Messina Denaro: Kiongozi wa 'Mafia' aliyeitisha serikali kwa ukatili wake

Wakazi wa Palermo hawakuweza kujua kwa uhakika mtu aliyekuwa akiongozwa hadi kwenye gari la polisi alikuwa ni nani.

Kwani, ilikuwa imepita miaka 30 tangu aonekane hadharani mara ya mwisho. Lakini zaidi ya wanajeshi mia moja wa vikosi vya jeshi walikuwa wamekusanyika katika mitaa ya Palermo asubuhi hiyo na watu walijua mhalifu mmoja tu.

Matteo Messina Denaro - "bosi wa wakubwa", mtu aliyekuwa amekimbia alikuwa amepatikana. Makofi na vifijo vilianza. Mtu fulani alimpiga polisi; wengine waliingia kwa ajili ya kukumbatiana; wengine walikuwa na machozi machoni mwao.

Kila mtu alikuwa akiangaza. Baadaye, Maria Falcone aliviambia vyombo vya habari vya Italia kwamba alitamani kaka yake angeshuhudia tukio hilo.

Hakimu wa kupambana na umafia Giovanni Falcone aliuawa na kikundi cha kimafia cha Cosa Nostra ya Sicily, kilichoongozwa na Messina Denaro, mwaka wa 1992.

Ilikuwa kilele cha "msimu wa mauaji" ambao ulikuwa umeikumba Italia katika miaka ya mwanzoni mwa 1990.

Wakati huo, kundi la uhalifu wa kupangwa la Messina Denaro lilikuwa likijaribu, kupitia kampeni ya mauaji endelevu ambayo iliua zaidi ya watu 20, kulazimisha serikali katika mazungumzo kuhusu utawala mgumu wa gereza kwa washirika wa Mafia waliofungwa jela.

Messina Denaro aliwahi kuripotiwa kujigamba kuwa anaweza "kujaza kaburi" kwa kuwafukia waathiriwa wake. Alihusika katika utekaji nyara na mauaji ya 1993 ya Giuseppe Di Matteo, mtoto wa miaka 11 wa mafioso aligeuka shahidi wa serikali.

Mvulana huyo alishikiliwa kifungoni kwa miaka miwili kabla ya kuuawa; mwili wake uliyeyushwa kwa tindikali ili kuzuia familia isimzike.

Messina Denaro pia aliamuru kuuawa kwa bosi mpinzani wa Mafia na mpenzi wake mjamzito. Hati ya kukamatwa kwake ilitolewa. Halafu, katika msimu wa joto wa 1993, alitoweka bila kuwaeleza.

Kuonekana kwake kuliripotiwa kila mahali kutoka Venezuela hadi Uholanzi.

Lakini ilikuwa zaidi katika Palermo, moyo wa nchi yake ya Sicily kwamba alikamatwa.

Wiki hii, baada ya kukamatwa kwake, polisi walifichua maficho matatu huko Campobello di Mazara, kijiji kilicho kilomita 115 (maili 70) kutoka Palermo na kilomita 10 kutoka alikozaliwa Castelvetrano.

Sio kwamba Messina Denaro anaonekana kuishi maisha ya mhalifu wa siri. Inaonekana alikuwa mteja wa kawaida wa Bar ya ndani ya San Vito; jirani alisema walisalimiana mara kwa mara.

Ni picha inayokinzana sana na utafutaji wa miaka 30 wa mhalifu.

Italia inawekeza kiasi kikubwa cha rasilimali katika operesheni zake za kupambana na mafia lakini kesi ya Messina Denaro inaonesha kuwa utamaduni unaozingatia ukimya bado unaweza kuweka doa katika vita vya serikali dhidi ya uhalifu uliopangwa.

Maurizio Bellacosa, wakili wa makosa ya jinai na profesa wa sheria katika Chuo Kikuu cha LUISS huko Roma, alisema kuwa Messina Denaro "alitumia kikamilifu utamaduni wa Mafia" kubaki bila kutambuliwa.

Utamaduni wa Mafia ulifanya kazi kama mchanganyiko wa mambo yaliyounganishwa, Prof Bellacosa aliiambia BBC: "Kutoka kwa kuenea kwa Mafia katika eneo hilo, kwa ushirikiano mdogo au kutokuwepo na wachunguzi wa jamii, hadi kanuni ya ukimya iliyokita mizizi, hasa katika miji midogo na vitongoji, ambapo serikali mara nyingi huchukuliwa kuwa kana kwamba haipo."

Meya wa Campobello, Giuseppe Castiglione, aliviambia vyombo vya habari vya Italia kuwa "amehuzunishwa sana na wazo kwamba Messina Denaro aliishi kati yetu kwa takribani mwaka kwa sababu sasa najua kwamba wakazi wenzangu walichagua kwenda kwenye barabara ya kuridhika na kuzika kichwa chao kwenye mchanga badala yake."

