Kwa nini mataifa hubadilisha majina yao?

Na Eric Weiner

Uturuki sasa ikijulikana rasmi kama Türkiye kuna uvumi kwamba India huenda ikatumia jina jipya la Bharat hivi karibuni, tunauliza: Ni nini kipo katika mabadiliko ya jina, na kwa nini ni muhimu?

Pia, kuna majina ya maeneo ambayo hubadilishwa kwa sababu moja au nyingine. Lakini kile usichopenda, unaweza kukibadilisha.

Serikali kote ulimwenguni hivi majuzi zimebadilisha majina ya mamia ya miji, mitaa, milima na mbuga za kitaifa, na kazi nyingi zinaendelea.

Maeneo hubadilisha majina kwa sababu mbalimbali: kumsahau kiongozi aliyedhalilishwa au kumheshimu kiongozi mpya; kuashiria mwanzo mpya au makosa sahihi yaliyopita. Mabadiliko haya, ingawa, huwa hayatulii, na mara nyingi yana utata.

Katika baadhi ya matukio, mataifa yanabadilisha majina. Mwaka jana, Uturuki ilitangazwa rasmi kuwa Türkiye.

Kubadilishwa kwa jina kulichochewa kwa kiasi fulani na Rais Recep Tayyip Erdogan ambaye alidhaniwa kutokupenda uhusiano wa nchi yake na ndege anayeitwa jina hilo.

Mnamo 2018, taifa la Kiafrika la Swaziland lilisherehekea miaka 50 ya uhuru kutoka kwa Uingereza kwa kubadilisha jina lake kuwa Eswatini, au "ardhi ya watu wa Swaziland" katika lugha ya Kiswazi.

Linapokuja suala la mabadiliko ya majina, hata hivyo, taifa lenye watu wengi zaidi ulimwenguni, India, linajitokeza.

Katika miongo michache iliyopita, imebadilisha majina ya kikoloni na ya Kiislamu na kuweka ya Kihindu.

Miongoni mwa mabadiliko: Madras ikawa Chennai; Calcutta, Kolkata; Bangalore, Bengaluru; na Allahabad, Prayagraj.

Waziri Mkuu wa India Narendra Modi hivi majuzi alidokeza kuwa nchi nzima inaweza hivi karibuni kupata jina jipya: Bharat , na jina la Kihindi la India.

Katika mkutano wa hivi majuzi wa G20 huko New Delhi, Modi aliketi nyuma ya kibao chenye jina lililoandikwa "Bharat" na kuwaalika watu mashuhuri waliowatembelea kwenye dhifa iliyoandaliwa na "Rais wa Bharat".

Majaribio ya Modi bado hayajapiga hatua kubwa. Si ajabu. Kubadilisha jina rasmi la taifa si jambo rahisi, au la gharama nafuu.

Nchi lazima itume notisi rasmi kwa Umoja wa Mataifa na kushauri jinsi ya kuandika jina jipya katika lugha sita rasmi za shirika hilo la kimataifa.

Baada ya kuidhinishwa, maafisa wa Umoja wa Mataifa husajili jina jipya katika hifadhidata ya Majina ya Kijiografia Ulimwenguni . Ishara, sare za kijeshi, sarafu rasmi, barua ya serikali - na zaidi - lazima pia zibadilishwe.

Kasi ya mabadiliko ya jina inaweza kuwa imeongezeka, lakini sio jambo geni. Maeneo yamekuwa yakibadilisha majina kwa muda mrefu kama kumekuwa na mahali na majina.

Kabla ya Karne ya 5, Paris ilijulikana kama Lutetia, urithi kutoka nyakati za Warumi. Kabla ya 1665, New York ilikuwa New Amsterdam . Kwa muda, kutoka 1793 hadi 1834, Toronto ilijulikana kama York.

Kabla ya 1868, Tokyo iliitwa Edo. Na, katika kile ambacho bila shaka ni mabadiliko ya jina maarufu zaidi katika historia, mwaka wa 1930 Constantinople ikawa Istanbul, ikichochea fahari ya Waturuki na pia wimbo maarufu: Istanbul (Si Constantinople) .

Lakini kwa nini majina ya mahali ni muhimu? Kwa mataifa mapya huru yanayotarajia kujitenga na ukoloni wa zamani, mabadiliko ya jina ni utaratibu wa kwanza wa shughuli rasmi.

Wakati koloni la Uingereza linalojulikana kama Gold Coast lilipopata uhuru mwaka wa 1957, lilibadilisha jina lake mara moja na kuwa Ghana.

Uondoaji wa ukoloni ulipoongezeka, miaka ya 1970 na 1980 ilishuhudia mabadiliko mengi ya majina, kutoka Ceylon kubadilisha jina lake hadi Sri Lanka (1972) hadi Upper Volta na kuwa Burkina Faso (1984).

