Зеленский – қизиқчидан чиққан жиддий президент - Украина, Россия, янгиликлар (видео)

Украина президенти Владимир Зеленскийнинг сайланганига уч йил ҳам бўлгани йўқ, сиёсатда ғўр қизиқчи эди, кутилмаганда ажойиб ҳарбий етакчига айланди қолди.

У ўзининг мурожаатлари ва видеоселфилари билан халқни сафарбар қилди, Украинанинг ғазабини ифодалади ва Россия агрессиясига қаршилигини билдирди.

Россия президенти Владимир Путин Украинани ўз ўзини мустақил деб эълон қилган Донецк ва Луганскда "геноцид" содир этишда айблаб, мамлакатни "нацистлардан тозалаш" зарурлиги ҳақида гапирар экан, русийзабон яҳудий оиласидан чиққан президент Зеленскийнинг обрўси тобора ошиб, ўзи қатъиятли ва саботли бўлиб қолди.

Зеленскийнинг бу баёнотлари унинг кўплаб танқидчилар, жумладан, зиёлиларнинг салмоқли қисми эътиборидан четда қолган томонларини кўрсатди.

Ижтимоий сўровларда рейтинги тушиб бораётган одамнинг бутун мамлакатнинг ягона лидерига айланишидаги асосий лаҳза пайшанба куни эрталаб, Россия босқинидан бир неча соат олдин содир бўлди. Ижтимоий тармоқларда эълон қилинган ва қисман рус тилида сўзлаган босиқ мурожаатида у урушнинг олдини олиш учун Владимир Путинга қўнғироқ қилганини, аммо унга жавоб берилмаганини айтди.

Икки давлатга уруш керак эмас, "на совуқ уруш, на иссиқ уруш, на гибрид уруш", деди у қора костюмда, Украина харитаси олдида туриб. Аммо у украиналикларга зарба берилса, улар ўзларини ҳимоя қилишларини қўшимча қилди. "Бизга ҳужум қилганингизда, юзимизни кўрасиз - орқамизни эмас, юзимизни".

Кўп ўтмай, босқин бошланди ва куннинг ўрталарида, навбатдаги видеомурожаатида у мамлакатнинг Голиафга қарши Довудча курашини акс эттирувчи ҳарбий кийимда эди. Ўша куни кечқурун у Ғарб етакчиларига агар ёрдам бермасангиз, эртага "уруш эшикларингизни тақиллатади", деб огоҳлантириб, яна бир мурожаат қилди.

"Бу Россияни цивилизациялашган дунёдан узиб қўяётган янги темир парданинг овозидир", деди у.

Зеленский бош қўмондон сифатида Украина "Twitter"ида барча керакли қайдларни бериб борди.

"Новое Время" янгиликлар сайти бош муҳаррири Юлия МакГаффи 2019 йил апрель ойида у президент этиб сайланганида унинг ҳукуматни бошқариш қобилиятига ишонмай хато қилганини айтади.

Россия ва Украина: Урушни тўхтатишнинг 5 йўли - бугунги вазият таҳлили

Баҳо: Украина Россияни бемалол енга оладими?

Путиннинг яқинлари ёки уруш бошидаги россияликлар кимлар?

Россия нефть ва газига қўйилаётган тақиқлар унга ва сизга қандай таъсир қилади? (видео)

Аммо сўнгги бир ҳафта ичида украиналиклар ўз президентларини ёқтириб қолишди, дейди у.

"Тўлиқ қўллаб-қувватлаш ва ҳурмат, менимча, Россия уруш бошлаганидан кейин юзага келди - барча украиналиклар Зеленский атрофида бирлашди. У қисман ўзи намуна бўлиб, бирлаштирувчи ва, айтиш мумкинки, илҳомлантирувчига айланди. У Путин армиясига қарши турган ҳукуматни бошқармоқда ва шунинг учун кўпчилик уни чин дилдан ҳурмат қилади."

