Kwa nini Denmark iliuza Visiwa vya Virgin kwa Marekani lakini sio Greenland?

Donald Trump anataka Marekani imiliki Greenland na ametangaza kuwa atazitoza ushuru mpya nchi nane za Ulaya zinazopinga matakwa yake na ametuma wanajeshi katika kisiwa hicho cha polar katika siku za hivi karibuni.

Rais wa Marekani anasisitiza kuwa nchi yake inahitaji Greenland kwa sababu za "usalama wa taifa" na hata hajaondoa uwezekano wa kuiteka kwa nguvu.

Hii si mara ya kwanza kwa Marekani kutaka kutwaa eneo la Denmark.

Zaidi ya miaka mia moja iliyopita, mbali na baridi ya polar ya Greenland na katika joto la Karibea, suala la kuhamisha umiliki wa visiwa kadhaa vidogo kutoka Denmark hadi Marekani lilifufuliwa.

Wakati huo, Washington pia iliwasilisha sababu zake za kimkakati na za kujihami. Lakini wakati huo, tofauti na leo, Wadenmark walikubali na mpango wa uuzaji na ununuzi ukakamilika.

Suala la Greenland pia liliibuliwa kama sehemu ya makubaliano haya, kwani katika makubaliano yaliyotiwa saini na serikali hizo mbili, Washington iliahidi kuheshimu udhibiti wa Denmark juu ya Greenland.

Akaunti hii inasimulia hadithi ya jinsi eneo la nchi ya Denmark la West Indies liilivyokuwa Visiwa vya Virgin vya Marekani, na jinsi serikali ya Uropa ilikabidhi sehemu ya maeneo yake ya ng'ambo kwa mamlaka inayoibuka ya wakati huo.

Visiwa vya Virgin vya Marekani viko wapi?

Visiwa vya Virgin vya Marekani ni kikundi kidogo cha visiwa vilivyo chini ya mamlaka ya Marekani katika Bahari ya Karibea, mashariki mwa Puerto Rico.

Visiwa vikuu ni St. John, St. Thomas, na St. Croix, lakini visiwa vingine hamsini vikubwa na vidogo pia viko katika eneo hili.

Visiwa hivi, vilivyo na idadi ya watu wapatao 83,000, vinachukuliwa kuwa maeneo yasiyojumuishwa ya Marekani

Wenyeji wa visiwa hivi ni raia wa Marekani, lakini hawana haki ya kupiga kura katika uchaguzi wa rais.

Vikiwa kwenye mdomo wa mashariki wa Bahari ya Caribea vinavyotazamana na Bahari ya Atlantiki, visiwa hivi vinakabiliwa sana na dhoruba kali na vimezungukwa na miamba ya matumbawe.

Uchumi wao unategemea utalii, na robo tatu ya wakazi wa eneo hilo wana asili ya Kiafrika.

Kwa nini Visiwa vya Virgin vya Marekani viliwahi kumilikiwa na Denmark?

Visiwa hivi vilijulikana kwa karne nyingi kama "Danish West Indies".

Katika karne ya 16 na 17, Wahispania, Waingereza, Wafaransa, na Waholanzi walishindana mara kwa mara ili kudhibiti visiwa hivyo, ambavyo mara nyingi vilikuwa kimbilio la maharamia wa Caribea.

Mnamo 1684, Denmark ilichukua udhibiti wa St. John na kutangaza uhuru wake juu ya kisiwa hicho. Ilikuwa imefanya vivyo hivyo na kisiwa cha St. Thomas mapema kidogo.

Kisha raia wa Denmark walianzisha mashamba makubwa ya miwa kwenye visiwa hivi, wakiwatumia watumwa walioletwa kutoka Afrika na wafanyabiashara wa Ulaya.

Biashara ya sukari ndiyo sababu ambayo, kwa karne nyingi, ilidumisha uhusiano kati ya visiwa hivi na wahamiaji matajiri wa Denmark na bara la Denmark.

Mabaki ya enzi hiyo bado yanaweza kuonekana katika majina ya majiji fulani, kama vile Christiansted na Frederiksted, ambayo yaliitwa kwa heshima ya wafalme wa Denmark wa wakati huo.

Kwa nini Marekani ilitaka kupata umiliki wa Visiwa vya Virgin?

Katika nusu ya pili ya karne ya 19, mambo yalianza kubadilika.

Nguvu ya Denmark ilikuwa ikipungua, na baada ya kumalizika kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe (1861-1865), Marekani ilikuwa imefikia kuamini kwamba ilihitaji kuanzisha utawala wake juu ya bara la Amerika na kukomesha ushawishi wa mamlaka ya kale ya Ulaya.

Viongozi wa kisiasa wa Washington walilenga katika kupanua eneo la nchi yao na kuimarisha jeshi lake la wanamaji, ndani ya mfumo wa "Monroe Doctrine" uliowekwa mbele katika miaka ya 1820.

Mwanahistoria wa Denmark Hans Christian Berg aliandika hivi katika makala moja: "Baada ya Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe, wakati ulikuwa umefika wa kuchunguza hali ya kimkakati katika Caribea, na W. H. Seward, Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani, alikazia fikira kutekwa kwa Mexico na juu ya uwezekano wa kupanua mvutano wa Marekani katika Caribea."

Kwa wanastratejia wa Marekani, bandari ya St. Thomas ilikuwa muhimu sana. Leo, ni bandari ya meli kubwa za kusafiri zilizojaa watalii, lakini kwa sababu ya eneo lake la kipekee la kijiografia na kizuizi cha asili, ilionekana kuwa msingi bora wa kutawala Caribia.

