Isroil Tehron va Bayrutga yana hujum qildi, Saudiya ikkita dron hujumiga uchradi; Eron rahbariyati qanday tuzilgan?

Isroil mudofaa kuchlari Tehron va Livan poytaxti Bayrutga yana zarbalar berganini tasdiqladi. O‘z bayonotida u «harbiy nishonlarga» hujum qilinganini aytdi.

Armiya voiziga ko‘ra, «havo zarbalarining yirik to‘lqini» amalga oshirilmoqda.

Isroil biroz avval Bayrutning janubida va yaqin atrofdagi qishloqlarda yashovchi aholiga hududni tark etishni aytgan. U Eronga aloqador Hizbulloh guruhining qo‘mondonlik markazlari va omborxonalarini yo‘q qilishga kirishganini bildirdi.

Isroil Mudofaa vaziri Israel Kattsning bayonotida aytilishicha, Bosh vazir Benyamin Netanyaxu "kelajakda Isroil chegarasidagi mavzelarga o‘t ochilishini bartaraf qilish uchun Livanga qo‘shinlar kiritiladi va qo‘shimcha strategik hududlar egallab olinadi".

Saudiya Arabistoni Mudofaa vazirligi esa poytaxt Riyoddagi AQSh elchixonasi, ilk chamalarga ko‘ra, ikkita dron hujumiga uchraganini aytdi.

X da qo‘ygan bayonotida vazirlik «binoga kichik shikast» yetkazilgani va «cheklangan yong‘in» kelib chiqqanini bildirdi.

Saudiya Arabistonidagi AQSh elchixonasi Jidda, Riyod va Dahrandagi boshpanalarini e’lon qildi va hududdagi harbiy inshootlariga safarlarni cheklashini aytdi.

Ayni damda Eron Bahrayndagi AQSh harbiy bazasining bosh qo‘mondonlik qarorgohini vayron qilgani haqida xabarlar chiqmoqda.

Fars agentligi chop qilgan videoda yiroqdagi nishonlarga raketalar urilib portlayotgani ko‘rinadi.

Agentlik xabariga ko‘ra, Eron Inqilob qo‘riqchilari Bahraynning Shayh Iso hududidagi AQSh qo‘mondonligini yo‘q qilgan va yoqilg‘i tankerlarini portlatgan.

AQSh hali bu xabarga munosabat bildirmadi.

Avvalroq Bahrayndagi AQSh boshqaruvchi dengiz kuchlari bazasidan tutun burqsib chiqayotgani ko‘ringandi.

Eronga qarshi hujumlar maqsadini izohlagan AQSh Tashqi ishlar vaziri Marko Rubioning aytishicha, Vashington shanba kuni Isroil Eronga hujum qilmoqchi bo‘lganini bilgach, birinchi bo‘lib hujum qilgan va bu bilan Eronning AQSh bazalariga javoban zarba berishining oldini olgan.

«Men taktikalarimizning tafsilotini fosh qilmoqchi emasman, lekin AQSh armiyasining eng kuchli zarbalari hali qilingani yo‘q», - dedi u.

Britaniyaning The Sun gazetasiga gapirgan AQSh Prezidenti Donald Tramp Bosh vazir Kiyr Starmerni amerikaliklarga yordam bermaslikda ayblagan.

Uning aytishicha, Britaniya bosh vaziri «yordam bermadi. Bunga bir kun guvoh bo‘laman deb o‘ylamagandim. Buni Britaniyadan ko‘raman deb o‘ylamagandim».

"Aloqalar endi avvalgidek emasligini ko‘rish juda qayg‘uli», - deya qo‘shimcha qildi u.

Dushanba kuni parlamentdagi chiqishida Britaniya bosh vaziri o‘z hukumati «havodan rejimni o‘zgartirish»ga ishonmasligini aytgan.

Britaniya avvaliga Eronga qarshi hujumlar uchun AQShga o‘z bazalarini ochib bermadi, biroq so‘ngra Eronga qarshi «mudofaa zarbalari» uchun ularni ochdi.

