Украина Москвага зарба бермаслиги керак, деди Трамп

"Украина Москвага зарба бермаслиги керак".

Бир неча Ғарб нашрида АҚШ Президенти Доналд Трампнинг Украина Президенти Володимир Зеленский билан суҳбати тафсилоти эълон қилинганидан кейин Трамп шундай деб айтди.

Матбуот АҚШдаги ўз исми ошкор этилишини истамаган манбага таяниб хабар беришича, телефон мулоқоти чоғи Президент Трамп Президент Зеленскийдан, агар АҚШ Украинага узоққа мўлжалланган ракета берса, Россияга ҳужум қила олиш-олмаслиги ҳақида сўраган.

Лондонда нашр қилинадиган Financial Times нашри 4 июл куни Президент Трамп ўзаро суҳбатда Украинани Россияга қарши ҳужумларни кучайтиришга рағбатлантирган, деб ёзди.

Бироқ бу ҳафта Президент Трамп АҚШ "бундай ниятда эмас", деб айтди.

Украина Президенти Володимир Зеленский билан суҳбатида Трамп "фақат савол берган, янада кўп ўлдиришга рағбатлантирмаган", деб баёнот берди Оқ уй Би-би-сига.

"У қон тўкилишини тўхтатиш ва урушни тугатиш учун тинмай ишлаяпти", — деди Оқ Уй матбуот котибаси Кэролайн Левитт.

14 июл куни Президент Трамп Украинага қурол юборишини эълон қилди ва агар Россия 50 кун ичида Украина билан ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришмаса, Россияга қарши янги божлар жорий этилишини айтди.

Президент сўзларига кўра, агар тинчлик келишувига эришилмаса, АҚШ Россия савдо ҳамкорларига нисбатан 100% лик иккиламчи бож солади.

Сўнгги келишув ичига Patriot ракеталари дохил "ҳамма нарса" кирган, деб айтди Президент Трамп.

Аммо Украинага сўнгги ҳарбий ёрдам тафсилоти ҳали ҳам маълум эмас.

НАТО бош котиби Марк Рютте сўзларига кўра, охирги битим майда-чуйдаларини АҚШ, Европа ва Украина ҳамон муҳокама қилаяпти.

Сўнгги ҳафталарда Россия Украинага қарши дрон ва ракета ҳужумларини кучайтирди, БМТ маълумотларига кўра, 2025 йил июнида Украинада 230 дан зиёд тинч фуқаро ҳалок бўлган — бу 2022 йил февралида уруш бошланганидан бери кузатилган бир ой мобайнидаги энг кўп қурбон бўлди.

Financial Times хабарига кўра, Трамп Зеленскийга Москвага зарба бериш ҳақидаги саволини АҚШ президенти ва Путин ўртасидаги "ёмон" телефон суҳбатидан бир кун ўтиб берган.

"Володимир, Москвага зарба бера оласизми? Санкт-Петербургга-чи?" — деб сўраган Трамп Зеленскийдан.

Бу йил Украина АҚШ ва Буюк Британия томонидан берилган ракеталар билан Россия ичкарисидаги бир неча объектларга зарба берди.

Январда Оқ уйга қайтганидан бери Трамп Россиянинг Украинадаги урушини тугатишга ваъда берган.

Бироқ бу ваъданининг устидан чиқиш кутилганидан ҳам кўра мураккаброқ бўлиб чиқди ва Трамп Россия раҳбари билан муносабатларидан ва урушни тугатишдаги муваффақиятсизликдан тобора ҳафсаласи пир бўлаяпти.

14 июл куни Президент Трамп Би-би-сига Россия Президенти Владимир Путиндан "ҳафсаласи пир бўлганини" айтди. "Лекин мен у билан ишни тугатганим йўқ", — деди у.

Трамп шунингдек, Путинни Украинадаги қон тўкилишни тўхтатишга кўндириш устида иш олиб бораётганини айтди.

"Биз туппа-тузук суҳбат қиламиз. Мен: "яхши, менимча, биз буни якунлашга яқинмиз, дейман, бунинг кетидан эса у Киевдаги бирор бир бинони яксон қилади".

Шу йил бошидан буён Россия билан Украина ўртасида ўт очишни тўхтатишга бағишланган икки давра музокаралар бўлиб ўтди, лекин буёғига бошқа учрашув режалаштирилгани йўқ.

15 июл куни Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков Президент Трампнинг божларни ошириш ва Украинага қурол юбориш қарорини "тинчликка эмас, балки урушни давом эттиришга ишора" сифатида қабул қилишларини айтди.

Трамп Путин билан муносабатларидан ҳафсаласи пир: 50 кунлик "Тариф ултиматуми" (Видео)

АҚШ Президенти Доналд Трамп Би-Би-Сига 20 дақиқалик махсус телефон суҳбатида Россия Президенти Владимир Путин билан муносабатларидан "ҳафсаласи пир бўлганини, аммо иш ҳали тугамаганини" айтди. Бу баёнот Украинага катта ҳарбий ёрдам эълон қилинганидан ва Россияга қарши янги тарифлар таҳдидидан сўнг янгради.

Россия лидерига ишонадими деган саволга Трамп, "Мен деярли ҳеч кимга ишонмайман", деб жавоб берди.

У Украинадаги урушни тугатиш бўйича келишув "тўрт мартта деярли "пишиб" турган жойидан қайтганидан" ҳафсаласи пир бўлганини таъкидлади. Трамп Путин билан "туппа-тузук телефон суҳбатлари" дан кейин Украина шаҳарларига ҳалокатли ҳаво ҳужумлари содир бўлишидан норозилигини билдирди ва шундай деди: "Туппа-тузук суҳбатлашамиз. Мен: "яхши, менимча, биз буни якунлашга яқинмиз, дейман, бунинг кетидан эса у Киевдаги бирор бир бинони яксон қилади".

"Мен уни қотил демоқчи эмасман, лекин у чайир одам. Йиллар давомида исботландики, у кўпчиликни – Клинтон, Буш, Обама, Байденни чув туширган. У мени алдамади. Лекин уч-тўрт марта келишув ёқасидан қайтганидан кейин, фақат гап билан иш битмайди" деди Трамп.

Россия яқинда Украина шаҳарларига дрон ва ракета ҳужумларини кучайтирди, бу эса тинч аҳоли орасида рекорд даражадаги қурбонларга олиб келди, Путин эса урушни Киев, НАТО ва "коллектив Ғарб"дан Россия хавфсизлигига таҳдидлар натижаси деб ҳисоблайди.

Ўзининг аввалги танқидий фикрларидан сезиларли даражада чекиниб, Президент Трамп НАТОга ўзининг розилиги ва қўллаб-қувватлашини тасдиқлади. Унинг сўзларига кўра, НАТО "энди эскирган эмас", чунки альянс "ўз сарфларини ўзи қопламоқда".

Трамп НАТО етакчилари мудофаа харажатларини ўз иқтисодий маҳсулотининг 5 фоизигача оширишга келишганини таъкидлади; у буни "ажойиб" ва "ҳеч ким бунга ишонмаган эди" деди. У жамоавий мудофаа тамойилига бўлган ишончини яна бир бор тасдиқлаб, бу кичик давлатларга йирикроқ давлатларга қарши ўзларини ҳимоя қилиш имконини беришини тушунтирди.

Президент Трамп, Украинадаги урушга тинчлик битими 50 кун ичида эришилмаса, Россиянинг қолган савдо ҳамкорларига 100 фоизлик қўшимча тарифлар киритилишини эълон қилди. Ушбу сиёсатга кўра, агар Россия билан савдо алоқаларини давом эттираётган давлатлар ўз маҳсулотларини АҚШга сотмоқчи бўлса, улар 100% импорт солиғига тортилади.

Мисол тариқасида, Ҳиндистон Россиядан нефть сотиб олишда давом этса, Ҳиндистон маҳсулотларини сотиб олувчи АҚШ компанияларига 100% тариф қўлланилади. Бу ҳолатда Ҳиндистон товарлари ҳаддан ташқари қимматлашади. Бу ҳаракат Россиянинг даромадларини, айниқса нефть ва газдан келадиган маблағларини камайтиришга қаратилган, чунки ушбу сектор унинг давлат даромади ва экспортининг катта қисмини ташкил этади. Умумий мақсад Россия иқтисодиётига путур етказиш ва унинг урушни молиялаштириш қобилиятини пасайтиришдир.

Шунга қарамай, Кремль тарафдори шарҳловчилар тарифлар эълонини "сохта пўписа" деб атаб рад этишди. Демократлардан сенатор Жан Шаҳеэн эса бу чора-тадбирларни "ижобий, аммо кечиктирилган" дея баҳолади.

