ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਘੱਟ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ‘ਕੁੱਟਮਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ’, ਕੀ ਇਹ ਤਣਾਅ ਘਾਤਕ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
- ਲੇਖਕ, ਆਸ਼ੈ ਯੇੜਗੇ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
"ਤੁਹਾਡੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦੇ ਸੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੁਲੈਕਟਰ ਕਿੱਥੋ ਬਣੇ? ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਏ ਹੋ, ਹੈ ਨਾ?"
12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸਾਧਨਾ ਭੋਸਲੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ।
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾ ਧੋਂਨੀਰਾਮ ਭੋਸਲੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧਨਾ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ। ਇਸ ਕੁੱਟਮਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧਨਾ ਭੋਸਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੀਟ (ਮੈਡੀਕਲ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅੰਕ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਿਓ ਤੇ ਧੀ ਵਿਚਾਲੇ ਨੀਟ ਦੇ ਨੰਬਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਂਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਤਪਾੜੀ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਨੇਲਕਰੰਜੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨੀਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅੰਕ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹਿਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ।
ਨੈਲਾ ਨਗਰ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਨੇਲਕਰੰਜੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧੋਨੀਰਾਮ ਭੋਸਲੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਸਲੇ ਨੇਲਕਰੰਜੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਸਲੇ ਨੇ ਅਟਪਾੜੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਧੋਂਨੀਰਾਮ ਭੋਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਧੋਂਨੀਰਾਮ ਭੋਸਲੇ ਨੂੰ 24 ਜੂਨ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਇਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ?
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕਿਉਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੀਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਭਾਊਸਾਹਿਬ ਚਾਸਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨੀਟ ਜਾਂ ਜੇਈਈ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਟਿਊਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"
"10ਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਉੱਚ ਅੰਕ 11ਵੀਂ-12ਵੀਂ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਆਈਆਈਟੀ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।"
ਚਾਸਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਟਰਨ ਵਰਗੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਕ ਵੀ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ 'ਮਨੋਬ੍ਰਹਮ' ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਕਿਰਨ ਚਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਕਸਰ ਮਾਪੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।"
"ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਭਾਊਸਾਹਿਬ ਚਾਸਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।"
ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 11ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਕਾਲਜ ਖਾਲ੍ਹੀ ਪਏ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ।
"ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।"
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਡਾ. ਸ਼ਰੂਤੀ ਪਾਨਸੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ਾ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ।"
"ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਪੱਖਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਡਾ. ਸ਼ਰੂਤੀ ਪਾਨਸੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮਾਪੇ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਫੀਸ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ।"
"ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਣਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਣਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
ਆਈਆਈਟੀ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਈਆਈਟੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਚਾਨਕ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।"
"ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਾਂ।"
ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਈਆਈਟੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਰੋਇਆ ਹੁੰਦਾ? ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਡਾ. ਕਿਰਨ ਚਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਬਾਅ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਕਿਰਨ ਚਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਥੋਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।"
"ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਇਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਇਸ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।"
ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ
ਭਾਉਸਾਹਿਬ ਚਾਸਕਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, "ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਪੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਕਮਜ਼ੋਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
"ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਨੀਟ ਅਤੇ ਜੇਈਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਗਏ ਸਨ, ਘੱਟ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੁਲਜ਼ਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋਣ।"
"ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਦਰ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।"
ਨੇਲਕਰੰਜੀ ਘਟਨਾ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵੀ ਰਸਤਾ ਚੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
28 ਅਗਸਤ, 2024 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਆਈਸੀ3 ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ('ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ') ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, 2022 ਵਿੱਚ 1764 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ 1834 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤਣਾਅ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚੋਣ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਵਿਤਕਰਾ, ਰੈਗਿੰਗ, ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਣਗਹਿਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ, ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਥੋਪੇ ਗਏ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਦਲਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਕਿਰਨ ਚਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਥੋਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
"ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
ਡਾ. ਕਿਰਨ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।"
"ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।"
12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਭਾਊਸਾਹਿਬ ਚਾਸਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।"
"ਪਰ, ਇਹ ਉਲਝਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"
ਚਾਸਕਰ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ, "ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਬੋਝ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿਨਸੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹਨ।"
"ਹਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।"
ਸ਼ਰੂਤੀ ਪਾਨਸੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
"ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਦਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।"
"ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
