Путин ва Трамп муносабатлари совуқлашган бўлса-да, саҳна ортида Украина бўйича келишув имконияти ҳали бор. Видео

Доналд Трамп ва Владимир Путин ўртасидаги муносабат издан чиқдими? Россиядаги оммабоп нашрлардан бири – «Московский Комсомолец» шундай ёзди. Газета АҚШ-Россия муносабатларини поездларга ўхшатди.

"Тўқнашув муқаррар, – деб ёзди нашр. – Трамп локомотиви ва Путин локомотиви катта тезликда бир-бирига қараб кетаётгани аниқ. Иккаласи ҳам на бурилиш, на тўхташ ниятида."

Путин бошқараётган "локомотив" – Украинадаги уруш, яъни "махсус ҳарбий операция". Кремл бу кампанияни тўхтатиш ёки ўт очишни узоқ муддатга тўхтатиш ҳақида ҳозирча ҳеч қандай ишора бермаяпти.

Бу орада Трамп ўз "локомотиви"ни янада тезлаштирмоқда: Москвага босимни ошириб, урушни тўхтатиш учун муддатлар белгиламоқда, таҳдидлар, санкциялар ва Россиянинг савдо шерикларига – жумладан, Ҳиндистон ва Хитойга катта божлар қўймоқда.

Бундан ташқари, Трамп иккита Америка ядровий сувости кемасини Россияга яқинроқ жойлаштирганини ҳам маълум қилди.

Поездлардан сувости кемаларига ўтилаётган бўлса, демак, вазият жиддий.

Аммо савол шунда: бу воқеалар Оқ уйни Кремл билан Украина масаласида ҳақиқий тўқнашувга олиб кетяптими?

Ёки Трампнинг махсус вакили Стив Уиткоффнинг бу ҳафта Москвага ташрифи томонлар ўртасида ҳали ҳам муомала ва келишув эҳтимоли борлиги белгисими?

Трамп қайтди, муносабатлар ҳам илиқлашдими?

Дональд Трамп президентликка қайта келган дастлабки ҳафталарда Вашингтон ва Москва ўртасидаги муносабатлар бироз умидбахш кўринганди.

Тўқнашув эмас, балки яқинлашув кўп кузатилди.

Ҳатто шундай туюларди: Трамп ва Путин бир вагонда, бир йўналишда кетаётгандек.

Феврал ойида АҚШ БМТда Россиянинг тарафини олди ва Украинадаги тажовузни қораловчи Европа тайёрлаган резолюцияга қарши чиқди.

Ўша ойда Трамп ва Путин телефонда суҳбатлашиб, бир-бирининг мамлакатларига ташриф буюриш ҳақида гаплашишди.

ОАВда эса "Путин-Трамп саммити яқин" деган гаплар айлана бошлади.

Трамп маъмурияти ўша пайтда Москвага эмас, Киевга босим ўтказаётганди.

Шу билан бирга, Канада ва Дания каби анъанавий АҚШ иттифоқчилари билан тортишув, НАТО ва Европа етакчиларини танқид қилиш тенденцияси ҳам кучайганди.

Бу ҳолатлар Кремл учун жуда мақбул эди.

"Америка ҳозирда Россияга Брюссел ёки Киевдан кўра яқинроқ", деганди Россия Фанлар академияси сиёсатшуноси Константин Блохин март ойида "Известия"га берган интервюсида.

Кейинроқ худди шу нашр шундай ёзди:

"Трампчилар – инқилобчилар. Улар тизимни бузувчилар. Уларга фақат қўллаб-қувватлов керак. Ғарбнинг бирдамлиги энди йўқ. Трампизм Транс-Атлантика бирдамлигини тез ва қатъият билан йўқ қилди."

Москвага серқатнов элчи

Доналд Трампнинг вакили Стив Уиткофф сўнгги ойларда Россияга тез-тез қатнаяпти.

У икки ой ичида тўрт марта Москвада бўлди, Владимир Путин билан соатлаб суҳбутлашди.

Бир учрашувдан сўнг эса Путин унга Трампнинг портретини совға қилди – Оқ Уйга олиб кетиш учун.