Trampning The Sun ga aytishicha, Frantsiya va boshqalar AQShga yordam beryapti, ammo Britaniya «boshqalarda ancha farqli o‘zini tutyapti».

Yaqin Sharqdagi vaziyat tafsilotlarini yangilashda davom etamiz.

Eron rejimi qanchalar mustahkam?

AQSh va Isroilning qo‘shma havo hujumlari natijasida Eron Oliy rahbari Ali Xomeneiyning o‘ldirilishi Islom Respublikasini 1979 yildan beri eng qaltis vaziyatga yuzlashtirdi. Vashington «keskin zarba» deb atagan ushbu amaliyot Eronning harbiy va siyosiy rahbariyatini, shuningdek, uning qo‘mondonlik tizimini falaj qilishni ko‘zlagan.

Shanba oqshomiga kelib, Xomeneiyning o‘limi haqidagi xabarlar tarqaldi va bu Eronning yirik shaharlarida hamda xorijdagi eronliklar orasida bayram qilinishiga sabab bo‘ldi. Ko‘pchilik uchun Oliy rahbarning yo‘q qilinishi yillar davomida fuqarolik qarshiligi erisha olmagan tarixiy o‘zgarishlar uchun yo‘l ochilishini anglatadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp eronliklarni fursatdan foydalanib "hukumatni qo‘lga olishga" chaqirgan bo‘lsa, Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanьyahu rejim almashinuvi ham istalgan, ham amalga oshishi mumkin bo‘lgan maqsad ekanini ta’kidladi.

Yangi rahbar qanday saylanadi?

Eron konstitutsiyasiga ko‘ra, yangi Oliy rahbarni saylash vakolati 88 nafar diniy ulamodan iborat Ekspertlar kengashiga tegishli. Biroq, barcha nomzodlar avval "Posbonlar kengashi" (Shuroyi nigahbon) tomonidan tasdiqlanishi kerak. Bu kengash a’zolarining yarmi bevosita Oliy rahbar tomonidan tayinlanishini hisobga olsak, Xomeneiy o‘z vorisini tanlash jarayoniga hali hayotligidayoq katta ta’sir o‘tkazib kelgan.

Hozirgacha ma’lum bo‘lgani bu - Eron davlat televideniesi Xomeneiyning o‘limini rasman tasdiqlagani va uch kishidan iborat vaqtinchalik kengash ijro etuvchi hokimiyatni o‘z qo‘liga olganini e’lon qilganidir.

Vorislar kim bo‘lishi mumkin?

Asosiy nomzod sifatida Xomeneiyning to‘ng‘ich o‘g‘li Mujtabo tilga olinmoqda. Ammo so‘nggi hujumlarda Inqilob qo‘riqchilari korpusining (IHQK) ko‘plab nufuzli qo‘mondonlari halok bo‘lgani sababli, ichki kuchlar muvozanati o‘zgargan bo‘lishi mumkin. 1989 yilda Xomeneiyning o‘zi ham kutilmaganda rahbarlikka kelganini eslasak, saylov natijalari yana prognozlarni inkor etishi mumkin.

Harbiy vaziyat va qasos

Harbiy jihatdan Eron og‘ir zarbaga uchradi - qo‘mondonlik markazlari va rahbariyat tizimi zarar ko‘rgan. Shunga qaramay, Tehron javob qaytarish salohiyatini saqlab qolgan. Hujumlarning dastlabki ikki kunida AQShning Arab davlatlaridagi bazalari va Isroildagi nishonlarga raketa zarbalari berildi. Shuningdek, Dubay va Quvaytdagi fuqarolik ob’ektlari ham nishonga olindi, bu esa nizo geografiyasi kengayib borayotganidan dalolat beradi.

Kelasi bir necha kun Islom Respublikasi o‘z oliy rahbarisiz jipslikni saqlab qola oladimi yoki tizim butunlay inqirozga yuz tutadimi, degan savolga oydinlik kiritadi.