Tinchlik kengashi sammiti: O‘zbekiston prezidentining ishtiroki nimani anglatadi? Kengashga a’zo va ikkilanayotgan davlatlar kimlar? NATO va Tramp Grenlandiya bo‘yicha nima muhokama qildi? (Video)
Surat manbasi, Rasmiy
21 yanvar kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev Shveytsariyaning Syurix shahriga ishchi tashrif bilan yetib keldi, deya xabar berdi rasmiy nashriyotlar. U xalqaro aeroportda Savdo va sanoat palatasi rahbari Dorit Probst tomonidan kutib olindi, bu safar rasmiy diplomatik uchrashuvlar kun tartibining boshlanishini belgilaydi. Tashrif doirasida Mirziyoyev 22 yanvar kuni Davos shahrida bo‘lib o‘tadigan "Tinchlik Kengashi" xartiyasini imzolash marosimida ishtirok etadi, deb aytilmoqda.
Ushbu tashrif Prezident Donald Trampning taklifi asosida tashkil etilgan yangi xalqaro struktura – Tinchlik Kengashi doirasida bo‘lib o‘tmoqda. Mirziyoyev oldinroq bu tashabbusga asoschi davlat sifatida qo‘shilish taklifini qabul qilganini ma’lum qilgan. Bu esa uzoq davom etayotgan mojarolar, xususan, Yaqin Sharqdagi nizolarni hal etishda xalqaro hamkorlikni chuqurlashtirishga qaratilgan qadam sifatida baholanmoqda.
Ayni maqolada Google YouTube tomonidan taqdim qilingan kontent mavjud. Biz bu kontent yuklanmasidan avval sizning roziligingizni so‘raymiz, chunki ular kuki va boshqa texnologiyalardan foydalangan bo‘lishi mumkin. Siz Google YouTube havolasida kukilarga doir va shaxsiy ma’lumotlarga oid qoidalar haqida avval o‘qib, keyin qabul qilishga rozi bo‘lishingiz mumkin. Ko‘rish uchun “qabul qilish va davom etish”ni tanlang.
Oxiri YouTube post
Surat manbasi, Rasmiy
Shuningdek, UzA nashriyotining yozishicha, prezidentning Davosda bir qator ikki tomonlama uchrashuvlar o‘tkazishi rejalashtirilgan bo‘lib, bu orqali Toshkentning global diplomatik maydonda faolligi va strategik sheriklik aloqalarini mustahkamlash istagi yana bir bor namoyon bo‘ladi. Maqolada ushbu harakat O‘zbekistonning xalqaro tinchlik va barqarorlik tashabbuslariga hissa qo‘shishga tayyorligidan dalolat berishi aytiladi.
Trampning Tinchlik Kengashi marosimida kimlar ishtirok etdi?
Surat manbasi, Getty Images
Prezident Tramp Tinchlik Kengashi xartiyasini imzolash marosimida 19 davlatning yetakchilari va vakillari bilan birga bo‘ldi.
Imzolaganlar:
Argentina - Prezident Xaver Milei
Armaniston - Bosh vazir Nikol Pashinyan
Ozarbayjon - Prezident Ilhom Aliev
Bahrayn - Shayx Isa bin Salman Al Xalifa
Bolgariya - Bosh vazir Rosen Jelyazkov
Vengriya - Bosh vazir Viktor Orban
Indoneziya - Prezident Prabovo Subianto
Iordaniya - Bosh vazir o‘rinbosari Ayman Safadi
Qozog‘iston - Prezident Qosim-Jomart To‘qaev
Kosovo - Prezident Vjosa Osmani
Mongoliya - Bosh vazir Gombojav Zandanshatar
Marokash - Tashqi ishlar vaziri Nasser Bourita
Pokiston - Bosh vazir Shahbaz Sharif
Paragvay - Prezident Santiago Pena
Qatar - Bosh vazir Shayx Muhammad bin Abdul Rahmon Al Tani
Saudiya Arabistoni - Tashqi ishlar vaziri Faisal bin Farhan Al-Saud
Turkiya - Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan
Birlashgan Arab Amirliklari - Ijroiya ishlar rahbari Xaldun Al Muborak
O‘zbekiston - Prezident Shavkat Miromonovich Mirziyoyev
Tramp: "G‘azo mojarosi endi "kichik yong‘inlar"
Davos shahrida bo‘lib o‘tgan "Tinchlik Kengashi" nutqi davomida Tramp G‘azo haqida gapirdi. Yil boshida tinchlik kelishuvi imzolangan bo‘lib, unda Isroil garovdagilari va Falastin mahbuslarining almashinuvi nazarda tutilgan edi. Trampning aytishicha, G‘azodagi urush "haqiqatan ham yakunlanmoqda" - hozirgi mojaro "kichik yong‘inlardan" iborat bo‘lib, ularni osonlik bilan o‘chirish mumkin. Hamas esa "ehtimol va’da qilgan ishini bajaradi", dedi Tramp. "Ular qurollarini topshirishi kerak, agar shuni qilmasa, bu ularning oxiri bo‘ladi."
