'NightFall': Lifahamu kombora ambalo Uingereza iliahidi Ukraine

Siku ya Jumapili, serikali ya Uingereza ilitangaza nia yake ya kutengeneza kombora lenye nguvu la masafa marefu mahsusi kwa ajili ya Ukraine.

Mradi huu, uliopewa jina la "Nightfall," ulianza mwaka jana. Ni nini kinachojulikana kuhusu silaha hii, na ni lini Jeshi la ukraine linaweza kuipokea?

Hii ni tafsiri ya ripoti ya mwandishi wa Idhaa ya BBC Ukraine.

Serikali ya Uingereza ilisema kombora hilo jipya la balestiki litakuwa na uwezo wa kubeba kichwa cha kilo 200 na kukisafirisha katika umbali wa zaidi ya kilomita 500.

"Kombora hilo litaipa Ukraine mashambulio ya masafa marefu ili kukabiliana na uvamizi wa Urusi.

Mradi huo unalenga kuimarisha sekta ya ulinzi ya Uingereza, kuunga mkono uvumbuzi na ukuaji wa uchumi, na kuongeza uungwaji mkono kwa Ukraine mwaka 2026," ilisema taarifa hiyo.

Chini ya Project Nightfall, Uingereza ilianzisha shindano la ukuzaji wa haraka wa kombora la balestiki la kurushwa chini chini umbali wa kilomita 500, lilioundwa kufanya kazi katika uwanja wa vita wenye tishio kubwa.

"Ulaya iliyo salama inahitaji Ukraine yenye nguvu. Makombora haya mapya ya Uingereza ya masafa marefu yataruhusu Ukraine kupigana zaidi na itamfanya Putin kuwa na wasiwasi," Naibu Waziri wa Ulinzi wa Uingereza Luke Pollard alisema.

Waziri wa Ulinzi wa Uingereza John Healey alisema London "imedhamiria" kuwapa Waukraine "silaha za hali ya juu" ili kuzuia uvamizi wa Urusi.

Silaha pekee za kombora ambazo mamlaka ya Uingereza hadi sasa imehamishia Ukraine ni makombora ya masafa marefu ya Storm Shadow cruise, yaliyotengenezwa kwa pamoja na Ufaransa.

Makombora pekee ambayo Kyiv ilipokea kutoka kwa washirika wake wa Magharibi yalikuwa makombora ya ATACMS, ambayo yana uwezo wa kuruka umbali wa hadi kilomita 300 na kichwa cha vita cha kilo 300-500.

Jeshi la Ukraine lilipokea idadi ndogo ya makombora haya (takriban dazeni kadhaa) kutoka Marekani mnamo 2023-2024; na hifadhi zao kuna uwezekano tayari zimepungua.

Wakati huo huo, watengenezaji wa serikali na wa kibinafsi wa Ukraine wanatengeneza makombora yao ya balestiki.

Mnamo mwezi Desemba 2025, Rais Volodymyr Zelenskyy alitangaza kuanza kwa utumiaji wa makombora ya balestiki ya Ukraine, ambayo ni mfumo wa makombora wa kufanya kazi wa Sapsan.

Hakuna habari iliyothibitishwa kuhusu uzalishaji wa msururu wa makombora ya masafa marefu nchini Ukraine.

Je, makombora ya Nightfall yatakuwaje?

Mamlaka ya Uingereza inasema makombora ya Nightfall yataweza kurushwa kutoka kwa aina mbalimbali za magari ya ardhini.

Magari haya yataweza kurusha kwa haraka makombora mengi mfululizo ndani ya dakika chache, na kuruhusu vikosi vya Ukraine kushambulia shabaha kuu za kijeshi kabla ya vikosi vya Urusi kujibu.

Hii ni sawa na kanuni ya uzinduzi wa ATACMS ya Marekani au Iskander-M ya Kirusi, ambayo pia hushambulia kutoka chini.

Kombora la balestiki la Uingereza limepangwa kuwa na kichwa cha mlipuko wa hali ya juu, wenye uzito wa kilo 200. Kiwango kinachokadiriwa cha uzalishaji ni makombora 10 kwa mwezi.

Kwa kulinganisha: Urusi, kulingana na ujasusi wa jeshi la Ukraine, inazalisha Iskanders 60 kwa mwezi.

Bei inayokadiriwa ya kombora la Nightfall ni ya chini kabisa—hadi £800,000, au takriban $1 milioni. Hii ni kulingana na gharama ya makombora ya zamani ya ATACMS.

Chini ya Project Nightfall, timu tatu za viwanda zitapewa kandarasi za kutengeneza makombora (kila moja ikiwa na thamani ya pauni milioni 9) kubuni na kuwasilisha makombora matatu ya kwanza ndani ya mwaka mmoja kwa ajili ya kufanyia majaribio.

