Беларусь жар ёқасида: энди нима бўлади? Dunyo Belarus Lukashenko

Баҳайбат юк машиналари ишлаб чиқарувчи БелАЗ заводи олдида турсангиз, ўзингизни 1917 йилги Россия большевик инқилоби даврига тушиб қолгандек ҳис этасиз. Одамлар заводнинг темир панжаралари орасидан ишчиларга варақа узатяпти. Ишчилар иш ташлаш қўмиталарини ташкил қилган, "ўртоқлар" завод ичида жўшиб нутқ сўзлайди, ҳамкасбларини "забастовка" - иш ташлашга чақирмоқда.

Минглаб одамлар соҳталаштирилган сайловдан норози бўлиб кўчаларни тўлдирар экан, бу иш ташлашлар Беларусдаги мухолифат ҳаракати учун кучли дастак бўлди. Аммо ишчилар намойишчиларни қўллаб, иш ташлаётган экан, аксарияти энди ўзлари ва Беларус учун нималар бўлиши ҳақида ўйлайди.

Мухолифат лидерлари аниқ режалар билан чиқишга ҳаракат қилмоқда. Улар келгуси ишларни мувофиқлаштириш учун кенгаш ташкил қилишган. Сешанба куни ўтган матбуот анжуманида улар кўп вақтни Президент Александр Лукашенконинг уларни ҳокимиятни қўлга олишга уринишда айбловини инкор қилишга сарфладилар.

Келгуси қадамлар

"Биз фақат қонуний йўл тутамиз, қонуний ва зўравонликларсиз, - дейди мухолифат номзоди Светлана Тихановскаянинг жамоасидан Олга Кавалкова ўз нутқи аввалида. - Кенгашнинг барча аъзолари сайлов кампанияси ва овозларни санаш вақтида оммавий зўравонликлар бўлган деб ҳисоблайди, сайловнинг расмий эълон қилинган натижаларини эса инкор қилади. Полиция кучлари томонидан қилинган зўравонликларни кенгаш жиноят деб билади ва барча сиёсий маҳбусларни озод этишни талаб қилади."

Келгуси режалар ҳақидаги берилган саволларга маслаҳат кенгаши аъзолари ошкора жавоб беришдан тийилмоқда.

Мухолифат ҳаракатининг келгусида нима қилиш ҳақидаги саволларга аниқ-тиниқ жавоби йўқлиги уларнинг мавқеига жиддий салбий таъсир қилиши мумкин. Заводдаги иш ташлашлар пасая бошлагани белгилари аллақачон сезила бошлаган. Минск трактор заводи (МТЗ) иш ташловчилари вакили Сергей Дилевскийга кўра, ишчиларнинг 20 фоизи иш ташлаган. Қолганлар эса ишларини ташлаб кетиш ва мухолиф ҳаракатни қўллаб-қувватлашдан қўрқмоқда.

Аксар ишчилар иш берувчиларнинг босимига учраган. "Улар мукофот пуллари ва маошлари берилмай қолишидан ҳавотирда, - дейди Минск автомобил заводи (МАЗ) пайвандловчиси Сергей Коровач. - Улар ўз ишларини йўқотишдан қўрқишмоқда."

Жаноб Коровачнинг айтишича, сешанба куни МАЗнинг 10 000 ишчисидан оз қисмигина иш ташлаган. Аксар ишчилар ҳаракатга қўшилаётганлар озлигини кўриб, таваккал қилишни исташмаяпти.

Мустақил tut.by ахборот тармоғининг хабар беришича, завод ишчиларига вазирликлардан уларнинг қилмиши учун эҳтимолий жазо борлиги ҳақида огоҳлантирувчи хатлар келган. "Меҳнат қонунчилигини бузган ҳолда ташкил қилинган митинг ва иш ташлашларда қатнашиш меҳнат интизомини бузади ва жавобгарликни келтириб чиқаради," деб ёзилган хатларда.

Лидерни излаб

"Намойиш марказлашмаган ва ўз-ўзидан юзага келганда ноёб вазиятнинг гувоҳи бўламиз, - дейди таниқли мухолифатчилардан Мария Колесникова. - Намойишларни давом эттириш учун лидеримиз бўлиши шарт демаган бўлардим."

Аммо аниқ бир лидерсиз мухолифат оломонни сафарбар қила олиши даргумон.

Мухолифат номзоди Светлана Тихановская сайловдан сўнг Беларусни тарк этишга мажбур бўлган эди. Унинг ҳаммаслакларининг айтишича, улар Тихановскаянинг қайтишини ва у қайтгач намойишчилар кайфиятига янги бир ҳаво бериб, эргашиш учун бир сиймони яратишини кутишмоқда.

Намойишлар бошлангандан бери биринчи марта душанба куни МТЗ ишчилари билан учрашган Президент Лукашенко ўзининг қудратдан кетиши оқибатлари ҳақида гапирган.

"Сизлар референдум орқали янги конституция қабул қилишларингиз керак, кейин президентлик, парламент ва маҳаллий ҳокимиятлар учун янги сайловлар ўтказишингиз лозим, - деди у. - Ва мен янги конституцияга кўра ўз лавозимимни топшираман." У кўча намойишлари босими билан президентликдан кетмаслигини аниқ қилиб айтди.

Украина намунаси

Аммо аксар норозилар президентнинг дарҳол кетишини истамоқда.

Якшанба кунги мустақил Беларус тарихидаги энг катта мухолифат юриши ортидан минглаб одамлар куннинг иккинчи ярмида Минск Мустақиллик майдонида йиғилишни давом эттирмоқда. Одамлар кўтаринки кайфиятда мухолифат байроғини ҳилпиратганча, ҳаракатга қўшилганларга "Раҳмат сизларга" дея қичқирмоқда.

Сиртдан қараганда намойишлар ўзининг авж палласига чиқиб, турғун ҳолатга келгандек кўриниши мумкин. Аммо ҳафта сўнгида яна катта оломон тўпланиши кутилмоқда. Ҳукумат томонидан норозиларга қарши куч ишлатилишидан қўзғалган одамлардаги ғазаб ҳали-бери сўнадиган эмас. Ана шу ҳиссиёт одамларни майдонларда ушлаб турибди.

Бу ерда кўпчилик Беларусдаги воқеаларни қўшни Украинанинг "Майдан"ига қиёсламоқда. Ўшанда 2014 йили Украина Президенти Виктор Янукович оммавий норозилик ортидан лавозимидан қувилган эди. Ўша намойишлар кучайиб мева бериши учун бир неча ой кетган эди. Беларус ҳам шу йўлдан кетиши мумкин. Аммо ҳатто мухолифат ҳам Беларусда "Майдан" бўлишини истамайди, чунки у тартибсизлик ва жанжаллар билан ёдда қолган.

Бу ерда эса одамлар кўчаларга ўз оилаларини олиб чиққан, қўлларида шарлар, гуллар кўтариб, уларнинг ҳаракати тинч намойиш эканини кўрсатишмоқда. Аммо Украинада ҳам намойишлар аввалига тинч бошланган, токи ҳукумат уларни тарқатиш учун куч ишлатмагунча.

Беларусь воқеалари Ўзбекистон учун нимани англатади? – Мирзиёев, Путин, Лукашенко

Ўзбекистон намойиш қонунининг Беларусга алоқаси борми?

Ғарб ва Россия: Беларусь кимни нега қўрқитмоқда?

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek