"Яма"да чўмилган блогер 10 суткага қамалди – у кимнинг ҳуқуқини бузган эди?

Самарқандлик блогер ёмғирдан сўнг сувга тўлган йўлдаги чуқурда чўмилди. Расмийлар уни 10 суткага қамади. Тармоқ фойдаланувчилари эса бу ҳолатни "сўз эркинлигига қарши репрессия" дея атади.

Ҳафта бошида Telegram гуруҳларида йўл ўртасида "яма" – чуқурда чўмилаётган блогернинг видеоси айлана бошлаган.

Тасвир Ургут туманида олинганини билдирган блогер у ердаги "ямалар бассейндек бўлиб ётган"и ҳақида гапирган.

"Анави ерда битта мошин [ямага] тушиб кетиб, балони йиртилиб кетди. [Бу ямаларда] ҳатто чўмилиш ҳам мумкин. Ҳозир мен сизларга чўмилиб кўрсатаман", деган блогер.

Шундан сўнг эркак йўл ўртасидаги диаметри бир неча метр бўлган кўлмакка ички кийимда тушиб, бассейнда сузаётгандек ҳаракатлар қилган.

10 сутка

Видео кенг тарқалган куннинг эртасига – 25 март куни Самарқанд ИИБ йўл ҳаракати хавфсизлиги бошқармаси блогерга нисбатан 10 сутка маъмурий қамоқ жазоси тайинланганини хабар қилган.

"Жамиятда юриш-туриш қоидаларини қасддан бузиш ёки ахлоққа зид хатти-ҳаракатларни амалга ошириш сизга тенгдошларингиз орасида мана шундай "машҳурлик" олиб келиши унча ёқимли бўлмаса керак?", дея савол ўртага ташланган расмий ахборотда.

Бироқ расмийлар блогер автомобиль йўли ўртасидаги чуқурда тўпланган ёмғир сувида чўмилганини тилга олиб ўтмаган ёки унга нисбатан айнан қайси турдаги ҳуқуқбузарлик айблови илгари сурилганини очиқламаган.

Бу масалага кейинроқ суд жараёнидан олинган ва Telegramʼдаги норасмий каналларда пайдо бўлган видеода ойдинлик киритилган.

Видеода Ургутда яшашини айтган 33 яшар блогер судьянинг саволларига жавоб берар экан, "ёшликдан актёрликка қизиққани учун юморга видео олган"ини айтгани эшитилади.

Судья блогер Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг "183-моддасида назарда тутилган ҳуқуқбузарликни содир этганликда айбдор" деб топилганини билдирган.

Эслатиб ўтамиз, ушбу модда (Майда безорилик)да "жамоат жойларида уятли сўзлар билан сўкиниш, фуқароларга ҳақоратомуз шилқимлик қилиш ҳамда жамоат тартибини ва фуқароларнинг осойишталигини бузувчи шу каби бошқа хатти-ҳаракатларда ифодаланган жамиятда юриш-туриш қоидаларини қасддан менсимаслик" ҳақида сўз боради.

"Энди ҳеч ким ямалар муаммосини кўтармаса керак"

Мазкур ҳолат тармоқдаги фаол фойдаланувчилар эътиборини зумда ўзига тортган.

Вазиятга эътибор қаратган инсон ҳуқуқлари "Эзгулик" жамияти раиси Абдураҳмон Ташанов "ҳуқуқбузарликка жазо бор, жиноятга чора йўқ" дея ёзган.

Унинг фикрича, бу воқеадан сўнг "ҳеч ким ямалар муаммосини кўтаришга жазм қилмаса керак".

"Блогернинг муаммони ёритиш услубини оқламайман, аммо бу ҳуқуқбузарликдан ягона жабрланганлар — расмийлар, йўлсозлар, қонунбузарлар, истеъмолчиларга қарши жиноят содир этаётганлар эканини таъкидлаш керак. Улуғлардан бири қонун наҳанглар қолиб, майда балиқлар илинадиган тўр эмаслигини таъкидлайди. Қани эди шундай бўлганида — ёмғир суви тўла ямалар, инсонлар ҳаракати учун хавфни юзага келтираётганлар ҳам жазоланганида...", ёзади инсон ҳуқуқлари фаоли Facebookʼдаги саҳифасида.

Адвокат Озод Жўрабоев бу ҳолатни сўз эркинлигига таҳдид ва халқаро нормаларга зид, деб атаган.

"… блогернинг 10 суткага қамалиши – ҳуқуқий нохолисликнинг яққол кўринишидир. Бу қарор нафақат сўз эркинлигини чеклаш, балки муаммони кўтарган шахсни жазолаш орқали тизимдаги камчиликларни яширишга уриниш сифатида баҳоланиши керак".

Жўрабоевнинг фикрича, блогернинг мақсади жамиятдаги муаммони кўрсатиш бўлган, шунинг учун "уни жазолаш инсон ҳуқуқларига зид".

Жазолаш ўрнига муаммони ҳал қилиш керак эди. Блогернинг танқидий акси бузғунчилик ёки ижтимоий тартибсизликка сабаб бўлган эмас, аксинча, йўлларнинг абгор ҳолатини кўрсатишга қаратилган эди. Бундай ҳолатда, маҳаллий ҳокимият вакиллари уни жазолаш ўрнига йўлларни таъмирлаш чорасини кўриши лозим эди. Ҳуқуқбузарларга эмас, танқид қилувчиларга жазоми?", ўртага савол ташлаган адвокат.

Тармоқдаги муҳокамаларда қолдирилган фикрларда Ургутда яшашини билдирган айрим фойдаланувчилар блогер "вазиятни бўрттириб кўрсатмаган"ини таъкидлаган.

"Шу йўлдан Худо берган ҳар кунда ўтаман. Тепароқда бундан даҳшатлироқ ямалар бор. Машиналар тўкилиб кетади шу йўлдан юрганда", ёзган шундай фикрдаги фойдаланувчилардан бири.

Бироқ қўл урган хатти-ҳаракати учун блогерни қўллаб-қувватламаганлар ҳам бўлган.

"Вояга етган, соғлом одамнинг конструктив танқидими шу? … майнавозчилар кўпайиб кетди, бирорта норм одам норм ақл фаросатни ишлатиб ўзини босиб аниқ фактлар билан чиқиб танқид қилсин, томоша кўрсатмай", танқид қилган фойдаланувчилардан бири.

Чоршанба куни Telegram гуруҳларда блогер чўмилган йўлдаги "яма" ямалаётган айтилган суратлар пайдо бўлган, аммо бу хабар ҳозирча расман изоҳланмаган.