Prezident Trampning Tinchlik Kengashi xartiyasini imzolash marosimida 19 davlatning yetakchilari va vakillari, jumladan O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ham, ishtirok etd.
Tramp: Tinchlik kengashi "eng muhim organlardan biri bo‘lish salohiyatiga ega"
Tramp Tinchlik Kengashidagi nutqida kengash "ilgari yaratilgan eng muhim organlardan biri bo‘lish salohiyatiga ega"ligini ta’kidladi, shuningdek, u rais bo‘lish sharafiga ega ekani haqida qo‘shimcha qildi.
"U ajoyib ishlayapti… deyarli har bir davlat unga a’zo bo‘lishnii xohlayapti," dedi u.
Buyuk Britaniya Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning mumkin bo‘lgan ishtiroki bilan bog‘liq xavotirlar sababli shubhalar bildirgan. Dushanba kuni Tramp, Prezident Emmanuel Makron qo‘shilmaslik qarorini bildirgach, Frantsiya vinosiga 200% boj solishni tahdid qilgan.
Qaysi davlatlar Tinchlik Kengashiga qo‘shilishga rozilik bildirdi?
Surat manbasi, Reuters
Tinchlik Kengashi dunyo yetakchilaridan iborat bo‘ladi va dastlab G‘azoni qayta tiklash rejasining bir qismi sifatida yaratilgan, ammo vakolati kengaygan.
Chorshanba kuni Saudiya Arabistoni, Qatar, Turkiya va Misr kabi yetti davlat kengashga qo‘shilishini e’lon qilgan. Isroil ham ishtirokini ommaviy tasdiqlagan.
Birinchi bo‘lib qo‘shilgan davlatlar qatoriga Marokash, Belarus va Bahrayn kiradi.
Kanada, Rossiya va Buyuk Britaniya ham taklif qilingan. Bugun ertalab Tashqi ishlar kotibi Ivet Kuper BiBiSi ga Buyuk Britaniya bugun imzo qo‘ymaydiganini, Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning ishtiroki bilan bog‘liq xavotirlarni sabab qilib ko‘rsatgan.
Germaniya kantsleri Merts: "Diktatorlar xodimlarga ega bo‘lishi mumkin, lekin biz sheriklar va ishonchli do‘st bo‘lishimiz kerak"
Surat manbasi, WEF
Shveytsariyaning Davos shahridagi Jahon iqtisodiy forumida qatnashgandan so‘ng, Germaniya kantsleri Fridrix Merts bugun Davosda so‘zlashayotgan dunyo yetakchilari qatorida. Uning aytishicha, hech bir davlat "yangi jahon tartibiga bo‘ysunmaydi", aksincha ular "tanlovga ega".
Faqat kuch asosida ishlaydigan dunyo "xavfli joy" bo‘lib, unda "g‘oliblar juda qat’iy" bo‘ladi, dedi u.
Merts Rossiyaning Arktikadagi tahdidini AQSh jiddiy qabul qilayotganini mamnuniyat bilan qarshi oldi. "Biz Yevropa NATO ittifoqchilari sifatida shimoliy hududni himoya qilishda ko‘proq ish qilishimiz kerak, degan e’tiqodni bo‘lishamiz," dedi u.
End of Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz:
Shuningdek, u Trampning kecha bildirgan fikrlarini ham qo‘llab-quvvatlab, ularni "to‘g‘ri yo‘l" deb atadi va tariflar transatlantik aloqalarning asoslarini zaiflashtirishi mumkinligini qo‘shib qo‘ydi.
Shunga qaramay, Merts so‘nggi vaqtlarda NATO a’zolari o‘rtasidagi taranglikni "xafa qiluvchi" deb atadi va ittifoqni "saqlab qolish" muhimligini ta’kidladi.
"Diktatorlar xodimlarga ega bo‘lishi mumkin, lekin biz sheriklar va ishonchli do‘st bo‘lishimiz kerak", dedi u.
Merts Yevropa "davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan adolatsiz savdo amaliyotlari, xomashyo protektsionizmi, texnologiyalarga taqiq va ixtiyoriy tariflar"ga qarshi bo‘lishi kerakligini qo‘shib qo‘ydi, va "tariflar qoidalar bilan almashtirilishi, bu qoidalarga rioya qilinishi kerak", dedi.
