Mpango wa siri wa $40m unavyomuhusisha mmiliki wa zamani wa Chelsea, Abramovich na Rais Vladmir Putin

Nyaraka zilizovuja zinaonesha mrija wa pesa unaounganisha mfanyabiashara mkubwa Roman Abramovich na wanaume wawili waliopewa jina la "pochi" za Rais Vladimir Putin.

Mmiliki huyo wa zamani wa Klabu ya Soka ya Chelsea amewekewa vikwazo na Uingereza na Umoja wa Ulaya lakini hapo awali alikana uhusiano wowote wa kifedha na kiongozi huyo wa Urusi.

Sasa, nyaraka zilizofichuliwa kutoka Cyprus zinaonesha ushahidi mpya unaomhusisha na mkataba wa siri wa $40m (£26m) mwaka wa 2010.

Bw Abramovich hajajibu maombi ya BBC ya kupata maoni yake.

Mkataba huo wa siri ulihamisha hisa katika kampuni ya matangazo ya Urusi yenye faida kubwa, Video International kuliko ilivyopaswa , kutoka kwa makampuni ambayo hatimaye yanamilikiwa na amana iliyounganishwa na Bw Abramovich, hadi wanachama wawili wa kundi la ndani la Putin. Wao kwa upande wao walipokea mamilioni ya dola kama gawio.

BBC Newsnight, BBC Verify na Panorama zilishirikiana na Ofisi ya Uandishi wa Habari za Uchunguzi kufichua mpango huo kama sehemu ya Siri ya Cyprus, uchunguzi wa kimataifa unaoongozwa na waandishi wa habari katika Muungano wa Kimataifa wa Wanahabari wa Uchunguzi na Paper Trail Media.

Rekodi za siri zinafichua kwamba mmoja wa watu waliohusika katika mpango huo wa siri alikuwa Sergei Roldugin, rafiki wa karibu wa rais wa Urusi.

Msanii wa muziki, Bw Roldugin ni mkurugenzi wa Jumba la Muziki la St Petersburg. Amemfahamu Vladimir Putin tangu wakiwa vijana huko St Petersburg, na inaripotiwa kuwa alimtambulisha kwa Lyudmila Shkrebneva, ambaye rais wa baadaye alimuoa mwaka 1983 (sasa wameachana). Bw Roldugin ndiye mlezi wa binti yao wa kwanza, Maria.

Mtu wa pili ni mshirika mwingine wa karibu wa Rais Putin, Alexander Plekhov, mfanyabiashara wa biokemia pia kutoka St Petersburg.

Bw Roldugin na Bw Plekhov wote wameshutumiwa kuwa "pochi" za Rais Putin, kushikilia kwa siri pesa na mali kwa niaba yake.

Mapema mwaka huu, waendesha mashtaka wa Uswizi walidai kuwa walikuwa "watu wasio na hatia", na sio wamiliki halisi wa mali katika akaunti za benki zilizowekwa kuhusiana na mpango wa Kimataifa wa Video.

Mahakama haikutambua mtu yeyote kama mmiliki wa kweli wa akaunti.

Mshahara uliotajwa wa Rais Putin mnamo 2021 ulikuwa zaidi ya $100,000 (£72,700). Hata hivyo, kuna tetesi kwamba utajiri wake unaweza kuwa wa thamani kati ya $125bn (£102bn) na $200bn (£164bn), zilizofichwa kwenye mtandao wa makampuni ya shell na akaunti za marafiki.

Bw Plekhov amewekewa vikwazo na serikali ya Uingereza, na Bw Roldugin pia amewekewa vikwazo na Uingereza, EU na Marekani, ambazo zilimtaja kama "mlinzi wa utajiri wa Rais Putin nje ya nchi".

Uhusiano na Cyprus

Uchunguzi wa Siri wa Cyprus unatokana na rekodi za siri milioni 3.6 za kampuni kutoka kwa kampuni zinazotoa huduma nje ya nchi huko Cyprus, na umezingatia uhusiano wake wa karibu wa kifedha na Urusi na wafanyabiashara matajiri walioidhinishwa sasa, ambao wengi wao wametumia kisiwa hicho kusimamia umiliki wao wa siri wa pwani.

Hizi ni pamoja na hati kutoka kwa mtoa huduma wa shirika nchini Cyprus anayeitwa MeritServus, ambazo zilipatikana awali na kikundi cha watoa taarifa cha Distributed Denial of Secrets.

MeritServus yenyewe iliidhinishwa na Uingereza mapema mwaka huu, baada ya hati za ndani kufichua kuwa ilikiuka vikwazo kwa niaba ya mmoja wa wateja wake wa Urusi.

MeritServus pia ilifanya kazi na kampuni za Bw Abramovich huko Cyprus.

Utajiri wa tajiri huyu ni zaidi ya $9bn (£7.3bn) na amefanya uwekezaji mwingi wa umma katika michezo, sanaa na mali za thamani ya juu. Alikua mmoja wa oligarchs wa Urusi wanaojulikana na wenye ushawishi nchini Uingereza baada ya kununua Chelsea FC huko London mnamo 2003.

Amepuuza maoni kuhusu uhusiano wake na Rais Putin, na kupinga taarifa kuhusu uhusiano wa karibu wa kifedha au kwamba amechukua hatua kwa niaba ya kiongozi wa Urusi.

