Charles atakuwa mfalme wa aina gani?

Charles, mrithi wa muda mrefu zaidi wa kiti cha ufame katika historia ya Uingereza, sasa ni Mfalme. Uanafunzi wake kama mrithi, uliodumu kwa miaka 70, umemfanya kuwa mfalme mpya aliyetayarishwa vyema na wa umri wa juu zaidi zaidi kuwahi kutwaa kiti cha ufalme .

Mfalme huyo mwenye umri wa miaka 73 alikuwepo katika kipindi kirefu cha utawala wa mama yake, akishuhudia vizazi vya viongozi wa dunia vikija na kuondoka, wakiwemo mawaziri wakuu 15 wa Uingereza na marais 14 wa Marekani.

Baada ya utawala wa kipekee wa Malkia Elizabeth II, unaofafanua ufalme , ni Mfalme wa aina gani tunaweza kutarajia? Na mwanamfalme huyo ambaye husema mambo wazi atazungumza vipi juu ya maswala kulingana na kutoegemea upande wowote kwa mfalme?

Akiwa Mfalme, Charles hatakuwa tena na hati yake ya kusafiria au leseni ya kuendesha gari - au maoni makali hadharani. Kuwa mfalme kunachukua nafasi ya mtu binafsi.

Ni hali ya majukumu tofauti, sheria tofauti, anaamini mtaalamu mkuu wa katiba Profesa Vernon Bogdanor.

"Anajulikana tangu siku zake za mwanzo kwamba mtindo wake utalazimika kubadilika. Umma hautataka mfalme anayefanya kampeni," Prof Bogdanor anasema.

Mfalme Charles anafahamu vyema hitaji la kutozungumza. "Mimi sio mjinga kiasi hicho. Ninatambua kuwa ni zoezi tofauti kuwa huru," alisema katika mahojiano ya BBC mwaka wa 2018. "Wazo kwamba kwa namna fulani nitaendelea kwa njia sawa ni upuuzi kabisa."

Wakati mfalme mpya anachukua kiti cha ufalme, wasifu wa kifalme kwenye sarafu hubadilishwa kwa uso katika mwelekeo tofauti. Utawala wa Charles pia utakuwa na mwelekeo tofauti.

Nchi ambayo Mfalme Charles atatawala ni ya aina nyingi zaidi kuliko ile iliyorithiwa na mamake, na Prof Bogdanor anatazamia kwamba Mfalme huyo mpya atafikia Uingereza yenye tamaduni nyingi na yenye imani nyingi.

Anamtarajia kujaribu kufanya kazi kama nguvu inayounganisha, akifanya juhudi zinazoonekana zaidi kuungana na makabila madogo na vikundi visivyo na uwezo

Prof Bogdanor pia anatarajia ufadhili mkubwa wa kifalme wa sanaa, muziki na utamaduni - Shakespeare zaidi na chini ya mbio za farasi.

Lakini Sir Lloyd Dorfman, ambaye alifanya kazi na Mfalme Charles kwa miaka mingi katika shirika lake la Uhisani la Prince's Trust, haoni kusitishwa kabisa kwa kujihusisha kwake na masuala kama vile mabadiliko ya hali ya hewa na kilimo hai. 

"Yeye ni mjuzi sana, anayefaa sana. Ni vigumu kufikiria kwamba ataliacha hilo kwa njia ya maporomoko siku atakapokuwa mamlaka," adokeza Sir Lloyd.

Kumekuwa na mazungumzo mengi juu ya Mfalme kupendelea ufalme "uliopungua". Inaweza kumaanisha mkazo zaidi kwa kikundi kidogo cha watawala wa kifalme wanaofanya kazi, na Charles na Camilla, Prince William na Catherine katikati yao.

Licha ya hili, ujumbe mkuu wa utawala mpya utakuwa mwendelezo na utulivu, anasema mtangazaji wa kifalme Victoria Murphy.

"Usitarajie tofauti zozote kubwa, za kushangaza. Atakuwa mwangalifu sana," anasema.

"Tumeelekea kumfikiria Malkia kama mtu wa kudumu katika maisha ya kitaifa, lakini mbali na yeye, amekuwa huko kwa muda mrefu kuliko mtu yeyote katika maisha ya umma, muda mrefu kuliko mwanasiasa yeyote," anasema mchambuzi wa kifalme na mwandishi Robert Hardman.

Mwanahistoria na mwandishi Sir Anthony Seldon anaamini kuwa Mfalme Charles ameimarishwa kwa kuthibitishwa kuwa sawa juu ya masuala, kama vile onyo kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa. Kutoka wakati mmoja alidhihakiwa, sasa ana "Attenborough-aura," anasema Sir Anthony.

