Украина: Россия ҳарбийлари болалар лагерини қатлгоҳга айлантирган - янги далиллар Rossiya Ukraina Putin yangiliklar

Март ойи охирида Россия кучлари Киевдан қувилганидан бери Буча ҳудудида 1000 дан ортиқ тинч аҳоли жасади топилган, уларнинг аксарияти шошилинч равишда саёз қабрларга кўмилган. Би-би-си юқори мартабали полиция зобити қатл, деб атаган воқеада 650 га яқин одам отиб ўлдирилганини ўрганди. Сара Рейнсфорд болалар ёзги лагери бўлган ва ҳозир жиноят жойи сифатида кўрилаётган ҳудудда содир бўлган воқеаларни ўрганмоқда.

*Ушбу хабарда баъзи ўқувчилар дилини хира қилиши мумкин бўлган тафсилотлар мавжуд.

Алоқадор мавзулар:

Аввалига қоронғуда, қотиллик содир этилган жойни пайқамай қолиш осон. Аммо урушдан олдин Бучани машҳур дам олиш масканига айлантирган ўрмон четида жойлашган салқин ва нам ертўлада беш нафар украиналик тиз чўкишга мажбур қилинган ва бошидан отиб ташланган.

Кираверишда ўнг томонда қорамтир қизилга айланган қонга беланган тошлар бор. Уларнинг орасида бир томонидан ўқ тешиб чиқиб кетган ва чети қонга ботган кўк жун шляпа ётибди. Мен деворда камида ўнлаб ўқ тешикларини санаб чиқдим.

Бир неча қадамда нарида - рус ҳарбий рационининг қолдиқлари - мол гўшти билан гуруч бўтқаси ва бўш печенье қутиси. Деворга чизилган исм бу ер болалар лагери эканлигини эслатиб туради. Аммо март ойи бошида рус қўшинлари пойтахтдан унчалик узоқ бўлмаган Бучага кирганда, Радиант лагери қатлгоҳга айланди.

Ёзги лагердаги қотиллик манзарасидан одам титраб кетади, аммо мана бу тафсилот ҳам шундай: Россия босиб олган бир ой давомида Буча ҳудудида 1000 дан ортиқ тинч аҳоли ҳалок бўлган, аммо уларнинг аксарияти бомба портлаши ёки отишмада ўлмаган. Полициянинг юқори мартабали мулозимига кўра, 650 дан ортиқ одам рус аскарлари томонидан махсус отиб ўлдирилган.

Ҳозир Украина уларнинг қотилларини қидирмоқда.

Володимир Бойченко Гостомелда, Бучага элтадиган йўл бўйида, Украина ҳукуматини ағдариш учун биринчи рус қўшинлари қўнган аэродромдан унчалик узоқ бўлмаган жойда яшаган. Унинг синглиси Алёна Микитюк босқинчилар етиб келгунча қочишга қарор қилганида, у Володимирдан ўзи билан кетишни сўради. У аскар эмас, тинч фуқаро эди, лекин қолиб, ёрдам беришни хоҳларди. Шу боис, у Гостомелдан қўшниларига, жумладан, доимий артиллерия ўқлари ва Россия ҳаво ҳужумлари туфайли ертўлаларда қолиб кетган болаларга етказиб бериш учун кунлаб озиқ-овқат ва сув қидирди.

Савдо флоти аъзоси сифатида дунё бўйлаб саёҳат қилган 34 ёшли киришимли Володимир деярли ҳар куни Гостомелдан оиласига қўнғироқ қилиб, хавфсиз эканлигига уларни ишонтирарди. Алёна унинг қисқа қўнғироқларини асабий тарзда кутарди: Володимир алоқага чиқиш учун тепаликка бориши кераклигини Алёна билар эди ва агар портлашлар кучли бўлса бомбапаноҳни тарк этиб бўлмасди. Таъминот тугагач, у акасини қочишга ундади, аммо бу пайтгача йўллар тўсиб қўйилганди.

Алёна у билан охирги марта 8 март куни хабарлашган. Володимир босиқ одам эди, ўша куни у синглисига мендан хавотир олма деди. "У, "Сени жуда яхши кўраман", деди ва буни эшитиш жуда оғриқли эди, - деб йиғлайди Алёна, кўзларини қаттиқ ишқалаб, лекин кўз ёшларини тўхтата олмайди. - Унинг овозида қўрқув бор эди."

Тўрт кундан кейин Володимирни Променистьега яқин қўшнилар кўрган, кейин у ғойиб бўлган.

Март ойида Киев атрофида жанглар кескинлашган, унинг эпицентрида эса кичик Буча шаҳри жойлашган эди. Апрель ойи бошида рус қўшинларининг олиб чиқилиши дунёни ларзага солган манзараларни фош қилди: қатл этилган аҳолининг жасадлари кўчаларда ётарди.

