Исроил Теҳрон ва Байрутга яна ҳужум қилди, Саудия иккита дрон ҳужумига учради; Эрон раҳбарияти қандай тузилган?

Исроил мудофаа кучлари Теҳрон ва Ливан пойтахти Байрутга яна зарбалар берганини тасдиқлади. Ўз баёнотида у «ҳарбий нишонларга» ҳужум қилинганини айтди.

Армия воизига кўра, «ҳаво зарбаларининг йирик тўлқини» амалга оширилмоқда.

Исроил бироз аввал Байрутнинг жанубида ва яқин атрофдаги қишлоқларда яшовчи аҳолига ҳудудни тарк этишни айтган. У Эронга алоқадор Ҳизбуллоҳ гуруҳининг қўмондонлик марказлари ва омборхоналарини йўқ қилишга киришганини билдирди.

Исроил Мудофаа вазири Исраел Катцнинг баёнотида айтилишича, Бош вазир Бенямин Нетаняху "келажакда Исроил чегарасидаги мавзеларга ўт очилишини бартараф қилиш учун Ливанга қўшинлар киритилади ва қўшимча стратегик ҳудудлар эгаллаб олинади".

Саудия Арабистони Мудофаа вазирлиги эса пойтахт Риёддаги АҚШ элчихонаси, илк чамаларга кўра, иккита дрон ҳужумига учраганини айтди.

Х да қўйган баёнотида вазирлик «бинога кичик шикаст» етказилгани ва «чекланган ёнғин» келиб чиққанини билдирди.

Саудия Арабистонидаги АҚШ элчихонаси Жидда, Риёд ва Даҳрандаги бошпаналарини эълон қилди ва ҳудуддаги ҳарбий иншоотларига сафарларни чеклашини айтди.

Айни дамда Эрон Баҳрайндаги АҚШ ҳарбий базасининг бош қўмондонлик қароргоҳини вайрон қилгани ҳақида хабарлар чиқмоқда.

Фарс агентлиги чоп қилган видеода йироқдаги нишонларга ракеталар урилиб портлаётгани кўринади.

Агентлик хабарига кўра, Эрон Инқилоб қўриқчилари Баҳрайннинг Шайҳ Исо ҳудудидаги АҚШ қўмондонлигини йўқ қилган ва ёқилғи танкерларини портлатган.

АҚШ ҳали бу хабарга муносабат билдирмади.

Аввалроқ Баҳрайндаги АҚШ бошқарувчи денгиз кучлари базасидан тутун бурқсиб чиқаётгани кўринганди.

Эронга қарши ҳужумлар мақсадини изоҳлаган АҚШ Ташқи ишлар вазири Марко Рубионинг айтишича, Вашингтон шанба куни Исроил Эронга ҳужум қилмоқчи бўлганини билгач, биринчи бўлиб ҳужум қилган ва бу билан Эроннинг АҚШ базаларига жавобан зарба беришининг олдини олган.

«Мен тактикаларимизнинг тафсилотини фош қилмоқчи эмасман, лекин АҚШ армиясининг энг кучли зарбалари ҳали қилингани йўқ», - деди у.

Британиянинг The Sun газетасига гапирган АҚШ Президенти Доналд Трамп Бош вазир Кийр Стармерни америкаликларга ёрдам бермасликда айблаган.

Унинг айтишича, Британия бош вазири «ёрдам бермади. Бунга бир кун гувоҳ бўламан деб ўйламагандим. Буни Британиядан кўраман деб ўйламагандим».

"Алоқалар энди аввалгидек эмаслигини кўриш жуда қайғули», - дея қўшимча қилди у.

Душанба куни парламентдаги чиқишида Британия бош вазири ўз ҳукумати «ҳаводан режимни ўзгартириш»га ишонмаслигини айтган.

Британия аввалига Эронга қарши ҳужумлар учун АҚШга ўз базаларини очиб бермади, бироқ сўнгра Эронга қарши «мудофаа зарбалари» учун уларни очди.