Katika mkutano wa kilele wa mabadiliko ya hali ya hewa huko Glasgow mnamo 2021, kwa mfano, Charles alichukuliwa kwa uzito na takwimu kama Rais wa Marekani Joe Biden, kulingana na Bwana Hardman, ambaye anasema hadhi yake katika ulimwengu itamtumikia vyema kama Mfalme.

"Hazikuwa porojo tu. Wawili hao waliketi pamoja kwenye kona na Biden alikuwa akisema: 'Haya yote yamefanyika'," anasema.

Lakini tutaona tabia ya aina gani katika mfalme mpya?

Wale wanaomfahamu wanasema kuwa yeye ni mtu mwenye haya, asiyejali. "Nafsi nyeti" ni maelezo ya jina moja .

Kuna sehemu ya mvulana mpweke ambaye alilalamika kuonewa na kutengwa shuleni. "Wanarusha champali/malapa usiku kucha au kunipiga kwa mito au kukimbilia chumbani na kunipiga sana wawezavyo," aliandika katika barua nyumbani kuhusu kuteswa katika bweni lake la shule.

Mkewe Camilla, ambaye sasa ni ‘Queen consort’ amemtaja kama: "asiye na subir’. Anataka mambo yafanywe kufikia jana. Hivyo ndivyo anavyofanya mambo."

Aliambia mahojiano ya runinga kwa siku ya kuzaliwa ya miaka 70 ya Charles kwamba chini ya tabia ya dhati ambayo watu wanaona hadharani, kulikuwa na upande wake wa utani zaidi,

"Wanamwona kama mtu makini sana, ambayo ni. Kweli.Lakini ningependa watu waone upande wake soga au ‘mchezo’ zaidi. Anapiga magoti na kucheza na watoto, akiwasomea Harry Potter na kutoa maigizo ya sauti," Alisema Camilla.

Charles amekuwa mtu mtulivu na anayeweza kufikiwa anapokutana na umma, akiwaweka hadhira yake kwa vichekesho vichache vya ‘kujidharau’. Labda hiyo itabadilika kama mfalme, lakini kama Mkuu wa Wales aliendeleza mtindo wa kupendeza, wa babu, bila msimamo wowote.

Kwa mtu mwenye umri wa miaka 70, Mfalme haonyeshi dalili ya kupungua.

Chris Pope, ambaye alifanya kazi na Charles kwenye Taasisi ya Kufundisha ya Mwanamfalme, anaelezea Mfalme mpya kama mtu mwenye shughuli nyingi, aliye na msukumo mwenye "mfumo wa kuchapa kazi kana kwamba anatumia umeme" anayechukua mzigo mkubwa wa kazi.

"Ana shauku ya dhati juu ya ustawi wa kizazi kijacho. Utaona hilo katika kazi nyingi anazofanya," anasema Bw Papa.

Kazi ya uhisani ya mkuu ni pamoja na kulinda urithi na kuhifadhi ujuzi wa ufundi wa kitamaduni - lakini wakati huo huo kuhimiza uvumbuzi na mabadiliko.

"Siku zote ana wasiwasi kwamba mila hazipotei, lakini hiyo sio sawa na kusema kwamba tunapaswa kurudisha nyakati za nyuma," anasema Bw Papa.

Tabia ya Mfalme mpya inaonekana kuleta pamoja mada hizo, ambazo zinaweza kuonekana kuwa zinavuta pande tofauti, za kutaka mabadiliko huku akitaka kuhifadhi. Yeye ni aina mwanamageuzi asiye na urasmi mwingi

Wakati mwingine anaonekana kama mmiliki wa ardhi mwenye mashavu mekundu ambaye amejiondoa kwenye mchoro wa Karne ya 18. Wakati mwingine anaonekana kama mwanamageuzi aliyefadhaishwa , akikerwa na jinsi baadhi ya jumuiya zimetelekezwa na kuachwa nyuma.

Mengi yatafanywa ya kurithi hisia ya wajibu kutoka kwa mama yake, lakini Mfalme Charles pia amerithi imani yake ya kidini na ucheshi wake mkubwa.

Hitan Mehta amefanya kazi naye tangu kusaidia kuanzisha British Asian Trust mwaka 2007.

"Yeye ni mtu wa kibinadamu moyoni mwake. Nafikiri watu hudharau jinsi anavyojali. Mara nyingi anazungumza kuhusu ulimwengu ambao anaenda kuwaachia wajukuu zake. Ana wasiwasi nao," anasema Bw Mehta.