BBC хавфсизлик мухбири Френк Гарднернинг фикрича, Президент Трампнинг Россияга қўйган 50 кунлик янги ультиматуми Кремлга маневр қилиш учун кенг имкониятлар беради.

Оқ уйнинг баёнотлари Украинани умидлантирса-да, ўтмишдаги шунга ўхшаш вазиятлар Трамп ва Путиннинг ҳаракатлари туфайли муваффақиятсизликка учраган. Масалан, аввалроқ Европа етакчиларининг сулҳ бўйича ультиматуми Путиндан сўнг ҳеч қандай натижа бермаган.

Гарднернинг таъкидлашича, гарчи Трамп Путиндан оммавий равишда норозилигини билдирса-да, 50 кун Россияга қарши таклиф киритиш ва оқибатлардан қочиш учун вақт беради. Шунингдек, бу муддат Россияга ҳозирги ҳужумлар темпида Украинага яна 25 000 тагача дрон ва ракета учириш имконини бериши мумкин.

Бунга жавобан Россия томонидан Дмитрий Медведев ўз Х ҳисобида шундай хабар қолдирди:

"Трамп Кремлга ўзига хос, томошабоп ультиматум тақдим этди.

Дунё оқибатларни кутиб, ларзага тушди. Урушқоқ Европа ҳафсаласи пир бўлди. Россия эса парво қилмади."

Сўнгги пайтларда Доналд Трамп ва Украина Президенти Владимир Зеленский ўртасидаги муносабатлар бироз мураккаблашганига қарамай, АҚШ Украинага "Patriot" ҳаво мудофаа тизимларини юборишга рози бўлди. Аввалроқ Трамп Зеленский ва Украинани урушда айблагандек туюлган бўлса, Зеленский эса Трамп Россия томонидан яратилган "дезинформация маконида" яшаяпти деб ҳисоблашини айтган эди. Шунингдек, 28 февраль куни Оқ уйда бўлиб ўтган машҳур учрашув ҳам жанжал ва тартибсизликка айланган эди. Бироқ, Трампнинг Украинага ҳарбий ёрдам кўрсатиш бўйича позицияси ўзгаргани кузатилди; у эндиликда Путинни урушни чўзишда айбламоқда. Бу ўзгаришга, эҳтимол, Қўшма Штатларнинг Украинага юборадиган қуроллари учун компенсация олиши бўйича келишув сабаб бўлган бўлиши мумкин. Бу Трампга "Аввал Америка" сиёсатини сақлаб қолиш имконини беради.

Москва бунга қандай муносабат билдирди?

Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков АҚШнинг Украинага қўшимча қурол етказиб бериши ҳақидаги хабарлар юзасидан вазминлик билан изоҳ берди. У Доналд Трамп "мураккаб" техника юборишини айтганидан сўнг Вашингтонни бевосита танқид қилишдан тийилди. Песковнинг таъкидлашича, "кўп гаплар қимматлиги ҳақида айтилди, энди бу таъминотлар учун Европа давлатлари тўлайдиган кўринади. Аммо факт шуки, АҚШдан Украинага қурол, ўқ-дорилар ва ҳарбий техника етказиб беришда давом этган ва давом этмоқда." Трампнинг вакили Кейт Келлоггнинг Украинага сафари ҳақида сўралганда, Песков унинг Россия-Украина келишувининг бир қисми сифатида воситачилик саъй-ҳаракатларини давом эттириши жуда муҳим эканлигини билдирди.

Ким Чен Ин Россия-Украина Урушида Россияни қўллаб-қувватлашини тасдиқлади

Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин Москвага Украинадаги урушда Россияни "сўзсиз қўллаб-қувватлашни" таклиф қилди. Россия Ташқи ишлар вазири Сергей Лавров билан музокаралар чоғида Ким Пхенян "Украина инқирозининг туб сабабини бартараф этиш учун Россия раҳбарияти томонидан кўрилган барча чораларни" қўллаб-қувватлашини айтди. Ғарб расмийлари Шимолий Корея ўтган йили Украинада Россияга жанг қилиш учун тахминан 11 минг қўшин юборганига ишонишмоқда. Ким ўтган йил июнь ойида Россия етакчиси Владимир Путин билан икки давлат "агрессияга" учрагани тақдирда бир-бирини қўллаб-қувватлашга келишиб, битим имзолаган эди. Аскарлардан ташқари, Шимолий Корея Россиянинг урушдан вайрон бўлган Курск вилоятини қайта қуришга ёрдам бериш учун минглаб ишчиларни юборишга ҳам ваъда берди.

