Нега Трамп-Путин учрашуви Украина урушини тез тугатолмайди?

Россиянинг 2022 йил февралида тўлақонли босқини билан бошланган Украина уруши пасайиш аломатларини кўрсатаётгани йўқ.

Украина шарқида Россия ер билан текислашни давом эттириб илдамлаяпти. Ҳалокатли тунги ҳаво ҳужумлари бутун Украина бўйлаб одатий нарсага айланди, айни пайтда Россиянинг нефтни қайта ишлаш заводлари ва энергетика иншоотлари Киев дронларининг мунтазам ҳужумлари остидаа қоладиган бўлиб қолди.

Айни манзарада Кремл Доналд Трамп билан Владимир Путиннинг учрашуви режалаштирилган ва тез орада бўлади деган хабарни тасдиқлади.

Шу йил майи ва июли орасида Россия билан Украина ўртасида бўлиб ўтган уч давра музокаралар икки тарафни яқинлаштира олгани йўқ. Ва Трамп вазиятни ўз қўлига олиши ниҳоят оташкесимга олиб келади деб умид қилаётган бўлиши мумкин. Аммо Киев билан Москва ўртасидаги кўрфаз шу қадар кенгки, ҳатто Трамп воситачилигидаги мулоқотларнинг ҳам бу кўрфаз устига кўприк ясаши мушкул бўлиб кўринади.

Июн ойида украиналикларга тақдим этган меморандумида Москва можарони "якуний ечими"га етказишнинг адо этиб бўлмас шартларини илгари сурган эди. Бу талаблар ичига Украинанинг Қрим, Донецк, Луҳанск, Запорожия ва Херсон ҳудудларини Россияники деб тан олиш, Украинанинг демилитаризация ва нейтралитетга рози бўлиши, ҳарбий хорижий кучлар аралашмаслиги ва Украинада янги сайловлар ўтказиш шартлари бор эди.

"Россия тарафи буни ўнлаб турли рамкаларда тақдим этиб, Москва ён босишлар ва жиддий музокараларга очиқ деган таассуротни уйғотиши мумкин. Лекин асосий мавқеъ ўзгармасдан қолади: Россия Киевнинг тўла таслим бўлишини хоҳлайди", деб ёзди россиялик сиёсий таҳлилчи Татяна Становая.

Путин билан АҚШ махсус элчиси Стив Уиткофф учрашувидан кейин АҚШ Давлат котиби Марко Рубио чоршанба куни, "Вашингтон Россиянинг қандай шартларда урушга якун ясашга тайёрлигини яхшироқ англади", деб айтди.

Биз Россия шартлари ўзгаргани-ўзгармаганини билмаймиз. Аммо ўтган ҳафта Путин ўзларининг Украина олдига қўйган меморандумини назарда тутиб шундай деганди: Россия ўз мақсадларини июнда маълум қилди ва мақсадлар ҳамон ўшандайлигича турипти.

Шунинг учун ҳам Кремлнинг Трамп-Путин учрашувига розилик берганига қарамасдан, Москва ўзининг бажариш қийин шартларини ўзгартиришга тайёр дея олмаймиз.

Унда Путин шу пайтга келиб нега мулоқотга рози бўлди?

Эҳтимолий сабабларидан бири ўзининг мулоқотга қўшилиши Трампнинг Москванинг савдо шерикларига қўлламоқчи бўлаётган иккиламчи санкцияларини тўхтатиб қолишига умид қилаётган бўлиши мумкин. Шунингдек, Кремлда, Трампни урушни якунлашнинг ўз шартларига кўндира оламиз, деб ўйлаётган бўлишлари мумкин.

Ўзининг иккинчи президентлиги бошланишида Трамп Украинага нисбатан Россияга ён босгандек кўринди, Зеленскийни "диктатор" деб атади ва Россия билан уруш бошланишига Зеленскийни айблади.

Кейинроқ Путинга нисбатан "сабр косаси тўлиб" бораётганига ишора қилиб, апрел ойида "у фақат менинг елкамга қоқиб қўяди", деганига қарамасдан, Россия раҳбари оташкесимга тайёрлиги борасида ўзини алдаётгандек ҳис қилаяптими ёки йўқлигини айтишни хоҳламади.

Ёки шахсий яқинлиги туфайли ёки дунёқарашлари бир хиллигиданми, Трамп Путинни амаллари учун тўла қораламади.

Икковлари ҳали Трампнинг биринчи президентлиги пайти - 2018 йили Хелсинкида учрашганларида Трамп 2016 йилги АҚШ президентлиги сайловига Россия аралашгани айбловларида Кремл тарафин олгани кўпларни ҳайратда қолдирган эди.

Балки шунинг учун ҳам Путин Трампга таъсир ўтказмаслиги учун ўт очишни тўхтатишга бағишланган ҳар қандай музокарада Киев ҳам қатнашмоқчи бўлаётгандир.

Ўзининг махсус элчиси орқали Трамп Путин ва Зеленский билан уч томонлама учрашувни таклиф қилди. Бироқ Кремл бу таклифни рад этди. Бу билан икки делегациялар "махсус келишув"га келмагунларича Путин билан Зеленскийнинг учрашувидан маъни йўқ, деган ишорани бердилар.

Ҳозир Украинада айримлар Трамп билан Путиннинг учрашуви АҚШ президентининг Путин талабларига ён босишига олиб келади деб ташвишланмоқдалар.

Украина Олий Радаси депутати Ирина Ҳерашченко сўзларига кўра, Украинадан ҳудудий ён беришларни талаб қилишлари аён бўлиб бораяпти ва музокаралар даврасида Киевнинг бўлмаслиги "жуда хатарли"дир.

"Украина учрашувлардан қўрқмайди ва Россия тарафидан ҳам ана шундай жасур қадамларни кутади», — деди Зеленский пайшанба куни.

Аммо Россия билан Украина орасидаги жарлик сақланиб қолаяпти.

Кремл уч томонлама учрашувга розилик берган тақдирда ҳам, Москванинг оташкесим борасидаги талаблари шунчалик бажариб бўлмаски, Зеленский билан Путиннинг юзма-юз кўришиши қандай натижа келтириши номаълум.