Tramp Eron urushi "juda tez" yakun topishini aytmoqda, ammo maqsadiga erishdimi?
Surat manbasi, Reuters
Antoni Zurcher tahlili
Prezident Donald Tramp va uning ma’muriyati hozirgacha Eronga qarshi qo‘shma AQSh-Isroil harbiy kampaniyasi haqida turlicha xabarlar va bir-biriga zid tushuntirishlar berib kelmoqda.
Dushanba kuni, ya’ni ittifoqchilarni xavotirga solgan va bozorlarni larzaga keltirgan amaliyotning 10-kunida urushning davomiyligi va yakuniy maqsadlari atrofidagi ushbu tushunmovchilik yana bir bor yuzaga chiqdi.
AQSh fond bozori indekslari tushib ketgan va neftь narxlari keskin oshgan bir paytda, Amerika prezidenti jurnalistlarga tez-tez qo‘ng‘iroq qilib, vaziyatni tinchlantirishga urinayotgandek tuyuldi.
Biroq uning izohlari, undan batafsil ma’lumot so‘ralganda ham, yetarlicha aniq emas edi. "Men hamma narsa uchun rejaga egaman, tushunyapsizmi?" dedi u neftь narxlarining keskin oshishi haqida so‘ralganda New York Post muxbiriga. "Menda hamma narsa uchun reja bor. Siz juda xursand bo‘lasiz."
End of Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
CBS News ga urush "deyarli to‘liq, juda katta darajada yakunlangan" deb aytdi. "Biz jadvaldan juda oldindamiz", — deb qo‘shimcha qildi u.
U yana shunday dedi: «Biz ko‘p jihatdan allaqachon g‘alaba qozondik, ammo hali yetarlicha g‘alaba qozonganimiz yo‘q". AQSh hali ham Eronda nishonlarga ega, dedi Tramp jurnalistlarga, ammo ularni "bir kunda yo‘q qilish mumkin".
Uning telefon orqali bergan izohlari, hech bo‘lmaganda iqtisodiy ma’noda, kutilgan ta’sirni berdi. Fond bozorlari ko‘tarildi, neftь barrelining narxi — kun boshida 120 dollargacha yetgan bo‘lsa — 90 dollardan pastga tushdi.
Yaqindagina Tramp Eronning "shartsiz taslim bo‘lishi"gacha urushni to‘xtatmasligini aytgan edi. Biroq dushanbadagi bayonotlaridan keyin, Yaqin Sharqni larzaga keltirgan va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali dengiz tashuvlarining deyarli to‘liq to‘xtab qolishiga olib kelgan urushning oxiri yaqinlashganday ko‘rinyapti.
Surat manbasi, Reuters
Maktabga hujum
Dushanba kuni Trampdan Minob shahridagi harbiy baza yaqinida joylashgan boshlang‘ich maktabga qilingan zarba uchun AQSh qandaydir javobgarlikni qabul qiladimi, deb so‘raldi.
Ushbu hujum natijasida 168 kishi halok bo‘lgan, ularning 110 nafari bolalar edi.
Prezident Amerikada ishlab chiqarilgan va hujumda qo‘llangan bo‘lishi mumkin bo‘lgan Tomahawk raketalari bir nechta davlatlar tomonidan ishlatilishini aytdi.
U bu davlatlar qatorida Eronni ham tilga oldi. Tramp bunday versiyani ilgari surayotgan yagona AQSh vakili bo‘lmoqda.
Avvalroq mutaxassislar BBC ga bildirishicha, na Isroil yo na Eron Tomahawk raketalariga egaligi ma’lum emas.
«Men bu haqda yetarlicha ma’lumotga ega emasman», — dedi Tramp va yana bir bor bu halokatli hujum hali tekshirilayotganini qo‘shimcha qildi. U yana shunday dedi: «Qanday xulosaga erishilmasin, men o‘sha hisobotni qabul qilishga tayyorman.»
Avvalroq Tramp maktabga Eron bombasi tushganiga ishonishini aytgandi.