Hii inaweza kumaanisha wito wa moja kwa moja kwa hatua. "Lazima ilikuwa saa tisa usiku wa kuamkia Ijumaa na nikapigiwa simu kutoka kwake akisema: 'Nimesikia tu kuhusu mafuriko nchini Pakistan. Tunafanya nini?' Sio kana kwamba yeye si mtu mwenye shughuli nyingi. Lakini amesikia kuhusu tatizo hilo na yuko nalo. Anajali sana," anasema Bw Mehta.

"Huyu ni mtu ambaye ana chakula cha jioni kwa kejeli usiku sana na kisha kwenda kwenye meza yake na atalala juu ya maelezo yake," Prince Harry alisema kuhusu baba yake.

Charles Philip Arthur George alizaliwa katika Jumba la Buckingham mnamo tarehe 14 Novemba 1948. Wakati BBC ilipotangaza kuzaliwa kwake, haikuwa na habari kwamba Malkia alikuwa na mvulana, lakini kwamba mama yake "amejifungua salama kutoka kwa mtoto wa mfalme". Miaka minne baadaye, akawa mrithi dhahiri.

"Ninajikuta nimezaliwa katika nafasi hii maalum. Nimedhamiria kuitumia vyema zaidi. Na kufanya chochote ninachoweza kusaidia," Charles alisema katika mahojiano ya 2005.

Amekuwa mlinzi au rais wa zaidi ya mashirika 400 na mnamo 1976 alianzisha shirika lake kuu la usaidizi, Prince's Trust, akitumia malipo yake ya kutengwa na Jeshi la Wanamaji la Kifalme. 

Imesaidia karibu vijana 900,000 wasiojiweza kutoka baadhi ya maeneo maskini zaidi ya nchi na kumpa ufahamu kuhusu matatizo mbalimbali ya kijamii.

Mipango yake ya Trust ya Prince kuungana na kile alichokiita "ngumu zaidi kufikiwa katika jamii" haikushuka vyema kila wakati.

"Ofisi ya Mambo ya Ndani haikufikiria kuwa lilikuwa wazo zuri hata kidogo. Ilikuwa ngumu sana kuliondoa," aliambia mahojiano ya BBC mnamo 2018.

Kazi yake imeibua shutuma za kuingiliwa kisiasa na shutuma za kuingilia kati, hasa kuhusu kile kinachojulikana kama "kumbukumbu za buibui nyeusi". Tukichukua jina lao kutoka kwa mwandiko wa buibui wa Charles, hizi zilikuwa barua za kibinafsi kutoka kwa Charles kwenda kwa mawaziri wa serikali kuanzia 2004 na kuendelea.

Barua hizo zilihoji mtazamo wa serikali kuhusu masuala ya kilimo, mipango miji, usanifu, elimu na hata kuwalinda samaki aina ya Patagonian toothfish.

Waziri wa zamani wa baraza la mawaziri baada ya kupokea ushawishi wa Charles alisema hakuhisi shinikizo kubwa, lakini kumbukumbu yake ya Mfalme mpya ni ya mtu mwenye maoni thabiti. Alimwona akifika na maoni yaliyowekwa tayari ambayo alitaka kufuata, badala ya kutaka kujihusisha na hoja zinazopingana. "Sikuhisi kupigwa. Angeweza kuingilia kati na utapata barua.

Hakusisitiza, hakusukuma, hakuwa na dharau," anasema. Akitafakari juu ya madai ya kuingilia kati, katika mahojiano ya 2006, Charles alisema: "Ikiwa hiyo ni kuingilia kati, ninajivunia sana." Lakini alikiri kwamba alikuwa katika "hali isiyoweza kushinda". "Ikiwa haufanyi chochote kabisa, fanya yote, watalalamika juu ya hilo. Ukijaribu na kukwama na kufanya kitu kusaidia, watalalamika pia," alisema. Katika mahojiano ya baadaye, alisema kwamba aliepuka siasa za vyama, lakini alihisi kulazimishwa kuzungumza juu ya maswala kama vile "hali ambayo watu walikuwa wakiishi".

Waziri wa zamani wa Leba Chris Mullin alielezea katika shajara yake mkutano mfupi na Charles na jinsi alivyoshangazwa na mtazamo wake wa nia moja na utayari wake wa kuhatarisha "kukanyaga vidole rasmi". "Anarudi kwenye hatua hiyo hiyo. Jinsi ya kupanua upeo wa vijana, hasa wasio na hisia, wasio na bahati na hata wenye tabia mbaya. Nakiri nimevutiwa. Huyu ni mtu ambaye angechagua angeweza kuharibu maisha yake juu ya uvivu na kujifurahisha mwenyewe."

