Mzozo wa Tigray Ethiopia: ‘Sababu za mjomba wangu kuwa mkimbizi nchini Sudan'

Mwandishi wa BBC anaandika kuhusu jamaa aliyelazimika kutoroka eneo la Tigray la Ethiopia baada kuzuka kwa mzozo kati ya wanajeshi wa shirikisho na jimbo.

Mfanyabiashara na mmiliki wa shamba, mjomba wangu amekuwa mkimbizi nchini Sudan, pamoja na maelfu wengine. Yeye hana hata jozi ya viatu, akiwa amepoteza wakati akikimbia Tigray kwa miguu na mashua.

Hakuwa akitarajia mgogoro kuzuka. Kwa hivyo, mwanzoni mwa Novemba, alifanya safari ya nusu siku kutoka nyumbani kwake karibu na mji wa Adwa katikati mwa Tigray hadi palipo kitovu cha kilimo Humera Magharibi, akiwacha mkewe na watoto wawili.

Hivi ndivyo kawaida hufanya wakati huu wa mwaka, kwenda shambani kwake Humera kuvuna mazao yake ya ufuta na mtama ili kuyauza katika masoko karibu na Tigray na Sudan.

Halafu, maisha yake - kama ya watu wengine wengi huko Tigray, ambayo ina idadi ya watu milioni nane - yalipinduliwa chini juu.

Uwekezaji umeathiriwa na mapigano

Waziri Mkuu Abiy Ahmed alitangaza kwamba alikuwa ameamuru operesheni ya kijeshi kuiondoa Tigray People's Liberation Front (TPLF) madarakani huko Tigray kwa sababu, alisema, ilikuwa imevuka "mpaka" kwa kuchukua udhibiti wa vituo vya jeshi vya serikali katika eneo hilo .

Mvutano ulikuwa ukiongezeka kwa muda, na serikali ya Tigray inayodhibitiwa na TPLF kuandaa uchaguzi huko Tigray mwezi Septemba kinyume na uamuzi uliochukuliwa na serikali ya shirikisho kuahirisha uchaguzi wote, ambao ulitarajiwa mwezi Agosti, kwa sababu ya virusi vya corona.

Bwana Abiy alikemea uchaguzi wa jimbo hilo kuwa haramu wakati TPLF ilisema haiamini tena kuwa alikuwa ofisini kihalali kwani jukumu lake la kutawala lilikuwa limekwisha.

Karibu wiki moja baada ya mzozo kuanza Novemba 4, wanajeshi wa Ethiopia - wakisaidiwa na vikosi maalum vya serikali ya Amhara na wanamgambo - walidhibiti Humera kutoka kwa vikosi vya serikali ya Tigray.

Humera ina idadi ya watu kama 30,000, na ilikuwa sehemu ya ukanda wa uwekezaji unaolenga kukuza maendeleo. Mazao yake - haswa ufuta na pamba - husafirishwa, kwenda Marekani na China.

Hii haiwezekani kutokea mwaka huu. Mjomba wangu alisema kuwa aliona mazao mengine yakichomwa moto katika mzozo huo, lakini hajui kama mazao yake yaliathirika.

'Mjomba wangu alitoroka suku'

Operesheni ya jeshi ilisababisha mvutano wa wenyewe kwa wenyewe kupamba moto, na raia wa Tigray na Amhara waliuawa katika kupigania udhibiti wa Tigray, ingawa vikosi vya upinzani vinakanusha kulenga raia.

Mjomba wangu ana asili ya Tigray na, alisema, kulikuwa na uporaji mwingi wa mali inayomilikiwa na jamii ya Tigray na mauaji. Alisema alitambua ni kwa kiasi gani maisha yake yalikuwa hatarini alipogundua kuwa wafanyakazi wa Amhara - ambao alikuwa akifanya kazi na kuishi nao kwa amani - sasa walikuwa wakiwaambia vikosi maalum vya Amhara na wanamgambo mahali pa kuwapata jamii yaTigray huko Humera.

