Россия ҳозирда Украина ҳудудининг қарийб бешдан бир қисми ёки 113,000 квадрат километрга яқин ерни босиб олган.

Россия президенти муроса қилишга тайёр эканини кўп бор такрорлаган, аммо у тасвирлаётган сулҳ шартларини Украина қатъий рад этиб келади.

Кремль Украина НАТОга қўшилиш ниятидан воз кечишини талаб қилиб келади. Бундан ташқари ўтган ёзда Путин украин қўшинлари Москва ўзиники деб эълон қилган, лекин тўлиқ назорат қилмайдиган ҳудудлардан чиқиб кетиши талабини ҳам илгари сурган эди.

Тунги ҳужум

Путин Украинадан чиқиш нияти йўқлигини айтганидан кўп ўтмай – 7 мартга ўтар кечаси Россия Украина энергоинфратузилмасини яна ялпи ҳужумлар билан нишонга олган.

Украина ҳарбийлари рус армияси жами 67 ракета ва 194 дрон ишлатганини хабар қилган.

Туни билан давом этган ҳужумда энг жиддий зарар кўрган ҳудудлардан бири Украинадаги иккинчи йирик шаҳар – Харкив бўлган.

Украина томони ҳаводан ҳужумни қайтаришда Франциянинг Mirage-2000 қирувчи учоқларидан илк бор фойдаланилганини тасдиқлаган. Бу учоқлар ўтган ойда Украинага етказилган эди.

Ядровий соябон

АҚШнинг Украина ва Европа билан алоқалари совуқлашиб, Вашингтон тобора Россия манфаатлари томон ён босаётгани кўриниб борар экан, қитъа хавфсизлигига оид мунозаралар қизигандан қизиб бормоқда.

Шундай таҳликали вазиятда Франция президенти Эммануэл Макрон ўз мамлакатининг ядровий тийиб туриш қудратини бошқа Европа давлатлари мудофааси билан боғлаш ҳақида мулоҳаза билдирган.

Француз халқига қилган мурожаатида Макрон Россияни Европа учун таҳдид, дея атаган.

Европа қитъасидаги фақат икки давлат – Франция ва Буюк Британия – ядро қуролига эга.

Ҳозирда Францияга тегишли бўлган ядро каллаклари сони 300 та атрофида, улар ҳарбий самолётлардан ёки сув ости кемаларидан учирилиши мумкин.

Буюк Британияда эса тахминан 250 та ядро каллаги бор. Энг катта фарқ шундаки, Франция ўз ядро арсеналини бутунлай ўзи ишлаб чиққан, яъни тизим суверен, Буюк Британия эса Америка таъминлайдиган техник кўмакка таянади.

Макроннинг таклифи ўта ўнг ва сўл сиёсатчилар ғазабига сабаб бўлган. Улар Франция ўз ядро арсеналини "бўлишиб" ишлатиш ҳақида ўйламоқда, дея эътироз билдирган.

Расмий доиралар вакиллари ва мудофаа соҳасидаги экспертлар эса бундай фикрни инкор этиб, бу даъво ҳақиқатга тўғри келмаслигини айтган – уларнинг таъкидлашича, ҳеч қандай "бўлишиш" масаласи йўқ.

Франция мудофаа вазири Себастян Лекорнунинг сўзларига кўра, ядровий тийиб туриш кучи "Францияникидир ва Францияники бўлиб қолади – унинг концепциясидан тортиб, ундан фойдаланишгача бўлган жараён президент қарори билан бошқарилади".

Гап кўпроқ Франциянинг ядровий ҳимоясини бошқа Европа давлатларини ҳам ўз ичига олган ҳолда, аниқроқ шаклда кенгайтириш масаласи ҳақида кетмоқда, изоҳ берган мулозим.

Франциянинг ядро доктринасида агар президент мамлакатнинг "ҳаётий манфаатлари" хавф остида деб ҳисобласа, душманга кенг қамровли ядро зарбаси билан жавоб бериши белгилаб қўйилган.

Аммо доктринада "ҳаётий манфаатлар"га аниқ изоҳ берилмаган.

Путин исмини тилга олмаган ҳолда, Франция президентининг ушбу ташаббусига муносабат билдирган, уни мазах қилган.

"Ҳали ҳам Наполеон даврига қайтишни истаётганлар бор. Улар [Наполеоннинг юриши] қандай тугаганини эсдан чиқариб қўйишган", деган Путин пайшанба кунги учрашувда.