Je, Mfalme Charles atakuwa na uungwaji mkono kiasi gani wa umma wakati utawala wake unapoanza?

"Kitu cha kushangaza kama ufalme hautadumu isipokuwa ukizingatia mitazamo ya watu. Baada ya yote, ikiwa watu hawataki, hawatakuwa nao," Charles alisema.

Kulingana na utafiti uliofanywa na YouGov mnamo Desemba 2021, umaarufu wake umekuwa ukiongezeka , na karibu theluthi mbili ya watu wakimwona katika mtazamo mzuri.

Lakini kura za maoni zimeonyesha mara kwa mara kuwa yeye ni maarufu sana kuliko mama yake Malkia Elizabeth II au mtoto wake Prince William, kwa hivyo kuna idadi kubwa ya umma ambayo bado itashinda. Hasa umaarufu wake ni wa chini kati ya vijana.

Victoria Murphy anasema hii inaweza kuakisi maonyesho yasiyo na huruma ya Charles katika vipindi vya televisheni na sinema kuhusu uhusiano wake na mke wake wa kwanza, Diana, Princess wa Wales, ambaye alikufa katika ajali ya gari mnamo Agosti 1997.

Hizi zinaweza kuwa mchanganyiko wa ukweli na hadithi, lakini ni ushawishi mkubwa.

"Kilichokuwa cha kufurahisha sana katika miaka michache iliyopita ni jinsi Diana mkubwa anavyoendelea kuwa hadithi karibu na Familia ya Kifalme," Bi Murphy anasema.

Charles anapokaribia kiti cha enzi, kumekuwa na jaribio la kubadilisha mtazamo wa umma, anasema Profesa Pauline Maclaran wa Kituo cha Utafiti wa Ufalme wa Kisasa katika Royal Holloway, Chuo Kikuu cha London.

Kutoka kwa maonyesho ya awali ya vichekesho kama vile Spitting Image, hatua kwa hatua amebadilishwa kuwa mtu mwenye heshima zaidi, "mwenye hekima" na mambo mazito ya kusema kuhusu mazingira, anasema Prof Maclaran.

Maslahi ya umma hayawezi kuwa ya juu sana kila wakati. Na kama mkuu wa Familia ya Kifalme atalazimika kushindana na hamu kubwa ya ulimwengu ya hadithi kuhusu Prince Harry na Meghan, Duchess wa Sussex, na uhusiano wao na Familia ya Kifalme.

Ambapo hadithi za kifalme zinaanza kupishana na mchezo wa kuigiza wa maisha ya watu mashuhuri sio eneo lake asili.

Mfalme Charles anakabiliwa na maamuzi mengine magumu ya kifamilia, kama vile jukumu la baadaye la Prince Andrew, au ukosefu wake, baada ya makubaliano ya suluhu ambayo yalifuatia madai ya unyanyasaji wa kijinsia ya Virginia Giuffre.

Nje ya Uingereza, changamoto kubwa itakuwa kufafanua upya uhusiano wa kisasa zaidi na Jumuiya ya Madola. Kama mkuu wake mpya, ni kwa jinsi gani ziara zake katika nchi za Jumuiya ya Madola zinaweza kukabiliana na urithi mgumu wa ukoloni na masuala kama vile utumwa?

Mfalme Charles amekuwa mkuu wa nchi 14, pamoja na Uingereza. Baadhi ya hawa wanaweza kutaka kuwa jamhuri, huku wakisalia kama wanachama wa Jumuiya ya Madola, na Mfalme Charles tayari ameweka wazi kuwa yuko tayari kwa mazungumzo ya watu wazima kuhusu mabadiliko.

Tayari kumekuwa na maamuzi ambayo yamesawazisha njia ya utawala wake mpya. Lazima alifurahi mama yake alipoingilia kati kusema kwamba Camilla anapaswa kutumia jina la Malkia mwenza, badala ya Princess.

Camilla atakuwa msaidizi muhimu anapoanza mojawapo ya majukumu ya hadhi ya juu zaidi duniani katika umri ambao watu wengi wangestaafu.

Wakati huu, katika maadhimisho yake yote ya kutisha, amekuwa akingojea mbele yake maisha yake yote.

Kwa Mfalme Charles, ni wakati wake sasa.