Mahitaji ya kina ya Nightfall yalitolewa kwa washirika wa sekta hiyo tarehe 19 Desemba 2025, na walitia saini mikataba ya usiri na usalama inayohitajika. Tarehe ya mwisho ya mapendekezo ya utengenezaji wa roketi hizo ni Februari 9 mwaka huu, na kandarasi za maendeleo zimepangwa kutolewa Machi.

Imebainika kuwa Nightfall sio tu inalenga kusaidia Ukraine, lakini pia itakuwa msingi wa miradi ya siku zijazo ya silaha za masafa marefu kwa Jeshi la Uingereza.

Mabadiliko ya mipango

Habari kuhusu mradi wa Nightfall ilionekana kwenye tovuti za Wizara ya Ulinzi ya Uingereza mapema Agosti 27, 2025.

Tangazo la zabuni lilitangaza kuanza kwa utengenezaji wa kombora la balestiki na utaftaji wa makandarasi wa kazi hii.

"Mtumiaji anahitaji kombora la kimbinu la gharama nafuu (> kilomita 600) linaloweza kurushwa kwa usalama kutoka kwa jukwaa la rununu katika mazingira ya hatari sana, kusogeza mbele na kupiga kwa usahihi viwianishi vilivyoratibiwa na mtumiaji," maelezo ya mradi yanasema.

Ni lini Ukraine itapewa kombora hilo?

Jeshi la Ukraine lina hitaji kubwa sana la silaha za balestiki.

Vita vya Urusi na Ukraine vilionyesha kuwa kombora hili ndilo linalofaa zaidi kulenga shabaha ndani ya eneo la adui na karibu na mstari wa mbele.

Jeshi la Urusi linatumia kikamilifu mifumo yake ya makombora ya Iskander-M au mifumo ya ulinzi wa anga ya S-400/S-300, pamoja na makombora ya balestiki ya Korea Kaskazini KN-23, kwa mashambulio haya.

Kwa mfano, wakati wa shambulio kubwa la anga huko Kyiv usiku wa Januari 9, Urusi ilizindua makombora 13 ya balestiki. Jeshi la anga la Ukraine liliripoti kuwa liliweza kuangusha manane pekee kati yao.

Usiku wa Januari 5, jeshi la Urusi lilirusha makombora tisa ya balestiki—na hakuna hata moja kati yao iliyodunguliwa.

Siri ya ufanisi wa makombora ya balestiki ni uwezo wao wa juu na kasi yao ya juu sana.. Shabaha yao ni ngumu kukatizwa na mifumo mingi ya ulinzi wa anga. Mfumo wa kombora wa Patriot wa Marekani pekee umeonyesha ufanisi wa kutosha dhidi ya makombora ya balestiki.

Kwa kulinganisha, kasi ya Iskander-M inaweza kufikia 7,500 km / h, wakati, kwa mfano, kasi ya kombora la kusafiri la Briteni Storm Shadow ni karibu 1,000 km / h.

Kulingana na mahesabu ya muundo, kasi ya kombora la ballistic ya Nightfall inapaswa kuwa takriban 3,000 km / h.

Hata hivyo, kuendeleza makombora ya balistiki yenye ufanisi ni mchakato mrefu na mgumu.

Kwa takriban miaka 20, Ukraine imekuwa ikijaribu kutengeneza na kurusha mfumo wa makombora wa Sapsan (pia unajulikana kama Grom/Grom-2). Kulingana na watengenezaji, kombora hili lilikusudiwa kuruka hadi kilomita 500 kwa kasi ya 2,500 km / h. Kichwa cha vita kilikuwa na uzito wa takriban kilo 500.

Mnamo Agosti 2024, Rais Zelenskyy aliripoti majaribio ya kwanza ya mafanikio ya makombora ya balestiki ya Ukraine, na katika msimu wa joto wa 2025, habari zisizo rasmi ziliibuka juu ya uzinduzi wa makombora ya Sapsan katika uzalishaji.

FirePoint, mtengenezaji wakibinafsi wa Makombora nchini Ukraine, pia alitangaza mipango ya kuunda makombora yake ya balestiki. Kulingana na usimamizi wa kampuni hiyo, uzalishaji wa mfululizo wa silaha hizi, haswa makombora ya FP-7, unaweza kuanza mapema Mei mwaka huu.

Kuhusu makombora ya Nightfall ya Uingereza, ikizingatiwa kuwa mradi huo uko katika hatua za awali tu, Kyiv inaweza kutarajia kupokea makombora haya ya balestiki kwa matumizi ya mapigano tu ifikapo mwisho wa 2027.