ભારતનાં રાષ્ટ્રપતિએ ગુજરાત વિધાનસભામાં જેની શરૂઆત કરાવી એ 'નીવા' ઍપ શું છે? એ શું કામ કરશે?

બુધવાર 13 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહેલા ગુજરાત વિધાનસભાના સત્રમાં ભારતનાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ નેશનલ ઈ-વિધાન ઍપ્લિકેશન - નીવા (NeVA)ની શરૂઆત કરાવી.

ભારતની બીજી નવ વિધાનસભાની જેમ ગુજરાત વિધાનસભા પણ હવે પેપરલેસ બનનારી 10મી વિધાનસભા બનશે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાના પ્રોજેક્ટ હેઠળ દેશમાં તમામ વિધાનસભાઓને તબક્કાવાર પેપરલેસ બનાવવાની યોજના છે, જેમાં 673.94 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે.

આ ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કરનાર ગુજરાત 10મું રાજ્ય છે. અગાઉ તેનો ઉપયોગ રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, નાગાલૅન્ડ, મિઝોરમ, મેઘાલય, હરિયાણા, ઓડિશા અને બિહાર રાજ્યમાં શરૂ થયો છે.

જ્યારે પંજાબ, મણિપુર, ત્રિપુરા, પુડ્ડુચરી વગેરે જેવાં રાજ્યોમાં પણ આ ટેકનૉલૉજીનો ટૂંક સમયમાં ઉપયોગ શરૂ થશે.

મંગળવારના રોજ ગુજરાતના તમામ ધારાસભ્યોને એક ટૅબ્લેટ મારફતે વિધાનસભામાં ‘નીવા’નો કેવી રીતે ઉપયોગ કરવો તેનું રિહર્સલ કરાવવામાં આવ્યું હતું.

શું છે નીવા ઍપ?

સરળ ભાષામાં કહીએ તો વિધાનસભામાં ચાલતી તમામ કાર્યવાહીને વિના કાગળ હાથ ધરવામાં આવે અને સંપૂર્ણ કાર્ય માત્ર ડિજિટલ ટેકનૉલૉજી મારફતે થાય તે માટે જે ઍપનો ઉપયોગ થશે એ નીવા ઍપ છે.

સંસદીયકાર્ય મંત્રાલયના અધિક સચિવ ડૉ. સત્ય પ્રકાશ દ્વારા મે 2023માં એક પત્ર દેશનાં તમામ રાજ્યોના નોડલ સેક્રેટરીને મોકલવામાં આવ્યો હતો.

તે અનુસાર દેશની 21 વિધાનસભાઓએ પોતાની તમામ કામગીરી ડિજિટલ કરવા માટે એક એમ.ઓ.યુ. પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે અને તે માટે મે 2023થી એ તમામ વિધાનસભાના સભ્યોને આ ઍપ વિશેની જાણકારી આપતી વિવિધ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવી છે.

સંસદીય બાબતોના મંત્રાલય પ્રમાણે ડિજિટલ ઇન્ડિયા પ્રોજેક્ટ હેઠળ 44 વિવિધ મિશન મોડ પ્રોજેક્ટ છે જેમાં ઈ-સંસદ અને ઈ-વિધાન પ્રોજેક્ટનો પણ સમાવેશ થાય છે. દેશની કુલ 31 વિધાનસભાઓ, રાજ્યસભા, લોકસભા અને છ કાઉન્સિલ સહિત વિવિધ 39 ગૃહોને આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ સમયાંતરે આવરી લેવાશે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2022માં પોતાના એક ભાષણમાં નીવાને તમામ રાજ્યોએ સ્વીકારવા માટે આહ્વાન કરતા કહ્યું હતું કે આજના સમયમાં નાગરિકોને સરકારની કામગીરી વિશેની રિયલ ટાઇમ માહિતી મળવી જોઈએ અને તે માટે આ નીવા ઍપ કારગર સાબિત થશે.

