Ushindi wa muhula wa saba wa Museveni unamaanisha nini kwa Uganda?

Kwa wafuasi wa Rais wa Uganda Yoweri Museveni, ushindi wake mkubwa katika uchaguzi uliomalizika hivi punde ni uthibitisho wa utawala wake uliodumu kwa miaka 40.

Alishinda kwa 72% ya kura, karibu na kura yake ya juu zaidi ambayo ilikua 74% katika uchaguzi wa kwanza wa moja kwa moja wa rais wa Uganda mnamo 1996.

Inatilia pono madai ya kiongozi huyo aliye na umri wa miaka 81 kwamba bado anaungwa mkono na Waganda walio wengi, baada ya kuchukua mamlaka kama kamanda wa waasi mwaka 1986 na kumaliza utawala wa Milton Obote.

Lakini mpinzani mkuu wa Museveni katika uchaguzi - msanii maarufu wa zamani wa muziki wa pop Bobi Wine - alipinga matokeo hayo na kuyataja kuwa "feki" na kusema alikuwa amejificha baada ya nyumba yake kuvamiwa na vikosi vya usalama.

Museveni alifanya kampeni kwa kiasi kikubwa akizingatia rekodi ya utawala wake, akisema kwamba ameleta utulivu wa kisiasa na kiuchumi katika enzi ya kutokuwa na uhakika duniani.

Aliahidi kuiongoza Uganda kufikia hadhi ya nchi ya kipato cha kati ifikapo 2030, hatua muhimu ambayo wafuasi wake wameweka kama urithi unaofaa kwa mtu ambaye atamaliza muhula wake wa saba - na pengine wa mwisho mwaka unaofuata.

Museveni anaona sekta changa ya mafuta ya Uganda kama nguzo kuu ya kufikia lengo hilo.

Katika kampeni, aliwaambia wapiga kura mara kwa mara kwamba mauzo ya nje yatakapoanza, uchumi utakua kwa viwango vya tarakimu mbili.

Museveni ameweka mwezi Oktoba kuwa tarehe inayolengwa kwa mauzo ya kwanza ya mafuta ghafi, kupitia bomba la kilomita 1,443 hadi bandari ya Bahari ya Hindi ya Tanga nchini Tanzania.

Licha ya umri wake, rais amejaribu kuweka nguvu na udhibiti. Katika moja ya mikutano yake ya mwisho ya kampeni, aliwaambia wafuasi wake kwamba ametembelea zaidi ya majimbo 140 ya uchaguzi nchini Uganda.

Hata hivyo mwanzoni mwa Oktoba, kampeni yake iliahirisha mikutano kadhaa ya kampeni, ikitaja "majukumu ya serikali" ambayo hayakkufichuliwa - maelezo ambayo wengi hawakuamini, na hivyo kuchochea uvumi juu ya afya ya kiongozi huyo mkongwe.

Vipindi vilivyofuata katika ratiba yake vilizidisha tu uvumi juu ya uchovu na kuzorota kwa afya.

Kwa Wine, matokeo hayo ni pigo kubwa. Idadi ya kura alizopata zilishuka kutoka 35% mwaka 2021 hadi 25% mara hii, licha ya kuwa na uungwaji mkono kubwa wa vijana- idadi ya watu iliyotazamwa kwa muda mrefu kama msingi wa ngome ya kampeni ya Wine mwenye umri wa miaka 43.

Kwa mtazamo wa Wine uchaguzi haukuwa wa kuaminika wala halali.

Anashikilia kuwa kampeni haikuwa huru na ya haki akiashiria visa vya vyombo vya usalama kuvuruga mikutano yake mara kwa mara, ikiwa ni pamoja na kutumia mabomu ya machozi kuwatawanya wafuasi wake na kutumia silaha kuwatia hofu na baadhi yao kuuawa.

Pia alidai kwa masanduku ya kura yalijazwa kura kabla ya upigaji kura kuanza bila ya kuwa na ushahidi wa kuthibitisha madai hayo. Mamlaka hazijatoa kauli yoyote kuhusiana na madai hayo.

Anakabiliwa na tishio la kufuata mkondo wa viongozi wengine wa upinzani kote barani Afrika - wanasiasa ambao umaarufu wao ulikomeshwa kupitia msururu wa ukandamizaji, na kuzuiwa kabisa kuingia mamlakani.

Wakati wa kampeni, Wine alijumuisha nguvu na ukosefu wa subira wa vijana wa Uganda, wakati Museveni akijifanya kuwa baba wa taifa mwenye uzoefu, mdhamini wa utulivu.

Hatimaye, kulingana na matokeo rasmi yaliyobishaniwa, wapiga kura walimchagua kiongozi huyo wa zamani.

Wale wanaotaka kuelewa sura inayofuata ya Uganda wamejikita zaidi katika suala la urithi wa urais - lini na jinsi gani Museveni hatimaye ataondoka jukwaani.

Mwandishi wa habari wa Uganda na mchambuzi wa kisiasa Allan Kasujja - mtangazaji wa zamani wa BBC - anaonya dhidi ya kurekebishwa na suala hilo.

"Mabadiliko nchini Uganda, hasa mabadiliko ya kisiasa, hayafanyiki, na kwa hakika hayatatokea ghafla," Kasujja anasema.

"Inatokea hatua kwa hatua, na mchakato huo umekuwa ukiendelea kwa muda mrefu."

Ikitazamwa kupitia jicho hilo, uchaguzi unaonekana kama muda mfupi wa mabadiliko kuliko desturi ya kalenda ya kisiasa, ambayo inahalalisha mabadiliko ya kina, polepole yanayofanyika ndani ya chama tawala, National Resistance Movement (NRM), na mitambo ya serikali ambayo inadhibiti.

Mabadiliko haya yaligunduliwa kwa mara ya kwanza wakati wa mabadiliko ya baraza la mawaziri na Museveni mnamo Machi 2023, na ikawa dhahiri katika uchaguzi wa Agosti 2025 wa chombo cha juu cha maamuzi cha NRM, Kamati Kuu ya Utendaji.

Mbali na kuwa mashindano ya kawaida ya ndani, mchakato huo uligeuka kuwa mzozo wa hali ya juu juu ya nafasi katika agizo la baada ya Museveni.

Uchaguzi huo ambao ulishuhudia mvutano wa ndani ya chama na madai ya hongo, ulifichua utawala unaozidi kuendeshwa na siasa za urithi badala ya kushindana na upinzani ambao ulikuwa umedhibitiwa na vikosi vya usalama au uliochaguliwa.