Ayni damda Eron hukumati maktabdagi portlashga AQShda ishlab chiqarilgan Tomahawk raketasi sabab bo‘lganiga oid o‘z dalil-isbotlarini taqdim qilgan.
Eron ayollar futbol jamoasining besh a’zosiga Avstraliyada gumanitar vizalar berildi
Surat manbasi, Reuters
Eron ayollar futbol jamoasining besh nafar a’zosiga Avstraliyada gumanitar vizalar berildi.
Bu qaror jamoa o‘tgan hafta Janubiy Koreyaga qarshi o‘yin oldidan milliy madhiyani kuylashdan bosh tortganidan keyin ularning xavfsizligi haqida xavotirlar kuchaygani ortidan qabul qilindi.
Bu holat Eronda tanqidlarga sabab bo‘ldi. An’anador sharhlovchilardan biri jamoani «urush vaqtidagi xiyonatchilar» deb atab, ularga nisbatan qattiq jazo qo‘llashni talab qildi.
Avstraliyaning immigratsiya vaziri Toni Byork aytishicha, ayollar Avstraliya politsiyasi tomonidan xavfsiz joyga ko‘chirilgan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, jamoaning boshqa a’zolariga ham mamlakatda qolish mumkinligi aytilgan. «Ular siyosiy faollar emasliklarini aniq bildirmoqchi. Ular faqat o‘z xavfsizligini o‘ylayotgan sportchilar», — dedi u va bu masala bo‘yicha muzokaralar bir necha kun davom etganini qo‘shimcha qildi.
Eronning yangi rahbari omon qolish kurashiga yuz tutmoqda
Liz Duset tahlili
Eron teokratik tuzumi so‘nggi qariyb ellik yildagi eng katta sinovga duch kelgan paytda, hali to‘liq sinab ko‘rilmagan bir yetakchi mamlakat boshqaruvini qo‘lga olmoqda.
Davomiylik va tepadagi aloqalari 56 yoshli Mojtaba Xomanaiyni hokimiyat tepasiga olib chiqdi.
Surat manbasi, Reuters
Uning otasi, Oyatulloh Ali Xomanaiy urushning dastlabki zarbalarida o‘ldirildi. 1979 yilgi inqilobdan keyin Eronning uchinchi oliy rahbari bo‘lgan Mojtaba Xomanaiy Islom Respublikasi tirik qolish uchun kurashayotgan bir paytda rahbarlikni qo‘lga olmoqda.
Otasining rejimiga qarshi namoyishlarni bostirish paytida halok bo‘lgan minglab odamlar uchun hali ham motam tutayotganlarning nazarida, shundoq ham qattiqqo‘l rejim yanada qattiqqo‘llashishi mumkin.
Mojtaba Xomanaiy o‘nlab yillar davomida otasining soyasida ishlagan; u tashqi tahdidlar va ichki beqarorliklarga qarshi kurashda davlatning "chuqur tuzilmasi" qanday ishlashini juda yaxshi biladi.
Endi bu urush shunchaki siyosiy kurash emas — u juda shaxsiy tus olgan. Bu shuningdek qasos haqida hamdir.
Isroilni yo’q qilishni rejalashda davom etish uchun Eron terror rejimi tayinlaydigan har bir lider, shubhasiz, o’ldirish uchun nishon bo’ladi.
Isroilning oliy rahbar qarorgohiga qilgan zarbasida Mojtaba Xomanaiy faqat otasini emas, balki onasi Mansura Xojasteh Bog‘erzoda, rafiqasi Zahro Haddod-Odil, shuningdek bir o‘g‘lini ham o‘sha halokatli shanba tongida yo‘qotdi.
Tramp esa Mojtaba Xomanaiy «uzoqqa bormaydi» deb ogohlantirmoqda.
U Isroilning nishonlaridan biri hisoblanadi; mudofaa vaziri Isroil Kats uni «aniq nishon» deb atagan.
Shuning uchun Xomanaiy hali bir muddat soyada qolishi mumkin. Bu esa bu yopiq va kamgap ruhoniy atrofidagi sirli muhitni yanada kuchaytiradi.