Buyuk Britaniya Tashqi ishlar vaziri "Arktikani nazorat qilish" bo‘yicha qo‘shimcha tafsilotlar berdi
Surat manbasi, Getty Images/BBC
Tashqi ishlar vaziri Ivet Kuper BiBiSi Radio 4 ning Today dasturida, shuningdek, BiBiSi Breakfast dasturida ham so‘zladi.
U kelishuv doirasida muhokama qilingan "Arktikani nazorat qilish" loyihasi NATO davlatlarini birlashtirib, umumiy tahdid ustida ishlashga mo‘ljallangan operatsiya dasturi bo‘lishini aytdi.
Uning aytishicha, ish "turli Arktika davlatlari birlashishi va boshqa NATO davlatlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi" mumkin.
Tramp ilgari bildirgan tahdidlarni nima uchun kamaytirgani haqida so‘ralganda, Kuper shunday dedi: "Menga ko‘rinishicha, ittifoqchilar o‘rtasida juda muvofiqlashtirilgan yondashuv mavjud bo‘lgan."
U Buyuk Britaniyaning Chagos orollari bo‘yicha kelishuvga milliardlab mablag‘ sarflagani haqida ham savolga javob berdi. So‘nggi kunlarda Tramp bu kelishuvni tanqid qilgan, u Buyuk Britaniya va AQSh harbiy bazasini qaytarib ijaraga olish orqali Chagos orollarini Mavrikiyga beruvchi kelishuv edi.
Kuper aytishicha, bu kelishuv Buyuk Britaniyaning AQSh bilan kuchli mudofaa va razvedka hamkorligini ta’minlashga qaratilgan va kelgusida buni davom ettirish uchun qonuniy asosga ega. U qo‘shimcha qilib, Tramp so‘nggi kunlarda Grenlandiya bo‘yicha Buyuk Britaniyaga bosim o‘tkazish vositasi sifatida Chagos kelishuvidan foydalanganini aytdi va bu Konservatorlar uchun "hafsala to‘sadigan" holat ekanini ta’kidladi.
Daniya qo‘mitasi Grenlandiya xavfsizlik muzokaralarida "Arktikani nazorat qilish"ni taklif qildi
Daniya Tashqi siyosat qo‘mitasi raisi Grenlandiya bo‘yicha xavfsizlik muzokaralarida nima taklif qilinganiga oid tafsilotlarni berdi.
BiBiSi Today dasturiga bergan intervyusida Krishtian Fris Bax uning qo‘mitasi "Arktikani nazorat qilish", hududni patrul qiladigan kemalar va samolyotlardan iborat, loyihasini NATO Bosh kotibi Mark Rutte bilan muzokaralarda taklif qilganini aytdi.
U bu taklifning Tramp bilan muhokama qilinishini umid qilganini qo‘shib qo‘ydi.
"Daniya NATO ittifoqchilari bilan birga harbiy mavjudligimizni kuchaytirdi. Umid qilamanki, amerikaliklar ham qo‘shiladi, bu ijobiy rivojlanish bo‘ladi," dedi u BiBiSi ga.
NATO va Tramp Grenlandiya bo‘yicha nima muhokama qildi?
Surat manbasi, Getty Images
Davosda NATO Bosh kotibi Mark Rutte bilan uchrashuvdan so‘ng, Donald Tramp kecha kechqurun, ular Grenlandiya bo‘yicha kelajakdagi kelishuv doirasini shakllantirganini aytdi.
Lekin kelishuv tafsilotlari hanuz noaniq qolmoqda.
Diplomatik manbalar BiBiSi ning AQShdagi hamkori SiBiEs aytishicha, AQShning mustaqil Daniya hududini boshqarish yoki egallash bo‘yicha kelishuv mavjud emas.
Muzokaralardan so‘ng Rutte Fox Newsga, Grenlandiya masalasi "bugun prezident bilan suhbatlarimda yana ko‘tarilmadi", degan.
Tramp NATO rahbari bilan uchrashuvdan keyin jurnalistlarga, ehtimoliy kelishuv minerallar huquqi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini bildirdi va "Golden Dome" mudofaa tizimida ham hamkorlik bo‘lishi mumkinligini aytdi.
"Bu uzoq muddatli eng muhim kelishuvdir", dedi Tramp jurnalistlarga keyinroq. "Bu har bir tomon uchun juda yaxshi pozitsiya yaratadi, ayniqsa xavfsizlik va minerallar bilan bog‘liq masalalarda."
Muzokaralardan so‘ng NATO matbuot kotibi Allison Hart shunday dedi: "Daniya, Grenlandiya va AQSh o‘rtasidagi muzokaralar davom etadi va maqsad – Rossiya va Xitoyning Grenlandiyada iqtisodiy yoki harbiy jihatdan pozitsiya egallashining oldini olish."