મંત્રાલય પ્રમાણે આ ઍપની તમામ માહિતી સરકારી NIC Meghraj Cloud, તેમજ ભુવનેશ્વર અને હૈદરાબાદના ડેટા સેન્ટર પર સુરક્ષિત રહેશે.

આ ઍપ ટૅબ્લેટ, મોબાઇલ, તેમજ ડૅસ્કટૉપ કે કમ્પ્યુટર પર ચાલી શકશે. તેમાં મેમ્બર, ઍડમિન, મિનિસ્ટર વગેરે સહિત વિધાનસભાની કામગીરી સાથે સંકળાયેલા તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ અધિકારીઓ અને પદાધિકારીઓ ઉપરાંત જે તે વિધાનસભાના સ્પીકર તેમજ સામાન્ય જનતા અને મીડિયાના પ્રતિનિધિઓ જોડાયેલા રહેશે.

તેમાં વિધાનસભાની દરેક દિવસની કામગીરી, વિવિધ બિલ, કમિટિના રિપોર્ટ, ડિજિટલ લાઇબ્રેરી, નોટિસ, મેમ્બર ડિરેક્ટરી, ઉપરાંત વિધાનસભામાં પૂછાયેલા સવાલોના જવાબ વગેરે સહેલાઈથી જોઈ શકાશે.

હાલ નીવા ઍપ 13 ભાષાઓમાં બહાર પાડવામાં આવી છે. જોકે દરેક રાજ્યામાં તે જે તે રાજ્યની ભાષા ઉપરાંત અંગ્રેજી ભાષામાં જોવા મળશે.

જેમકે ગુજરાતમાં તે ગુજરાતી ભાષા ઉપરાંત અંગ્રેજીમાં પણ જોઈ શકાય છે. જોકે આ ઍપમાં વિવિધ મિનિસ્ટર અને જે તે વિભાગના સેક્રેટરી સાથે ચૅટ મૅસેજથી પણ સંપર્ક કરી શકાશે.

ગુજરાતના ધારાસભ્યોને નીવા ઍપ વિશે શું કહે છે?

નીવા ઍપનો ઉપયોગ વિધાનસભા ગૃહમાં કેવી રીતે કરવો તેનું રિહર્સલ ગુજરાતના તમામ ધારાસભ્યોએ મંગળવારે કર્યું હતું. જોકે આ પહેલાં તેમને આ ટેકનૉલૉજીને ટૅબ્લેટ અને મોબાઇલ પર કેવી રીતે ચલાવવામાં આવશે તેની ખાસ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવી હતી.

નીવા ઍપને ગુજરાત વિધાનસભામાં ઉપયુક્ત કરવા માટે નોડલ અધિકારી અને ગુજરાત વિધાનસભાના સચિવ, ડીએમ પટેલે આ ઍપ વિશે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરી. તેમણે કહ્યું, “આ ઍપને દરેક સભ્યની બેઠક પર એક સ્ટૅન્ડ સાથે ગોઠવવામાં આવેલા ટૅબ્લેટ મારફતે ઉપયોગમાં લઈ શકાશે. આ ટૅબ્લેટમાં આઈ-રેકગ્નિશનનું ખાસ ફીચર છે, જેના કારણે જે તે સભ્ય સિવાય બીજી કોઈ વ્યક્તિ આ ટૅબ્લેટનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.”

મંગળવારના રોજ બપોરે બે વાગ્યાથી ત્રણ વાગ્યા દરમિયાન તમામ સભ્યો સાથે એક રિહર્સલ પણ કરવામાં આવ્યું હતું.”

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “હાલમાં તો આ ખૂબ જ ઇનિશિયલ સ્ટેજમાં છે અને આગળ જતા તેમાં અમુક ફેરફાર આવી શકે છે.”