Зеленскийнинг сиёсат майдонига чиқиши санъатга тақлид қилган ҳаётий воқеа эди. Унинг комедиячи сифатидаги энг машҳур роли "Халқ хизматкори" телесериалида бўлиб, унда у ўқитувчи ролини ўйнайди - ўқувчиси коррупцияга қарши курашиш ҳақидаги гапларини интернетда тарқатиб юборгач, презинетга айланган ўқитувчи.

У 2019 йилги президентлик сайловида номзодини қўйганда дастлаб баъзилар уни ҳазил деб қабул қилди - унинг сиёсий партияси "Халқ хизматчиси" деб номланган. Аммо у коррупцияга қарши курашиб, мамлакат шарқида тинчлик ўрнатишга ваъда бериб, 73 фоиз овоз билан ғалаба қозонди.

Украина президенти катта ваколатларга эга, аммо бу ваъдаларни бажариш доим қийин бўлган, дейди коммуникациялар бўйича маслаҳатчи Ярина Ключковская. Президентлик лавозимини бундай юқори рейтинг билан бошлаган одам учун эса, ягона йўл рейтингнинг пастлаши эди.

"Бундай кенг қамровли ваъдалар бериш бошқа, уларни бажариш бошқа нарса", дейди у.

Сиёсатдан илгариги ҳаёти:

• 1978 йилда Шарқий Украинанинг Кривой Рог шаҳрида туғилган.

• Киев халқ хўжалиги университетининг ҳуқуқшунослик факультетини тамомлаган.

• Муваффақиятли телекомпаниянинг ҳаммуассиси.

• Баҳсли миллиардер Ихор Коломойскийга тегишли тармоқ учун шоу тайёрлаган.

• Коломойский кейинчалик унинг президентликка номзодини қўллаб-қувватлади.

• 2010 йиллар ўрталарига қадар унинг асосий эътибори телевидение ва кино соҳасига қаратилганди.

Зеленский президентлик сайлов кампанияси давомида олигарх Ихор Коломойскийнинг қўллаб-қувватловини олган. Бу эса кўпчиликда у АҚШда фирибгарлик ва пул ювишда айбланаётган шахс томонидан бошқариладиган қўғирчоқ етакчи бўлиб чиқишидан хавотирларга сабаб бўлган.

Аслида, у скептиклар ўйлагандан кўра мустақилроқ бўлиб чиқди, масалан, миллийлаштиришдан олдин Коломойский тасарруфида бўлган "PrivatBank"ни қайта хусусийлаштиришга рухсат бермади.

Бошқа томондан, Украинада коррупция чуқур илдиз отганича қолмоқда ва янги аксилолигарх қонуни фақат айрим олигархларнигина чеклаш учун ишлатилиши мумкин, деган хавотирлар бор. Баъзи Ғарб расмийлари Зеленскийнинг асосий рақиби, собиқ президент Пётр Порошенкога қарши илгари сурилган коррупция айбловлари ортида сиёсий мотивлар ётибди деб биладилар.

Зеленскийнинг шарқдаги 14 мингдан ортиқ одамнинг ўлимига сабаб бўлган можарога ечим топиш учун Россия билан музокаралар олиб боришга уринишлари кўзлангандек муваффақиятли бўлмади. Маҳбуслар алмашинуви ва Минск тинчлик келишувларининг айрим қисмларини амалга ошириш бўйича ҳаракатлар бўлди, аммо тайинли муваффақият қозонилмади. 2020 йил давомида унинг рейтинги доимий равишда пастлади.

Кейинчалик, Зеленский Европа Иттифоқига ва НАТО ҳарбий иттифоқига аъзо бўлишга интилишда янада қатъийроқ бўлди, бу эса Россия президентининг ғазабини қўзғатмай қолмасди.

Аммо Ярина Ключковскаянинг айтишича, Зеленскийнинг шарқдаги можаро ва Россия билан алоқалар борасидаги риторикаси сўнгги кунларгача, кўплаб украиналиклар назарида, жуда бўш бўлган.

Уруш дўмбира садолари кучайгани сари, у Тинчлик кунини эълон қилди ва дипломатик ечимга умид қилишда давом этди, ҳатто фронт чизиғида ўт очишни тўхтатиш тартибини бузиш ҳолатлари ошгани ҳақида хабарлар берилаёган бўлса ҳам.