Трампнинг The Sun га айтишича, Франция ва бошқалар АҚШга ёрдам беряпти, аммо Британия «бошқаларда анча фарқли ўзини тутяпти».

Яқин Шарқдаги вазият тафсилотларини янгилашда давом этамиз.

Эрон режими қанчалар мустаҳкам?

АҚШ ва Исроилнинг қўшма ҳаво ҳужумлари натижасида Эрон Олий раҳбари Али Хоменеийнинг ўлдирилиши Ислом Республикасини 1979 йилдан бери энг қалтис вазиятга юзлаштирди. Вашингтон «кескин зарба» деб атаган ушбу амалиёт Эроннинг ҳарбий ва сиёсий раҳбариятини, шунингдек, унинг қўмондонлик тизимини фалаж қилишни кўзлаган.

Шанба оқшомига келиб, Хоменеийнинг ўлими ҳақидаги хабарлар тарқалди ва бу Эроннинг йирик шаҳарларида ҳамда хориждаги эронликлар орасида байрам қилинишига сабаб бўлди. Кўпчилик учун Олий раҳбарнинг йўқ қилиниши йиллар давомида фуқаролик қаршилиги эриша олмаган тарихий ўзгаришлар учун йўл очилишини англатади.

АҚШ президенти Доналд Трамп эронликларни фурсатдан фойдаланиб "ҳукуматни қўлга олишга" чақирган бўлса, Исроил Бош вазири Бенямин Нетаньяҳу режим алмашинуви ҳам исталган, ҳам амалга ошиши мумкин бўлган мақсад эканини таъкидлади.

Янги раҳбар қандай сайланади?

Эрон конституциясига кўра, янги Олий раҳбарни сайлаш ваколати 88 нафар диний уламодан иборат Экспертлар кенгашига тегишли. Бироқ, барча номзодлар аввал "Посбонлар кенгаши" (Шуройи нигаҳбон) томонидан тасдиқланиши керак. Бу кенгаш аъзоларининг ярми бевосита Олий раҳбар томонидан тайинланишини ҳисобга олсак, Хоменеий ўз ворисини танлаш жараёнига ҳали ҳаётлигидаёқ катта таъсир ўтказиб келган.

Ҳозиргача маълум бўлгани бу - Эрон давлат телевидениеси Хоменеийнинг ўлимини расман тасдиқлагани ва уч кишидан иборат вақтинчалик кенгаш ижро этувчи ҳокимиятни ўз қўлига олганини эълон қилганидир.

Ворислар ким бўлиши мумкин?

Асосий номзод сифатида Хоменеийнинг тўнғич ўғли Мужтабо тилга олинмоқда. Аммо сўнгги ҳужумларда Инқилоб қўриқчилари корпусининг (ИҲҚК) кўплаб нуфузли қўмондонлари ҳалок бўлгани сабабли, ички кучлар мувозанати ўзгарган бўлиши мумкин. 1989 йилда Хоменеийнинг ўзи ҳам кутилмаганда раҳбарликка келганини эсласак, сайлов натижалари яна прогнозларни инкор этиши мумкин.

Ҳарбий вазият ва қасос

Ҳарбий жиҳатдан Эрон оғир зарбага учради - қўмондонлик марказлари ва раҳбарият тизими зарар кўрган. Шунга қарамай, Теҳрон жавоб қайтариш салоҳиятини сақлаб қолган. Ҳужумларнинг дастлабки икки кунида АҚШнинг Араб давлатларидаги базалари ва Исроилдаги нишонларга ракета зарбалари берилди. Шунингдек, Дубай ва Қувайтдаги фуқаролик объектлари ҳам нишонга олинди, бу эса низо географияси кенгайиб бораётганидан далолат беради.

Келаси бир неча кун Ислом Республикаси ўз олий раҳбарисиз жипсликни сақлаб қола оладими ёки тизим бутунлай инқирозга юз тутадими, деган саволга ойдинлик киритади.