Ҳар қанча ошкора ёлғон бўлмасин, Москва бу қотилликлар уюштирилган деб такрорларди. Айбдорларни жавобгарликка тортишга қарор қилган украиналик терговчилар ҳозирда уларнинг назорати остидаги ҳудудда жиддий далиллар тўплаш билан банд.

"Биз Путиннинг қандай режалари борлигини билмаймиз, шунинг учун у бомба ташлаб, барча далилларни йўқ қилиб юбормасдан, имкон қадар тезроқ ишлаймиз", дейди Киев вилояти полицияси раҳбари Андрей Небитов.

Бу далиллар орасида ҳозирда Буча чеккасида ётган, ўқлар илма тешик қилиб юборган фуқаролик автомашиналари ҳам бор. Бу оилалар қочишга уринганда ўққа тутилган машиналардир. Ҳатто аскарларга машина ичидагилар хавф эмаслиги, оддий фуқаролар эканлигини кўрсатиш учун илинган оқ мато бўлаги улардан бири ойнасида осилиб турибди. Олдига яқинлашсангиз, ўлимнинг ёқимсиз ҳидини ҳис қиласиз.

4 апрель куни Радиант лагери остидан жасадлар топилганда улар орасида Володимир Бойченко ҳам бор эди. Алёна бир неча ҳафта давомида касалхоналар ва ўликхоналарга қўнғироқ қилди. Ўша куни унинг шахсини аниқлаш учун унга фотосурат юборишди. Сурат ҳали юкланмасданоқ унинг акаси эканлигини билар эди.

"Мен уларни ҳар бир ҳужайрам билан ёмон кўраман, - деб йиғлайди Алёна Володимирнинг қотиллари ҳақида. - Мен одамлар ҳақида гапириш нотўғри эканлигини биламан, лекин улар одам эмас. Бу ўлганлар жасадларида бирорта ҳам калтакланмаган жой йўқ эди".

Беш кишининг бошлари эгилган, қўллари орқасига боғланган ҳолда чўккалаб ўтирган ҳолда топилган.

"Улар қийноққа солинганини биламиз, - дейди полиция бошлиғи Би-би-сига. - Россия армияси уруш қонунлари чегарасини бузди. Улар Украинада ҳарбийлар билан жанг қилмадилар, тинч аҳолини ўғирлаб, қийноққа солишди".

На прокуратура, на Украина хавфсизлик хизмати давом этаётган тергов тафсилотларини ошкор қилмаяпти, бироқ россиялик ҳарбийларнинг баъзилари ўз изларини шунчалик бепарволик билан яширишганки, эҳтимол етарлича жиддий далиллар тўпланган. Украина ҳудудий мудофаа бўлинмалари ҳатто ташлаб кетилган баъзи позицияларда аскарларнинг рўйхатини ҳам топдилар. Улардан бири ахлат тўпловчи рота рўйхатининг бир қисмига ўхшайди, иккинчисида паспорт маълумотлари ва мобил телефон рақамлари мавжуд.

Бундай катта ҳажмдаги иш билан ҳозирги кунга қадар 11 000 дан ортиқ эҳтимолий уруш жиноятлари иши қўзғатилган. Украина хавфсизлик хизматлари рақамли технологияларни яхши биладиган фуқароларни ёрдамга чақирди.

Урушдан олдин Украина ҳуқуқ-тартибот органларидаги коррупцияни фош қилиш билан шуғулланган slidstvo.info журналисти Дмитрий Реплианчук: "Мен ўзимда қандайдир бурч борлигини ҳис қиляпман", дейди. Энди у уруш жиноятларида гумон қилинаётганларни ушлашда ёрдам бериш учун интернетдан қўшимча маълумотларни қидириб, прокурорлар билан кучларини бирлаштирди.

"Мен тушунаман, бу жуда қийин бўлади ва кўп ишлар ҳал этилмайди. Аммо шу ҳафталарда имкон қадар кўпроқ маълумот топиш жуда муҳим", дея тушунтиради Дмитрий.

Биз Радиант лагеридаги ахлатлар орасидан битта потенциал белги топдик - Ксюха исмли аёл исми ва ҳарбий қисми аниқ кўрсатилган рус аскарига юборган пакет. 6720 бўлинмаси Сибирнинг Олтой ўлкасида Рубцовскда жойлашган. Бу бўлинманинг Буча билан алоқаси аввалроқ аниқланган эди, ўшанда шаҳарда аскарлар аҳоли уйларидан ўғирланган буюмлар жойланган йирик пакетларни қариндошларига жўнатаётганда видеокузатув камераларига тушиб қолган.

Рубцовсклик аскарлар болалар лагерига жойлаштирилганмиди ёки эркаклар ўлдирилганда у ерга келишганми, ҳозирча аниқ айта олмаймиз. Полиция биринчи навбатда ўлим вақтини аниқлаши керак.