Mnamo 2010, msemaji wa Bw Abramovich alisema "hakuwa na uhusiano wa kifedha wa aina yoyote na Waziri Mkuu wa wakati huo Putin".

Na mwaka wa 2021 alimshtaki mwanahabari Catherine Belton kuhusu kifungu katika kitabu chake, Putin's People, akimaanisha ushahidi unaodai kuwa aliinunua Chelsea FC mwaka 2003 kwa amri ya Rais Putin.

Kesi hiyo ilitatuliwa nje ya mahakama kwa makubaliano na mchapishaji "kurekodi msimamo kwa usahihi zaidi" na kuongeza "ufafanuzi wa kina zaidi wa motisha za Bw Abramovich".

Uingereza na EU zilimwekea Abramovich vikwazo mnamo Machi mwaka 2022 baada ya uvamizi wa Urusi nchini Ukraine.

EU ilisema: "Amekuwa na fursa ya kumfikia rais, na amedumisha uhusiano mzuri sana naye. Uhusiano huu na kiongozi wa Urusi ulimsaidia kudumisha utajiri wake mkubwa."

Bw Abramovich alipinga vikwazo vya Umoja wa Ulaya mahakamani mapema mwaka huu. Wakili wake alidai vikwazo hivyo vilichochewa na "mtu mashuhuri" wa mfanyabiashara huyo wa Urusi badala ya "kulingana na ushahidi".

Lakini mpango wa siri na Bw Roldugin na Bw Plekhov unataja uhusiano wa karibu wa kifedha kati ya Bw Abramovich na Rais Putin.

"Kesi hii ni wazi inaweka habari zaidi mezani na inaidhinisha zaidi uhusiano unaodaiwa kati ya Putin na Abramovich kwa njia ambayo inazidi kuwa ngumu kugeuzwa," anasema Tom Keatinge, mkurugenzi wa Kituo cha Uhalifu wa Kifedha na Mafunzo ya Usalama, RUSI.

'Pochi' za Putin

Uhusiano wa kifedha kati ya Rais Putin na Bw Roldugin ulifichuliwa mwaka wa 2016 kama sehemu ya Panama Papers, ambayo ilihusisha uvujaji wa mamilioni ya hati za siri kutoka kwa kampuni ya mawakili ya Mossack Fonseca yenye makao yake Panama.

Bw.Roldugin, pamoja na Bw Plekhov, walikuwa katikati ya mpango unaoshukiwa wa kutakatisha fedha unaoendeshwa na Benki ya Rossiya na baadhi ya washirika wa karibu wa Rais Putin.

Benki ya Rossiya iliidhinishwa na serikali ya Marekani mnamo 2014, ambayo ilielezea kama "benki ya binafsi ya maafisa wakuu wa Shirikisho la Urusi".

Bw Roldugin aliliambia gazeti la New York Times wakati huo kwamba hakuwa mfanyabiashara na "hakuwa na mamilioni". Hata hivyo, kwenye nakala hii alionekana kuwa na utajiri baharini wa zaidi ya $100m (£61m).

"Kilichowazi kabisa ni kuwa Rodulgin anatumika... kama kificho kwa umiliki wa manufaa wa Putin," anasema Vladimir Milov. "Mtu huyu ni wazi kabisa kwa 100% ni wa kawaida kwa sababu haelewi chochote kuhusu biashara, fedha, miamala ya kimataifa na kadhalika."

Ufichuzi katika Magazeti ya Panama kuhusu akaunti za benki zinazoshikiliwa na Bw Roldugin nchini Uswizi, ulisababisha uchunguzi na kesi ya wafanyakazi wanne wa Gazprombank mapema mwaka huu.

Watu hao waliokuwa wakifanya kazi benki walishutumiwa na waendesha mashtaka wa Uswizi kwa kushindwa kuangalia vizuri akaunti zilizofunguliwa kwa jina la Roldugin.

Pia walisemekana kushindwa kumtambua rafiki wa rais wa Urusi kama aliyefichuliwa kisiasa - mtu ambaye nafasi yake au uhusiano wake unamaanisha kuwa wanaweza kukabiliwa zaidi na hatari za ufisadi, na kuhitaji ukaguzi zaidi chini ya kanuni za fedha za kimataifa.

Kulingana na hati ya mashtaka, akaunti za Gazprombank zilikuwa zimeanzishwa kwa wakati mmoja za Med Media Network na Namiral Trading Ltd zenye "madhumuni na muundo" sawa wa "kushikilia hisa na kupokea gawio" kutoka kwa Video International.

Waendesha mashitaka walisema mpango huo unawakilisha upanuzi wa moja kwa moja wa "mali zinazosimamiwa ... kwa shughuli za kisiasa za Urusi".

Bw Roldugin na Bw Plekhov walikuwa "wakitumiwa kuficha ukweli", na sio walengwa halisi wa akaunti, waendesha mashitaka walidai.

Wafanyakazi wote wanne walipatikana na hatia, lakini wanaripotiwa kukata rufaa.

BBC iliwaandikia Bw Plekhov, Bw Roldugin, Bank Rossiya na Rais Putin kwa kujua maoni yao kuhusu suala hili lakini bado hawajajibu.