Hatahivyo, ukimya haimaanishi idhini. Hofu na kanuni za zamani za ukimya bado zimekita mizizi. "Ushirika wa mtindo wa Mafia unafanya kazi kwa njia rahisi sana: ghasia na vitisho vinachochea hali ya kutiishwa na 'omertà' kwa wale wanaohusika," alisema Bw Bellacosa.

"Kimsingi, Mafia hutumia hofu kufikia malengo yake." Katika mkutano na waandishi wa habari uliotolewa na polisi kufuatia kukamatwa, mwendesha mashtaka wa Palermo Maurizio de Lucia alisema kuwa Messina Denaro kuna uwezekano alisaidiwa na "Mafioso bourgeoisie" akimaanisha wataalamu wa ndani, wafanyabiashara na wanasiasa.

Hii inaoneshwa na kukamatwa kwa miaka mingi kwa watu wanaodhaniwa kuwa karibu na Messina Denaro. Mwandishi wa habari wa Palermo, Tullio Filipponi alisema hawa ni watu ambao "walikubali kuishi na kushirikiana na Mafia, wakifumbia macho wakati washirika wa Mafia wanahitaji uchunguzi wa matibabu, tathmini au usimamizi wa mali."

Mtandao huu wa ndani uligunduliwa kumsaidia mnyanyasaji huyo kwa kufuja pesa zake, alisema Bw Filipponi, na "kinacholeta tofauti kitamaduni na kile kinachohitaji kukomeshwa." "Kila mkazi wa Sicily anajua kwamba Mafia ipo... [na] ina uwezo wa kushawishi jamii na kudhibiti eneo hilo ."

Ikiwa Messina Denaro alikuwa akiishi maisha ya kustaafu, au kama bado alikuwa hai na akijishughulisha na vitendo vya uhalifu haijulikani na inaweza kuibuka kuwa kukamatwa kwake kwa kuvutia ilikuwa sehemu rahisi.

Ingawa miaka ya mabomu ya magari na jeuri ya kutisha inaweza kumalizika, wataalamu wengi wanakubali kwamba kwa miaka mingi, Mafia imebadilika na kuwa shirika lisilo la kuvutia lakini lisilo na shaka zaidi.

Udanganyifu, vitisho na unyang'anyi havijaondoka: "Bado iko hapa, kama inavyooneshwa na ukweli kwamba godfather inaweza kubaki siri kwa muda mrefu."

Katika muktadha huu, makofi ya ghafla asubuhi ya kukamatwa yalipokelewa na wengi kama ishara ya ajabu ya mabadiliko. Bi Falcone, dada wa hakimu aliyeuawa, alisema alishangazwa na "jinsi kila mtu alivyokuwa akishangilia - barabarani, kati ya mabasi, watu wakiwakumbatia polisi wakiwa na fulana zao za kuzuia risasi. Ni ushindi kwa jamii ya Italia kwa ujumla".

Kuna ishara nyingine kwamba mabadiliko yanaweza kutokea. Mapema wiki hii, wanafunzi wa shule za sekondari waliingia katika mitaa ya mji huo wakiimba "Castelvetrano ni yetu, si yako".

Kijana mwenye umri wa miaka 18 aliliambia gazeti la Kiitaliano La Repubblica: "Nilitetemeka kwa hisia nilipoona watu wakiwapigia makofi polisi.

Uwanja huu uliojaa watu ni uthibitisho kwamba mji huu hautaki kuandikwa na Mafia". Mwanafunzi mwingine alisema: "Nilijisikia fahari niliposikia kuwa amekamatwa."

Vizazi vya zamani vinaweza kuwa na maoni tofauti.

Bw Filipponi alisema kuwa huko Sicily kulikuwa na watu wenye umri wa miaka 60 ambao waliishi katika mauaji ya miaka ya 1990, na bado walimtetea Messina Denaro na karibu kukanusha kulikuwa na tatizo.

Bw Filipponi alikuwa akirejelea msururu wa mahojiano na wakazi wazee wa Castelvetrano yaliyopeperushwa na TV ya Italia mapema wiki. Katika moja, mtu anasema hahukumu matendo ya Messina Denaro; katika video nyingine, mkazi mmoja anasema kumkamata mhalifu huyo lilikuwa kosa.

"Lakini vijana... walijitokeza barabarani kuonesha furaha yao katika wakati huo muhimu. Hii inaangazia tofauti kati ya vizazi tofauti, na kwamba mambo yanabadilika polepole," Bw Filipponi aliiambia BBC. Angalau kiishara, kukamatwa kwa Messina Denaro ni muhimu sana hata "aina ya ukombozi," alisema Bw Filipponi. "Watu wote wanaopiga makofi wanaonesha kile inachowakilisha kwa historia ya Sicily na nchi."