"У уруш, ҳарбий амалиётлар ва барча ҳарбий мавзулардан қочди. Бу унга ноқулай мавзу эди ва у ўзининг оммавий риторикасида урушни эсламасликка уринди", дейди Ключковская.

У, шунингдек, АҚШ ва бошқа Ғарб ҳукуматларининг Россиянинг яқинлашиб келаётган ҳужуми ҳақидаги кундалик огоҳлантиришларига эътироз билдирди ва АҚШнинг алоқа стратегияси "Украина учун жуда қимматга тушишини" айтди.

Тактикадаги кескин ўзгариш унинг 19 февраль, шанба куни Мюнхен хавфсизлик конференциясидаги нутқидан сўнг бўлди, дейди Ключковская, бу эса уни скептикдан мухлисга айлантирган. У ўз сўзини бир неча кун аввал мамлакат шарқидаги ракета келиб тушган болалар боғчасига ташрифи ҳақида гапиришдан бошлади.

"Мактаб ўйин майдончасида бомба кратери пайдо бўлганда, болалар савол беради: дунё 20-асрдаги хатоларни унутганми?" деди у.

"Бефарқлик сизни жиноятга шерик қилади", деди у Ғарб дипломатик ва мудофаа элитаси вакилларига. У уларга роппа-роса 15 йил аввал ўша анжуманда Владимир Путиннинг АҚШ бошчилигидаги дунё тартиботини рад этгани ва Россиянинг қайта бош кўтариши ҳақидаги баёнотини эслатди. "Хўш, дунё бунга қандай жавоб қилди? Тинчлантириш билан."

Ключковскаянинг айтишича, бошқа ҳеч бир Украина раҳбари Ғарб билан бунчалик тўғридан-тўғри гаплашмаган.

"Зеленскийнинг Мюнхендаги хавфсизлик анжуманидаги ёрқин нутқи давомида менда ғурур ҳисси пайдо бўлди, - дейди Юлия МакГаффи. - Ўшанда Зеленскийнинг Украинадаги кўплаб сиёсий рақиблари ҳозир жанжал ва можаролар вақти эмас деган тўхтамга келишди."

Ғарб разведкаси Зеленскийнинг исми Россия кучлари ўлдирмоқчи бўлганлар рўйхатининг бошида турганини даъво қилмоқда. Унинг айтишича, унинг оиласи рўйхатда иккинчи ўринда туради, лекин ўзи ва оиласи Украинада қолмоқда.

Унинг ҳақиқатан ҳам Киевда эканлигини президент маъмурияти олдида, рўпарасида экзотик ҳайвонлар тасвирлари ва ов саҳнаси билан безатилган ўзига хос Химера уй олдида суратга олган видеоселфилари тасдиқлайди.

Улардан бирига жавобан, британиялик ёзувчи Бен Иуда твит ёзди: "Агар сиз Паледаги (Россия империясидаги яҳудийлар яшовчи асосий манзилгоҳлардан бири) кўплаб боболаримизга Россия босқинига қарши ҳарбий етакчи яҳудий украиналик бўлишини айтганингизда эди, улар бунга ишонмай кўзларини пирпиратадилар."

"Албатта, у актёр. Бу унинг ҳақиқий шахсиятими ёки йўқ, билмайман. Лекин у нима қилаётган бўлса ҳам, у амалда ишлаяпди, - дейди Ярина Ключковская. - Унинг нутқи муаллифлари ўз ритмларини топдилар. Улар кўнгилочар индустриядан келган, лекин ҳатто "Netflix" шоуси нутқини ёзиш ҳам президент нутқларини ёзишдан фарқ қилади."

Украина ҳамон улкан муаммолар қаршисида турибди. Россия босқинчи кучлари жуда катта ва яхши қуролланган. Аммо 44 ёшли ҳуқуқшунослик факультети битирувчиси, сиёсатда янги бир одам, украин руҳини мустаҳкамлаш йўлини топди.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek