ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਜਗਤਾਪ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸੌਮਿੱਤਰ ਦੇ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਫ਼ੌਰਨ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"
ਸੌਮਿਤਰ ਦੇ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਜਨਤਕ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਪੋਸਟ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੌਮਿਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਉਸ ਪੋਸਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੌਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦੋਸਤ ਨਿਮਿਸ਼ ਇਸ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿਮਿਸ਼ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦੋਂ ਨਿਮਿਸ਼ ਨੇ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੌਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੌਮਿਤਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੈ। ਸੌਮਿੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਮ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਭਰਾ, ਮਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਪੋਹਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਆ ਰਹੇ ਹੋ?"
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਮਿਸ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਉਸ ਪੋਸਟ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਮਿਸ਼ ਨੇ ਸੌਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਸਨ। ਪਰ ਸੌਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਉਸ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੇ ਨਿਮਿਸ਼ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੇ ਸੌਮਿੱਤਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਾਅਲੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੌਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਰਿਕੁਐਸਟ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਜਾਅਲੀ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸੌਮਿੱਤਰ ਦਾ ਦੋਸਤ ਨਿਮਿਸ਼ ਉਸ ਪੋਸਟ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਸਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰ ਤੋਂ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਰਿਕੁਐਸਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਉਸ ਖਾਤੇ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਇਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਰਾਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਨਕਲੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬਚਾ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਉਂਟ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਜਾਅਲੀ ਖਾਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਲਿਸਟ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਰਿਕੁਐਸਟ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜ ਕੇ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਫ਼ੋਨਪੇ, ਗੂਗਲਪੇ,ਪੇਟੀਐੱਮ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੇ ਦੋਸਤ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਫ਼ੌਰਨ ਪੈਸੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਵਾਰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਖਾਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਪੀਲ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਅਲੀ ਐੱਨਜੀਓ ਖਾਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਸੰਸਥਾ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਅਕਸਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਅਲੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਫਰਜ਼ੀ ਅਕਾਊਂਟ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਰਿਕੁਐਸਟ ਭੇਜ ਕੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਉਂਟਸ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ। ਇਸਨੂੰ ਜਨਤਕ ਨਾ ਕਰੋ।
ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਲਈ ਪਾਸਵਰਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਖਰਾਂ, ਨੰਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸੈਟਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਲਾਕ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਤੋਂ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਰਿਕੁਐਸਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਪੈਸੇ ਨਾ ਭੇਜੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ, ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਅਲੀ ਅਕਾਊਂਟ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿਓ। ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਰਨੀਚਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਲਾਕ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫ਼ੇਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਆਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼੍ਰੈਂਡ ਲਿਸਟ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ।
ਕਿਸੇ ਨਕਲੀ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਇਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਖਾਤੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਉਸ ਖਾਤੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਵੀ ਕੱਢ ਲਓ।
ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਅਗਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਸਨ।
ਇਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ ਜਿੱਥੋਂ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਤਾਂ ਜੋ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕੇ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