Na ingawa baadhi ya mabadiliko ya majina ni makubwa, mengine ni ya kimya.

Mnamo 2018, Macedonia ilibadilisha jina lake kuwa Macedonia Kaskazini. Inaweza kuonekana kama mabadiliko madogo, karibu yasiyo na maana, lakini sivyo.

Marekebisho hayo yalimaliza mzozo wa miongo kadhaa na Ugiriki , ambayo ina eneo kwa jina kama hilo na kufungua njia kwa Macedonia Kaskazini kujiunga na NATO.

Ingawa hivyo, ni watu wachache wa Macedonia wanaotumia jina hilo jipya, na hilo linazusha swali la kifalsafa: ikiwa nchi itabadilisha jina lake lakini hakuna anayelitamka, je, kweli lilibadilishwa?

Wavietnam wengi bado wanaita Jiji la Ho Chi Minh kama Saigon, na Wahindi wengi bado wanaita Mumbai ,Bombay. Mwandishi Leeya Mehta ni miongoni mwao.

"Kwangu na kizazi changu, tulipinga mabadiliko ya jina," alisema. "Haikuwa na maana." Anaposema anatoka Bombay, bila shaka, mgeni mwenye nia njema anajibu, "Je, humaanishi Mumbai?" Wahindi, ingawa, kamwe "hawamsahihishi," alisema.

Jiji lenyewe linaonekana kukinzana kuhusu utambulisho wake: hadi leo Mumbai ni nyumbani kwa Soko la Hisa la Bombay na Mahakama Kuu ya Bombay.

Au fikiria kisa cha Czechia. . Hilo ndilo jina jipya la Jamhuri ya Czech, lililopitishwa mwaka wa 2016. Lilionekana zuri na la kuvutia - baadhi ya maafisa wa Czech waliamini hivyo.

"Si vizuri kama nchi haina alama zilizofafanuliwa kwa uwazi au ikiwa hata haisemi wazi jina lake ," waziri wa mambo ya nje wa wakati huo, Lubomír Zaorálek, aliliambia Shirika la Habari la Czech.

Lakini baadhi ya raia wa Czech walikuwa na wasiwasi kwamba jina jipya lilikuwa sawa na eneo la Urusi la Chechnya. "Sijui ni nani aliyekuja na wazo la kijinga kama hili," Waziri Mkuu wa zamani Andrej Babiš aliambia jarida la Wall Street Journal mnamo 2020.

Kubadilisha jina la mahali kihistoria kimakusudi ni kitendo kikubwa ambacho kina uwezekano mkubwa wa kuzua mabishano na kutoelewana.

Haishangazi tunapata mabadiliko haya kuwa ya kutotulia. Majina ya maeneo hutoa kile ambacho Wajerumani hukiita Heimatsgefühl , hisia ya kumilikiwa na kushikamana na ardhi ya asili ya mtu, na tishio lolote kwa viambatisho hivyo hutushtua.

"Kubadilisha jina la mahali pa kihistoria kimakusudi ni kitendo kikubwa ambacho kinaweza kuzua mabishano na kutoelewana," aliandika mwanaanthropolojia Thomas Eriksen katika Journal Osla .

Majina ya mahali, kwa uzuri au ubaya, yanaunganishwa na historia. Kwa karibu karne nne, jimbo la Rhode Island la Marekani lilijulikana rasmi kama "Jimbo la Kisiwa cha Rhode na Mashamba'.

Mnamo 2020, wakaazi walipiga kura kubadilisha jina kuwa Rhode Island. Jina hilo la zamani, alisema Seneta wa jimbo hilo Harold Metts, "lina maana ya kutisha wakati wa kuzingatia historia mbaya na ya ubaguzi wa rangi ya taifa letu".

Idara ya Mambo ya Ndani ya Marekani hivi majuzi ilianzisha Kikosi Kazi cha Majina ya Kijiografia ya Kudhalilisha . Inabadilisha majina ya mamia ya maziwa, vijito na vilele vya milima ambavyo vina maneno kama vile "squaw", neno la kudhalilisha Wamarekani Wenyeji wa kike.

Nchini New Zealand, kumekuwa na wito wa kubadilisha rasmi jina la nchi hiyo kuwa Aotearoa, au "wingu refu jeupe" kwa lugha ya KiMāori.

Maeneo mengine hayabadilishi majina yao hata kuyapanua. Muundo wa kuvutia katikati mwa Australia hapo awali ulijulikana kama Ayers Rock, lakini sasa unaitwa rasmi Uluru/Ayers Rock ili kuonyesha umuhimu wake wa kiroho kwa watu wa asili.

Imetafsiriwa na Yusuf Jumah na kuhaririwa na Ambia Hirsi.