આ ટેકનૉલૉજીના ઉપયોગ સંદર્ભે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાક ધારાસભ્યો સાથે પણ વાત કરી. વટવા વિધાનસભાના ભાજપના ધારાસભ્ય બાબુસિંહ જાદવે કહ્યું, “આ પ્રકારની શરૂઆતથી સૌપ્રથમ તો પેપરનો વધુ પડતો ઉપયોગ અટકશે અને પર્યાવરણને સીધો ફાયદો થશે. અમે પૂછેલા સવાલો અને તેના જવાબો અમારા સહિત સામાન્ય જનતા સુધી પણ સહેલાઈથી પહોંચી શકાશે.”

65 વર્ષના જાદવે વધુમાં કહ્યું,”કોઈ પણ નવું શીખતા સમય લાગે અને પહેલાં તેમાં થોડી ઘણી તકલીફ પડી શકે, પરંતુ હું માનું છું કે આ ટેકનૉલૉજી આગળ જઈને તમામને ખૂબ જ ઉપયોગી નીવડશે.”

આવી જ રીતે ભાજપના ધારાસભ્ય ભગાભાઈ બારડે કહ્યું, “ધારાસભ્યોને આ ટૅબ્લેટ અને ઍપ બન્ને ખૂબ જ ઉપયોગી નીવડશે, વિધાનસભાની કામગીરી જે હજી સુધી સામાન્ય માણસ સુધી ઝડપથી નહોતી પહોંચી શકતી તે હવે તેમના સુધી ઝડપથી પહોંચશે.”

દહેગામના ભાજપના ધારાસભ્ય બલરાજ ચૌહાણે કહ્યું, “હવે દરેક જગ્યાએ કાગળોને ઢગલે ઢગલા લઈને નહીં જવું પડે, ઘણું સાહિત્ય ડિજિટલ ટેકનૉલૉજી મારફતે આ ઍપ પર જ ઉપલબ્ધ રહેશે, જેમ કે કોઈ બિલની કૉપી, કે પછી કોઈ રિપોર્ટ વગેરે, માટે આ ઍપનો ઉપયોગ ઘણા ધારાસભ્ય સારી રીતે કરશે તેવું મને લાગે છે.”

કૉંગ્રેસના સિનિયર નેતા અને પોરબંદરના ધારાસભ્ય અર્જુનભાઈ મોઢવાડીયાએ આ ટેકનૉલૉજીને બીરદાવતા કહ્યું, “એક તરફ ગુજરાત સરકાર આ પ્રકારની પારદર્શકતાની વાત કરી રહી છે, જ્યારે બીજી બાજુ હજી સુધી કોઈ વિરોધપક્ષના નેતાની નિમણૂક કરી નથી કે વિધાનસભાની કામગીરીનું સીધું પ્રસારણ લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવતું નથી. જો સાચા અર્થમાં લોકોનું કામ કરવું હોય તો સાચી પારદર્શકતા લાવવાની જરૂરિયાત છે.”

ગુજરાત પહેલાં અન્ય રાજ્યો નીવાનો ઉપયોગ કરી ચૂક્યાં છે.

એ બિહાર વિધાનસભા હોય કે પછી મેઘાલય જેવા નાનકડા રાજ્યની વિધાનસભા હોય, નીવા ઍપનો ઉપયોગ આ રાજ્યોએ કરવાની શરૂઆત પહેલાથી જ કરી દીધી હતી.

ઓડિશા તો એવું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું હતું કે જેણે પ્રથમ પેપરલેસ બજેટ રજૂ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો.

સપ્ટેમ્બર 2022માં મેઘાલયે રાજ્યએ પોતાનું ચોમાસુ સત્ર નીવા એપ દ્વારા પેપરલેસ કરી બતાવ્યું હતુ.

આવી જ રીતે હરિયાણાએ પણ વર્ષ 2022-23થી આ ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

તમે બીબીસી ગુજરાતીને સોશિયલ મીડિયા પર અહીં ફૉલો કરી શકો છો

Facebook પર સમાચાર વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.

Instagram પર બીબીસી ગુજરાતીને અહીં ફૉલો કરો.

YouTube પર બીબીસી ગુજરાતીના વીડિયો જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

Twitter પર બીબીસી ગુજરાતીને ફૉલો કરવા અહીં ક્લિક કરો.