АҚШ ва Европа шу пайтгача Украинага қанча қурол етказиб берди?

2022 йил февраль ойида Россиянинг Украинага кенг кўламли босқини бошланганидан бери, Ғарб давлатлари Украинага 250 миллиард доллардан ортиқ ҳарбий, гуманитар ва бошқа молиявий ёрдам ажратди. Жумладан, Украинага бир қатор ҳужумкор ҳарбий техника етказиб берилди:

ATACMS ракеталари: Украина тахминан 300 км масофага уча оладиган АҚШда ишлаб чиқарилган ATACMS ракеталаридан фойдаланиб келмоқда. Ноябрь ойида собиқ Президент Жо Байден тақиқни бекор қилиб, ATACMS ракеталарини Россия ҳудудига отишга рухсат берган эди.

Storm Shadow ёки Scalp ракеталари: Буюк Британия ва Франция Украинага максимал 250 км масофага эга бўлган бу ракеталарни етказиб берди, уларни Украина Россия ҳудудига отганлиги хабар қилинган.

F-16 қирувчи самолётлари: Ўтган йил июль охирида Президент Владимир Зеленский Украина ҳарбий-ҳаво кучлари Ғарбдан бир қанча F-16 қирувчи самолётларини қабул қилганини айтди. НАТО давлатлари, жумладан Белгия, Дания, Нидерландия ва Норвегия Украинага 65 ёки ундан ортиқ АҚШда ишлаб чиқарилган бу самолётларни етказишга ваъда беришди.

Танклар: 2023 йил бошида Ғарб давлатлари Украинага танклар юборишга келишиб олдилар. Буюк Британия 14 та Challenger 2 танкини тақдим этди. Европа давлатлари 200 дан ортиқ Германиянинг Leopard 1 ва Leopard 2 танкларини жўнатишган. АҚШ ўзининг 31 та M1 Abrams танкини юборди, улар дунёдаги энг илғор деб ҳисобланади.

Шу пайтда Макрон нималар демоқда?

Франция Президенти Эммануэл Макрон Европа эркинлигига Иккинчи Жаҳон уруши тугаганидан бери бўлмаган "катта таҳдид" мавжудлигини таъкидлаб, мудофаа харажатларини сезиларли даражада ошириш режаларини эълон қилди. У Франция мудофаа бюджетини келгуси йили 3,5 миллиард еврога, 2027 йилда эса яна 3 миллиард еврога оширишни, шунингдек, 2027 йилга бориб Франция ҳарбий бюджетини 64 миллиард еврога оширишга чақирди. Макрон "империалистик сиёсат" ва "қўшиб олиш кучлари"ни қоралаб, Россиядан келаётган таҳдидга ишора қилди ва "Бу дунёда эркин бўлишингиз учун сиздан қўрқишлари керак. Қўрқишлари учун сиз кучли бўлишингиз керак" деб таъкидлади. Франция армияси раҳбари Терри Бурхард Россия Францияни "Европадаги асосий душмани" деб билишини қўшимча қилди.

Оддий одамлар қандай аҳволда?

Сиёсий саҳналарда шулар содир бўлар экан, охирги 24 соат ичида Россия зарбалари натижасида Украинада олтидан ортиқ киши ҳалок бўлган, 28 киши жароҳат олган.

Суми вилояти ҳарбий маъмурияти маълумотларига кўра, Сумида уч киши ҳалок бўлган ва 10 киши жароҳат олган.

Донецк вилояти губернаторининг айтишича, Донецкда тинч аҳолидан икки киши ҳалок бўлган ва етти киши жароҳат олган. Бу Россия зарбаси натижасида хонадонлар ва маъмурий бинолар шикастланганидан кейин содир бўлган.

Херсонда яна бир киши ҳалок бўлган ва олти киши жароҳат олган.

Днипропетровск вилояти губернаторининг сўзларига кўра, Днипропетровскга берилган Россия зарбалари натижасида тинч аҳолидан уч киши жароҳатланган.

Харкив вилояти губернатори аҳоли пунктларига қилинган ҳаво ҳужумларидан сўнг тинч аҳолидан яна уч киши жабрланганини айтди.

Запорижжияда эса, вилоят губернаторининг маълум қилишича, Россия артиллерия зарбалари натижасида 77 ёшли аёл жароҳат олган.