Трамп бу совғани "жуда таъсирли ва ёқимли" деб баҳолади.

Бироқ Трампнинг Москвадан кутгани портрет эмас эди.

У Путиндан Украинада тўлиқ ва шартсиз ўт очишни тўхтатишга рози бўлишини истарди.

Трампнинг сабри тугаб боряпти

Ҳозир жанг майдонида ташаббус Россия қўлида, шунинг учун Москва дипломатик ечим тарафдори эканини таъкидлаб келаётган бўлса ҳам, Владимир Путин урушни тўхтатишга ҳеч шошилмаяпти.

Айни шу вазият Доналд Трампни тобора кўпроқ ранжитмоқда.

Сўнгги ҳафталарда у Россиянинг Украина шаҳарларига қилинган узлуксиз ҳужумларини "жирканч", "шармандагарчилик" деб атади ва Президент Путинни Украина бўйича "кўп аҳмоқона гапиряпти" дея танқид қилди.

Ўтган ой эса Трамп Путинга 50 кунлик ултиматум эълон қилди – уруш тўхтамаса, янги санкциялар ва юқори божлар қўллаш билан таҳдид қилди.

Кейин бу муддатни 10 кунга қисқартирди.

Муддат 8 августда тугайди, аммо ҳозирча Кремл Вашингтоннинг босимига ён берадиган кўринаётгани йўқ.

Путин босимни ҳис қиляптими?

Бу ерда муҳим савол туғилади: Путин, умуман, бу босимни жиддий қабул қиляптими?

"Доналд Трамп неча бор муддатларни ўзгартириб, бир у томон, бир бу томонга бурилавердики, менимча, Путин энди уни жиддий қабул қилмаяпти," дейди Ню-Йоркдаги The New School университети профессори Нина Хрушёва.

"Путин урушни давом эттиради, Украина чарчаб, унинг шартларини қабул қилишга тайёрлигини айтмагунча."

Хрушёванинг фикрича, Кремлда ўтирган Путин ўзини гўёки Россия подшолари ва Сталин каби етакчилар орзусини амалга ошираётгандек ҳис қилади.

У Ғарбга "Россияни менсимаслик мумкин эмас" деган сигнални йўлламоқда.

Тўқнашув муқаррар эмас

Шундай манзарадан кейин Путин ва Трамп "локомотив"ларининг тўқнашуви муқаррар туюлиши мумкин. Лекин вазият унчалик ҳам оддий эмас.

Трамп ўзини "катта келишувлар устаси" деб ҳисоблайди ва афтидан у ҳали ҳам Владимир Путин билан келишувга эришиш умидидан воз кечмаган.

Трампнинг вакили Стив Уиткофф шу ҳафта яна Москвага бориб, Кремл раҳбари билан музокаралар ўтказди. У қандай таклиф олиб келган – ҳозирча махфий. Аммо Москвадаги баъзи таҳлилчилар бу сафар "чўпдан кўра сабзи кўпроқ бўлиши мумкин", деб тахмин қилишди.

Айтиш жоизки, якшанба куни Доналд Трамп "Россия санкциялардан анча яхши четланяпти, шекилли," деб айтди. Бу изоҳ таҳлилчилар эътиборидан четда қолмади.

Душанба куни эса Москвадаги МГИМО университети сиёсий назария бўйича доценти Иван Лошкарёв "Известия"га берган интервюсида шундай деди:

"Уиткофф Украина бўйича келишувдан сўнг Россияга фойдали ҳамкорлик имкониятларини таклиф қилиши мумкин – бу музокараларни енгиллаштиради."

Тинчлик яқинми ёки узоқ?

Бу таклиф Кремлни уч йилдан ортиқ давом этаётган урушдан сўнг тинчликка келишга ундай оладими?

Кафолат йўқ.

Чунки ҳозиргача Путин аннексия қилинган ҳудудлар, Украина бетарафлиги ва армиясининг келажакдаги шакли бўйича ўз қатъий талабларидан чекингани йўқ.

Доналд Трампга келишув керак, Владимир Путинга эса ғалаба.