ਕੀੜਾ ਲੱਗੇ ਚੌਲ ਖਾਣ ਦਾ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਦਿਗਾਵਲੀ ਪਵਨ ਕੰਤ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੇ ਹਨ? ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੌਲ ਖਾ ਲਵੋਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਥਰੈਸ਼ਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੇ ਹਨ?
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰੀਕ ਜੰਤੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸਰੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਕੀੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੀੜੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਦਾਣੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਖਾਓਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀੜੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅਨਾਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਡਾਕਟਰ ਖਦਰ ਵਲੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
"ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਾਣੇ ਦੀ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪਰਤ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਪਰਤਾਂ ਲਾਹ ਕੇ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਕੀ ਡਾਈਟ ਰਾਈਸ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ?
ਖਦਰ ਵਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਨਾਜ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਡਾਈਟ ਰਾਈਸ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਚਾਵਲ ਮੂਲ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਮਾਹਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਚੌਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੋਈ ਨਮੀ ਹੋਵੇ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥ ਡਾਕਟਰ ਟੀ ਇੰਦਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਮੀ ਕਾਰਨ ਕੀੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਵਾਲੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ, ਤੇਜ ਪੱਤੇ, ਲੌਂਗ, ਹਿੰਗ, ਕਪੂਰ, ਲਸਣ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਲੂਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਡਾਕਟਰ ਟੀ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਿੰਮ, ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਧ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।
ਨਿੰਮ ਅਤੇ ਲੌਂਗ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਗੰਧ ਕਾਰਨ, ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।
ਇੰਦਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੋਰਿਕ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਵਾਲੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੀੜੇ ਵਾਲੇ ਚੌਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਡਾਕਟਰ ਇੰਦਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਚੌਲਾਂ 'ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੰਦਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਰ ਕੋਈ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।"
ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਨੈਚਰੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਸ਼ਵਰੀ ਪਟਵਰਥਨ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਚੌਲ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ।
"ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਟਵਰਥਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਪਟਵਰਥਨ ਮੁਤਾਬਕ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੋਰਿਕ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਕੈਸਟਰ ਆਇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