Mjomba wangu alisema pia kulikuwa na makombora mazito kutoka Eritrea, ingawa serikali za Rais wa Eritrea Isaias Afwerki na Bwana Abiy wamekanusha kuwa Eritrea ilijiunga na operesheni ya kijeshi dhidi ya serikali ya Tigray.

Akihofia usalama wa maisha yake, mjomba wangu aliondoka Humera usiku, bila mali yake yoyote, akitembea mwendo mrefu hadi alipofika kwenye Mto Tekeze. Huko, aliwakuta mamia ya Watigray wengine. Wote walipanda boti ili kuvuka kwenda Sudan.

Alisema alifarijika kufikia kituo cha wakimbizi cha Umoja wa Mataifa , lakini, aliniambia, mahema yalikuwa yamejaa kiasi kwamba alilala nje.

Alinipigia kwa namba ya simu ya Sudan, akisema alikuwa ameazima simu ya mtu mwingine kwani namba yake ya Ethiopia haifanyi kazi katika kituo cha wakimbizi.

Baada ya mazungumzo hayo zaidi ya wiki mbili zilizopita, sijasikia kutoka kwake, na nimeshindwa kufika kwake. Pamoja na laini za simu katika sehemu nyingi za Tigray bado ziko chini, mkewe na watoto hawajui amekuwa mkimbizi nchini Sudan.

'Shambulio la anga lilifanya familia yangu kuondoka'

Na siwezi kujua ikiwa familia yake imetoroka makazi yao - Adwa ilikuwa moja ya miji ambayo wanajeshi wa Ethiopia waliichukua kabla ya kuteka Mekelle, mji mkuu wa Tigray.

Wazazi wangu na kaka zangu wanaishi Mekelle, na mimi - kama maelfu ya wengine ughaibuni - sijui kama walinusurika kwa risasi nzito na makombora yaliyoathiri jiji siku ya Jumamosi.

Shirika la kimataifa la Msalaba Mwekundu linasema hospitali kuu ya rufaa inajitahidi kutibu waliojeruhiwa, na pia kuna uhaba wa mifuko ya kuhifadhia miili.

TPLF ilisema raia 19 waliuawa na zaidi ya 30 walijeruhiwa na jeshi la Ethiopia huko Mekelle peke yake, lakini Bwana Abiy alisema hakuna raia hata mmoja aliyeuawa katika operesheni ya kijeshi iliyodumu kwa wiki huko Tigray.

Mara ya mwisho nilisikia kuhusu familia yangu kupitia mawasiliano. Hii ilikuwa baada ya jeshi la Ethiopia kufanya mgomo wa angani mnamo Novemba 16 karibu na chuo kikuu cha Mekelle.

'Wakati mgumu zaidi maishani mwangu'

Wazazi wangu na ndugu zangu waliishi karibu na chuo kikuu hivyo, niliambiwa , walikuwa wameamua kuachana na makazi yao - ambayo ymekuwa katika familia kwa vizazi - kuhamia kwa marafiki katika sehemu nyingine ya jiji.

Bado sijaweza kufikia mtu yeyote huko Mekelle. Huu ni wakati mgumu sana maishani mwangu, na, ninachoweza kufanya kutoka nje ya nchi, ni kuwaombea usalama wao na wa kila mtu mwingine.

Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na mzozo katika maeneo mengi ya Ethiopia, ambayo yalilazimisha karibu watu milioni mbili kukimbia makazi yao. Lakini kulikuwa na utulivu huko Tigray.

Hivi sasa hali imebadilika, na ingawa Bwana Abiy ametangaza operesheni ya jeshi kumaliza baada ya kuudhibiti mji wa Mekelle, bado kuna ripoti kwamba mapigano na mashambulio ya anga yanaendelea katika maeneo mengine ya Tigray.

Hatujui jinamizi litaisha lini; uponyaji wa majeraha utaanza; wakati familia zitaunganishwa tena na kufikia kufungwa ikiwa walipoteza wapendwa wao; wakati shule zote zitafunguliwa; umeme na maji vitakaporudi; wakati kilimo na biashara zitaanza tena, lini - kwa ufupi - maisha yatarudi katika hali ya kawaida.

Hatujaweka majina y wahusika katika ripoto kwa sababu ya usalama.