Vita vya Ukraine: Amri ya shambulio la kombora la nyuklia itatolewa vipi endapo Putin ataamua kulifanya?

Rais Vladimir Putin kwa mara nyingine tena amehimiza uwezo wa nyuklia wa Urusi huku mzozo wa Ukraine ukiendelea akisema Jumatano kwamba mfumo mpya wa makombora ya balestiki unapaswa kuwafanya maadui wa Moscow kufikiria tena .

Akitangaza uvamizi wa Urusi nchini Ukraine wiki nane zilizopita, Putin alizionya nchi za Magharibi kwamba jaribio lolote kuizuia "itakuongoza kwenye matokeo ambayo hujawahi kukutana nayo katika historia yako". Siku kadhaa baadaye, aliamuru vikosi vya nyuklia vya Urusi viwekwe katika hali ya tahadhari.

Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres alisema mwezi uliopita kwamba "matarajio ya mzozo wa nyuklia, ambayo hapo awali haukufikirika, sasa yamerejea katika uwanja unaowezekana."

Hivi ndivyo utaratibu wa amri ya Urusi unaweza kufanya kazi katika tukio la uzinduzi wa silaha za nyuklia.

Hati ya 2020 inayoitwa "Kanuni za Msingi za Sera ya Shirikisho la Urusi juu ya Uzuiaji wa Nyuklia" inasema rais wa Urusi anachukua uamuzi wa kutumia silaha za nyuklia.

Mkoba mdogo, unaojulikana kama Cheget, umewekwa karibu na rais wakati wote, ukimunganisha na mtandao wa kamandi na udhibiti wa vikosi vya kimkakati vya nyuklia vya Urusi.

Cheget haina kitufe cha kuzindua nyuklia lakini kinasambaza maagizo ya uzinduzi kwa kamandi kuu ya jeshi .

Ikiwa Putin atatoa agizo la nyuklia, nini kitatokea?

Jeshi la Urusi linaweza kupata nambari za uzinduzi wa silaha za nyuklia na lina njia mbili za kurusha vichwa vya nyuklia.

Inaweza kutuma misimbo ya uidhinishaji kwa makamanda binafsi wa silaha, ambao kisha hutekeleza taratibu za uzinduzi.

Pia kuna mfumo wa kuhifadhi nakala, unaojulikana kama Perimetr, ambao unaruhusu wanajeshi kuanzisha urushaji wa makombora ya ardhini moja kwa moja, kupita nguzo zote za amri za hapo hapo.

Je, agizo la Putin la 'tahadhari ya hali ya juu' lilifanya uzinduzi uwezekane zaidi?

Baada ya Putin kusema mnamo Februari 27 kwamba vikosi vya kuzuia mashambulizi ya kinyuklia Urusi - ambavyo ni pamoja na silaha za nyuklia - vinapaswa kuwekwa katika hali ya tahadhari, wizara ya ulinzi ilisema Vikosi vya Kimkakati vya Makombora, Meli za Kaskazini na Pasifiki, na Kamandi ya Usafiri wa Anga ya Masafa marefu imewekwa " "jukumu la kupambana lililoimarishwa", na wafanyikazi walioimarishwa.

Neno lililoimarishwa, au jukumu maalum la kupambana halionekani katika fundisho la nyuklia la Urusi, na kuwaacha wataalam wa kijeshi wakishangaa juu ya kile kinachoweza kumaanisha.

Pavel Podvig, mtafiti mkuu katika Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Utafiti wa Silaha mjini Geneva, alisema kwenye Twitter kwamba agizo hilo huenda lilifanya mfumo wa amri na udhibiti wa nyuklia wa Urusi, hasa ukifungua njia za mawasiliano kwa amri yoyote ya uzinduzi.

Vinginevyo, alisema, inaweza kumaanisha kuwa Warusi walikuwa wameongeza wafanyikazi kwenye vituo vyao vya nyuklia.

Je, Urusi ina sheria za kutumia silaha za nyuklia?

Mafundisho ya 2020 yanawasilisha hali nne ambazo zinaweza kuhalalisha matumizi ya silaha za nyuklia za Urusi:

- Matumizi ya silaha za nyuklia au maangamizi makubwa dhidi ya Urusi au washirika wake;

- Data inayoonyesha uzinduzi wa makombora ya balestiki inayolenga Urusi au washirika wake;

- Shambulio kwenye maeneo muhimu ya serikali au kijeshi ambayo yatadhoofisha uwezo wa vikosi vya nyuklia vya Urusi kujibu vitisho;

- Matumizi ya silaha za kawaida dhidi ya Urusi "wakati uwepo wa serikali uko hatarini".

Je, Urusi ina uwezo gani wa nyuklia?

Shirikisho la Wanasayansi wa Marekani linakadiria kuwa Urusi ina vichwa vya nyuklia 5,977, zaidi ya nchi nyingine yoyote. Kati ya hizi, 1,588 zimetumwa na ziko tayari kutumika.

Makombora yake yanaweza kurushwa kutoka nchi kavu, kwa manowari na kwa ndege.

Putin alisimamia majaribio yaliyoratibiwa ya vikosi vya nyuklia vya Urusi mnamo Februari 19. Mnamo Aprili 20, alionyeshwa kwenye TV akiambiwa na jeshi kwamba kombora la masafa marefu la Sarmat, ambalo limekuwa likitengenezwa kwa miaka mingi, lilikuwa limezinduliwa kwa mafanikio kwa silaha kwa mara ya kwanza. Vikosi vya nyuklia vya Urusi vitaanza kupeleka kombora hilo jipya "msimu wa vuli wa mwaka huu", shirika la habari la Tass lilimnukuu afisa mkuu akisema Jumatano.

Marekani kwa upande wake, mwezi uliopita iliahirisha jaribio la kawaida la kombora lake la balestiki la Minuteman katika juhudi za kupunguza mvutano na Urusi.

Je, Urusi imewahi kutumia silaha ya nyuklia katika vita?

Hapana. Hadi leo, matumizi pekee ya silaha za nyuklia wakati wa vita ilikuwa mwaka wa 1945, mwishoni mwa Vita vya pili vya dunia , wakati Marekani ilipodondosha mabomu ya atomiki kwenye miji ya Japan ya Hiroshima na Nagasaki.

Unaweza pia kusoma