Huko Denmark, bei ya sukari iliposhuka, visiwa hivyo vilizidi kuonekana kuwa mzigo wa kiuchumi kwa serikali, tatizo lililozidishwa na uasi wa mara kwa mara wa watumwa weusi wanaofanya kazi kwenye mashamba.

Kulingana na Hans Christian Berg, "kwa Wadenmark lilikuwa suala la kiuchumi."

Hivyo, serikali hizo mbili zilianza mazungumzo ya uwezekano wa kuuzwa kwa visiwa hivyo, na mwaka 1867 makubaliano ya awali yalitiwa saini ambapo Marekani itamiliki visiwa hivyo badala ya malipo ya sawa na dola milioni 7.5 za dhahabu.

Lakini jaribio la kwanza la kufanya mpango huu lilishindwa.

Mnamo 1868, Washington ilikamilisha ununuzi wa eneo lingine la Aktiki, Alaska, kutoka kwa Tsarist Russia kwa takriban dola milioni saba, na mpango wa William Seward katika shughuli hii ulikabiliwa na ukosoaji na hata kejeli kutoka kwa wale wa Marekani ambao waliona Alaska kama kipande cha ardhi iliyohifadhiwa bila thamani ya kiuchumi au ya kimkakati.

Mzozo unaohusu ununuzi wa Alaska ulisababisha Bunge la Marekani hatimaye kutoidhinisha mkataba wa kununua Danish West Indies.

Vita vya Kwanza vya Dunia na Ununuzi wa Visiwa vya Virgin vya Marekani

Vita vya Kwanza vya dunia (1914-1918) hatimaye viliamua hatima ya visiwa hivyo kwa niaba ya Marekani.

Ulaya ilikumbwa na vita vya muda mrefu na vya kikatili, na Washirika walitumaini kwamba Marekani ingeingia vitani pamoja nao ili waweze kuishinda Ujerumani na washirika wake.

Woodrow Wilson, Rais wa wakati huo wa Marekani, alishindwa kushawishi Congress na maoni ya umma kuingia vitani, lakini hasira iliyosababishwa na mashambulizi ya manowari ya Ujerumani dhidi ya wafanyabiashara wa Marekani na hata meli za abiria ziligeuza mkondo.

"Denmark haikuegemea upande wowote katika vita hivyo na wasiwasi wa Washington ulikuwa kwamba Ujerumani inaweza kuivamia Denmark na hivyo kuchukua udhibiti wa visiwa na bandari ya St. Thomas," Astrid Andersen wa Taasisi ya Mafunzo ya Kimataifa ya Denmark aliiambia BBC Mundo.

Iwapo visiwa hivyo vitaangukia mikononi mwa Wajerumani, vingeweza kuwa mahali pazuri pa nyambizi kuvizia ambapo wanaweza kushambulia meli au hata ardhi ya Marekani—hali ambayo ilikuwa ndoto mbaya zaidi kwa wanastratejia wa Washington.

Baada ya kufukuzwa kwa Uhispania kutoka Cuba na Puerto Rico katika vita vya 1898, visiwa hivi vilionekana kuwa moja ya mabaki machache ya uwepo wa Uropa katika Caribian, na ujenzi wa Mfereji wa Panama mnamo 1914 uliongeza zaidi shauku ya Marekani katika eneo hilo na usalama wa njia zake za baharini.

Katika hali kama hizi, Washington na Copenhagen zilianza mazungumzo ambayo, kulingana na Andersen, msimamo wa Amerika ulifanana na mtazamo wa sasa wa Donald Trump kuelekea Greenland.

"Kulikuwa na mambo yanayofanana na tunayosikia sasa," asema Bw. Anderson, "kwa sababu Marekani ilikuwa ikisema kimsingi, 'Unauza au tunamiliki.'"

Hatimaye, mnamo Agosti 1916, nchi hizo mbili zilikubali kuuza visiwa hivyo kwa Marekani kwa dola milioni 25 za dhahabu, kiasi ambacho kilikadiriwa na Bloomberg News kuwa sawa na dola milioni 630 hivi leo.

Kama sehemu ya makubaliano hayo, Marekani iliahidi kutopinga "kupanuka kwa maslahi ya kisiasa na kiuchumi ya Denmark kote nchini Greenland," jambo ambalo utawala wa Trump huenda usingependa kukumbuka.

Wakati huu, makubaliano yaliyotiwa saini yaliidhinishwa katika nchi zote mbili, na Wadenmark walipiga kura kwa wingi kuviuza visiwa hivyo katika kura ya maoni.

Kulingana na Bw. Andersen, "kwa kweli, watu wengi wa Denmark hawakuona visiwa hivyo kuwa sehemu ya Denmark."

Mwanahistoria huyo anabainisha kwamba si katika mpango huo wala katika jaribio la awali, wakazi wa asili wa visiwa hivyo hawakupewa nafasi ya kusema.

Hatimaye, Machi 31, 1917, wakati wa sherehe rasmi, bendera ya Marekani ilipandishwa kwa mara ya kwanza juu ya majengo ya serikali ya visiwa hivyo.

Katika sherehe hiyo hiyo, walinzi wa heshima wa Denmark waliteremsha bendera ya nchi kwa mara ya mwisho, na kuondoka nayo milele.

Labda hii ndio tukio ambalo Donald Trump, zaidi ya miaka mia moja baadaye, ana ndoto ya kurudi huko Greenland.

Lakini tatizo ni kwamba wakati huu Denmark haina nia ya kuuza.