Трамп Путинга Россияни "вайрон қилмаслик" ва Украина билан сулҳ тузишни маслаҳат берди

Оқ уйга қайтган Доналд Трамп тез орада Россия президенти билан учрашув режалаштираётганини айтди. У, шунингдек, Владимир Путин Украина билан сулҳ тузишдан бош тортиб, "Россияни вайрон қилаётганини" таъкидлади. АҚШ Давлат котиби Марко Рубио эса Вашингтон можарони тугатиш борасида бирор муддат беромаслигидан огоҳлантирди.

"У сулҳ тузиши керак. Менимча, у келишувга эришмай Россияни вайрон қилмоқда. Фикримча, Россия катта муаммоларга дуч келади", деди АҚШ президенти.

"(Путин) ҳамма иши рисоладагидек кетмаётганидан, кўнгли тўлмаётган бўлса керак", деб давом этди Трамп. "Кўпчилик уруш бир ҳафтада тугайди деб ўйлашганди, аммо у уч йилдан бери давом этмоқда".

Унга кўра, Украина президенти Володимир Зеленский урушни тугатиш бўйича келишувга тайёр. Зеленский бунга ҳали изоҳ бермади. Унинг олдинги баёнотларида келишув ҳақида бирор гап бўлмаган. Зеленский адолатли тинчлик ва ишғол қилинган ҳудудларни қайтариш бўйича музокаралар ҳақида гапириб келади.

Трамп, шунингдек, тез орада Россия президенти Путин билан учрашишни режалаштираётганини айтди. Унга кўра, учрашувга тайёргарлик жараёни аллақачон бошланган. "Биз буни имкон қадар тезроқ ўтказишга ҳаракат қиламиз. Биласизми, Россия ва Украина ўртасидаги уруш ҳеч қачон бошланмаслиги керак эди", деган АҚШ президенти.

Журналистлар Трампга президентликка келган биринчи кунидаёқ урушни тугатишга ваъда берганини эслатганида, у "Ҳали ярим кун бор", деб ҳазиллашди.

Трамп ва Путин ўртасидаги музокараларга тайёргарлик кўрилаётгани ҳақида 12 январ куни Трампнинг миллий хавфсизлик бўйича бўлажак маслаҳатчиси Майк Валс маълум қилганди. Кремл матбуот котиби ўшанда президентлар ўртасидаги учрашувга "ҳеч қандай жиддий тайёргарлик кўрилмаётгани"ни айтган.

Bloomberg ўз манбаларига таяниб, европалик сиёсатчилар Трамп жамоасини Украинани Россия билан музокараларга мажбурламасликни сўрагани ҳақида ёзди. Нашр суҳбатдошлари бу борада некбинлик билдиришган, бироқ айни пайтда улар АҚШ президенти маслаҳатни рад этиши ёки сўнгги дақиқада ўз позициясини ўзгартириб юбориши мумкинлигини ҳам соқит қилишмаган.

Трамп Путин билан қачон учрашади?

Инаугурация арафасида CNN телеканали Трамп ўз ёрдамчиларига лавозимга киришганидан сўнг бир неча кун ичида Путин билан телефон қўнғироғи ташкиллаштиришни буюргани ҳақида хабар берди. Телеканал манбаларига кўра, суҳбатдан кўзланган мақсадлардан бири Украинадаги урушни тугатишга ҳаракат қилиш учун яқин ойлар ичида шахсий учрашув ўтказишни муҳокама қилиш бўлган.

АҚШ президенти инаугурациясидан бир неча соат олдин Путиннинг ўзи ҳам кутилмаганда Россия Хавфсизлик кенгаши йиғилишида Трамп билан алоқалар ҳақида гапирди. У Трампни лавозимга киришгани билан оммавий равишда табриклади ва музокараларга тайёрлигини яна бир бор таъкидлади. Бироқ айни пайтда "стратегик барқарорлик ва хавфсизлик"ни эслатиб, музокаралар "тенг ва ўзаро ҳурмат асосида" ўтказилишини талаб қилди.

"Бу ерда энг муҳими инқирознинг асосий сабабларини бартараф этишдир", дея ўз талабини такрорлаган Путин. У деярли уч йилдан бери Украинага кенг кўламли босқинни гўёки Ғарб Москванинг геосиёсий талабларини муҳокама қилишдан бош тортгани билан асослаб келади.

Сенат томонидан АҚШ Давлат котиби лавозимига тасдиқланган Марко Рубио журналистларга Вашингтон Украинадаги урушни тугатиш борасида бирор муддат бера олмаслигини айтди.

Рубио ҳар икки томон ҳам, ҳар қандай можарони ҳал қилишнинг табиий қисми бўлмиш, ён бериши кераклигини айтди.

"Ҳар қачон икки томон ўртасидаги можарога чек қўйилаётганда, ҳеч бир томон ўзининг максимал мақсадларига эриша олмайди, ҳар икки томон ҳам нимадандир воз кечиши керак бўлади", - дея унинг сўзларидан иқтибос келтиради CNN.

Янги давлат котиби қандай ён босишлар муҳокама қилиниши мумкинлигига аниқлик киритмади. Аммо якуний қарорни Россия ва Украина қабул қилишини қайд этди. Рубио, шунингдек, урушни тугатиш Трампнинг устувор вазифаси эканлигини таъкидлади.

"Тайёргарликнинг бир қисми аллақачон амалга оширилганига умид қилиш мумкин, аммо бу қийин бўлади. Россия бу можарода тажовузкор, бироқ бу урушни тўхтатиш керак", дейди у.

Путин бир неча бор тинчлик музокаралари фақат "ердаги" шартлар ҳисобга олинган тақдирдагина бўлиши мумкинлигини бир неча марта айтган. Яъни у Россия Украинанинг босиб олинган ерларини сақлаб қолишини назарда тутганди. Зеленский ҳудудий яхлитликни тиклаш ва халқаро хавфсизлик кафолатларини тақдим этишни талаб қилиб келмоқда. Москва ва Киев музокара ўтказишга уринишларни 2022 йилнинг мартида тўхтатганди.