Afghanistan: Wasichana waliokata tamaa baada ya Taliban kuthibitisha kufunga shule

Wasichana wa shule nchini Afghanistan wameiambia BBC kuhusu hali yao ya kukata tamaa inayozidi kukua huku wakiendelea kutengwa shuleni zaidi ya miezi mitatu baada ya kutwaa mamlaka ya Taliban.

"Kutoweza kusoma ni kama adhabu ya kifo," anasema Meena mwenye umri wa miaka 15. Anasema kwamba yeye na marafiki zake wanahisi wamepotea na kuchanganyikiwa tangu kufungwa kwa shule yao kaskazini-mashariki mwa jimbo la Badakhshan.

"Hatuna la kufanya mbali na kazi za nyumbani... tumegandishwa katika sehemu moja," anasema Laila, 16, ambaye shule yake katika jimbo la Takhar ilifungwa siku ambayo Taliban walichukua mamlaka mwezi Agosti.

Mahojiano ya BBC na wanafunzi na walimu wakuu katika majimbo 13 yanaonesha kuchanganyikiwa kwa wasichana kwa kuzuiwa, licha ya uhakikisho kutoka kwa Taliban kwamba wataweza kurejea masomo yao "haraka iwezekanavyo".

Walimu, ambao karibu wote walikuwa hawajalipwa tangu Juni, walisema hali hiyo inaathiri ustawi wa wasichana, huku mmoja akilaumu kufungwa kwa ndoa za watoto watatu kati ya wanafunzi wake.

Mwalimu mkuu mmoja kutoka Kabul, ambaye huwasiliana na wanafunzi wake kupitia Whatsapp alisema: "Wanafunzi wamekasirika sana, wanateseka kiakili. Ninajaribu kuwapa matumaini lakini ni vigumu kwa sababu wanakabiliwa na huzuni nyingi na kukata tamaa. "

Walimu pia waliripoti kupungua kwa mahudhurio ya kutisha miongoni mwa wasichana katika shule za msingi, ambao wameruhusiwa kurejea. Walisema kuwa kuongezeka kwa umaskini na wasiwasi wa usalama kunamaanisha familia zilisita kuwapeleka wasichana wadogo shuleni.

Serikali ya Taliban iliwaamuru wavulana kurejea shule za upili mwezi Septemba, lakini haikutaja wasichana.

Maafisa hapo awali waliepuka kuthibitisha kwamba hii ilikuwa marufuku ya moja kwa moja. Lakini katika mahojiano na BBC, kaimu Naibu Waziri wa Elimu Abdul Hakim Hemat alithibitisha kuwa wasichana hawataruhusiwa kuhudhuria shule za sekondari hadi sera mpya ya elimu itakapoidhinishwa mwaka mpya.

Licha ya hayo, baadhi ya shule za wasichana zinaripotiwa kufunguliwa tena baada ya kufanya mazungumzo na maafisa wa eneo la Taliban.

Katika mji wa kaskazini wa Mazar-i-Sharif katika jimbo la Balkh, mwalimu mkuu mmoja alituambia kwamba hakukuwa na matatizo na wasichana walikuwa wakihudhuria shule kama kawaida.

Lakini mwanafunzi mwingine katika mji huo huo aliiambia BBC kwamba kundi la wapiganaji wa Taliban waliokuwa na silaha walikuwa wakikaribia wasichana wa shule mitaani, na kuwaambia wahakikishe nywele na midomo yao haionekani. Matokeo yake karibu theluthi moja ya darasa lake walikuwa wameacha kuja shuleni.

"Tuna maisha yetu mikononi tunapotoka nyumbani, watu hawatabasamu, hali si shwari, tunatetemeka kwa hofu," alisema. Serikali ya Taliban iliwaamuru wavulana kurejea shule za serikali mwezi Septemba, lakini haikutaja wasichana.

Walimu wakuu katika majimbo matatu tofauti waliiambia BBC kwamba walikuwa wamefungua shule tena, wakaambiwa wafungwe na maafisa wa eneo hilo bila maelezo siku moja baadaye.

Wasichana walikuwa wakifika kwenye lango la shule kila siku wakiuliza ni lini wataruhusiwa kurudi, mmoja alisema.

Laila, ambaye anataka kuwa mkunga au daktari, anasema huweka vifaa vyake vya shule katika hali ya usafi na nadhifu katika chumba chake, haruhusu mtu yeyote kuvigusa, akisubiri wakati ambapo vinaweza kutumika tena.

"Ninapoona nguo zangu, vitabu, skafu na viatu vyangu, vyote vipya vimekaa tu kwenye kabati bila kutumika, huwa naumia sana. Sikuwahi kutaka kukaa nyumbani," anasema.

Meena anataka kuwa daktari wa upasuaji, lakini ana shaka kama ataruhusiwa kuendelea na masomo yake.

Anakumbuka alijipanga kwenye uwanja wa michezo shuleni na kucheka na marafiki zake, ambapo waliimba wimbo wa taifa kabla ya kwenda darasani.

"Kila ninapofikiria juu ya nyakati hizo najisikia kukasirika na kukosa tumaini kuhusu maisha yetu ya baadaye," anasema.

Bw Hemat alisema hali ya sasa ni kucheleweshwa kwa muda huku serikali ikihakikisha "mazingira salama" kwa wasichana kwenda shule.

Alisisitiza haja ya madarasa ya wasichana na wavulana kutengwa, jambo ambalo tayari ni la kawaida kote Afghanistan.

Wasichana na wanawake walipigwa marufuku kutoka shule na vyuo vikuu wakati wa utawala wa mwisho wa Taliban kati ya 1996 na 2001.

Kufungwa kwa mwaka huu tayari kumekuwa na athari ya kudumu kwa maisha ya baadhi ya wasichana, kulingana na ushahidi kutoka kwa mwalimu mkuu mmoja katika mkoa wa kusini-mashariki wa Ghazni.

"Angalau wasichana wetu watatu walio na umri wa miaka 15 na chini ya hapo wameolewa wakiwa na umri mdogo tangu Taliban ilipochukua madaraka," alisema mwalimu huyo, ambaye alihofia wengine wangefuata huku familia zao zikifadhaika kuwaona nyumbani "hawafanyi lolote".

Unicef imesema ina wasiwasi mkubwa kuhusu ripoti kwamba ndoa za utotoni zinaongezeka nchini Afghanistan.

Mwalimu mkuu mmoja katika jimbo la kati la Ghor aliambia BBC kwamba suala la kufungwa kwa shule halina umuhimu ikilinganishwa na matatizo mengine yanayowakabili wanafunzi wake:

"Nadhani wanafunzi wetu wengi watakufa... Hawana chakula cha kutosha na hawawezi kujiweka katika hali ya joto. Huwezi kufikiria umaskini," alisema.

*Majina ya waliohojiwa yalibadilishwa kuficha utambulisho wao