"Биз бунинг устида ишлаяпмиз, лекин бу тез битадиган иш эмас, - деб тушунтиради жаноб Небитов. - Аммо ўша лагерь штаб эди, шунинг учун қўмондон бўлиши керак эди. Аскарлар қўмондоннинг хабарисиз ҳеч кимни қатл қила олмайдилар. Шунинг учун аввал ташкилотчиларни топамиз, кейин эса ижрочиларни қидирамиз".

Радиант лагери олдидан ўтган йўлнинг нариги томонида, вайроналарга тўла черков орқасида, Бучанинг бир бурчагида аста-секин ҳаёт аломатлари кўринмоқда. Ўғил болалар ҳовли бўйлаб югуради, бир киши шаҳар артиллерия ўқига тутилганда синдирилган деразаларга ёғоч қоқяпти. Кичкина хўжалик моллари дўкони таъмирлаш ишларини бошлаш учун келаётган одамларга хизмат кўрсатиш учун қайта очилди.

Қўшнилар йўлларни кесиб ўтаркан, рус танклари шаҳарга кириб келган кунларни, ваҳшиёна ўқ узган аскарлар, маст ҳолда кўчада айланиб, уйларга бостириб кириб, ўғирлик қилганлар ҳақида гапирадилар. Улар ёзги лагер ёнидаги турар-жойига қочиб кирган ва хавф-хатарга қарамай, ўз уйига яширинган маҳаллий аҳолини эслашади.

Виктор Ситницкий олдин Радиант лагери билан таниш эмас эди, лекин у берган барча тафсилотлар мос келади. У ҳозир ғарбий Украинада ва онаси юрагини ортиқча сиқмаслик учун бу воқеалар ҳақида машинасида ўтириб телефонда сўзлаб берди.

Рус аскарлари Викторни кўчада тутиб олишганда, март ойининг боши эди. Улар унинг қўлларини боғлаб, кўзигача қалпоғини босиб ёпиб, сўнгра уни болалар оромгоҳи ҳудудидаги ертўлага судраб олиб киришди.

У ерда руслар музлатиш учун оёғига совуқ сув қуйишган, бошига милтиқ тирашган.

"Улар: Фашистлар қани? Қўшинлар қаерда? Зеленский қаерда? деб такрорлашарди. Путин ҳақида гапиришганда сўкиб юбордим. Сўнг калтаклашди."

У ўзини асирга олганлардан қанчалик ғазаблангани ва даҳшатга тушганини эслайди. Илгари у Москвада Сибирдан келган эркаклар билан бирга ишлаган ва энди руслар унга шундай шафқатсизлик билан муносабатда бўлётганидан даҳшатга тушган. Айниқса, аскарлардан бири ўзини ҳам Сибирдан эканлигини айтганида.

Виктор унга вазият шунгача етганидан хафа эканлигини айтди.

"Ачинарлиси шундаки, бизнинг боболаримиз фашистларга қарши биргаликда курашган, энди эса сизлар фашистсизлар", деб жавоб берди рус жаҳл билан.

"У менга: "Эрталабгача барча кўрганларингни эслаб, айтиб берасан, бўлмаса сени отиб ташлашади", деди.

Ўша оқшом Викторга омад кулиб боқди. Бирдан қаттиқ отишма бошланиб қолди, ҳеч ким уни қўриқламаётганини сезгач, жон сақлаш учун қочиб қолди.

"Ўша ертўлада қолгандан кўра, отишмалардан омон қолиш имкониятим кўпроқ деб ўйладим. Улар аллақачон менинг бошимга қурол тирашди. Тепкини босиш уларга қанчага ҳам тушарди?".

Болалар лагери остидаги оммавий қабрдан чиқариб олинган Воладимир Бойченко энди Бучанинг эски қабристонида гилос гуллари остида муносиб дафн этилган.

Дафн маросимидан сўнг, Алёна, ниҳоят, акасининг юзини тушида яна кўрганини, гўё у унга тасалли бераётганини айтади.

Аммо унинг ҳали ҳам кўп саволлари бор. Володимирнинг қабри устидаги хоч фақат унинг туғилган куни билан белгиланади ва ўлим куни эса йўқ, чунки оила унинг қачон отилганини билмайди.

Радиант лагерини қўлга олган рус қўмондони топилмаса, улар бу ҳақда ҳеч қачон билишмайди.

Бироқ, Бучадаги ҳар бир одам каби, улар ҳам тинч аҳоли бу урушда нафақат қолиб кетган, балки уруш қоидаларини билмайдиган ёки менсимайдиган рус аскарлари томонидан атай нишонга олинганини ҳам билишади.

Мақолани тайёрлашда Дарья Сипигина, Мариана Матвейчук ва Тони Браун ҳам кўмаклашишган.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek