"Юзта пластик жарроҳлик қилдирганман ва ҳали тўхтамайман" - Гўзаллик саноати ичига назар

Биринчи косметик жарроҳлик амалиётини ўтказганида Эбби Ву атиги 14 ёшда эди.

Касаллик учун гормон билан даволанганидан сўнг, Эббининг вазни икки ой ичида 42 кг дан 62 кг гача кўтарилди.

Бу ўзгариш унинг драма ўқитувчиси эътиборидан четда қолмади.

"Устозим: «Сен бизнинг юлдузимиз эдинг, жуда семириб кетдинг. Ё воз кеч, ё тезда оз», деди," деб эслайди Эбби. У ўша пайтда драма имтиҳонларига тайёргарлик кўраётган эди.

Эббининг онаси аралашиб, уни қорин ва оёқларидан ёғни олиб ташлаш учун липосаксияга олиб борди.

Эбби касалхона халатида, бўлажак операциядан хавотирланиб, клиникада кутаётганда онаси айтган сўзларни эслайди.

"Қўрқмасдан киравер. Чиқиб келганингда аввалгидек чиройли бўлиб кетасан."

Жарроҳлик амалиёти жуда оғир кечди. Эббига фақат қисман оғриқсизлантириш берилди ва у бутун жараён давомида ҳушида эди.

"Мен танамдан қанча ёғ олинаётганини ва қанча қон йўқотаётганимни кўриб турардим," дейди у.

Ҳозир 35 ёшли Эбби 100 дан ортиқ жарроҳлик амалиётини ўтказган, бунга ярим миллион доллар сарфланган.

У Пекин марказидаги гўзаллик клиникасига шериклик асосида эгалик қилади ва Хитойнинг пластик жарроҳлик соҳасидаги энг таниқли шахсларидан бирига айланган.

Аммо жарроҳлик амалиётлари зарарсиз бўлмаган.

Пекиндаги ҳашаматли икки қаватли квартирасида кўзгу олдида ўтириб, у яқинда юзини тортувчи инъекциядан кейин кўкарган жойларга эҳтиёткорлик билан яширувчи суюқлик суртади. Уч марта жағни қисқартириш операциясида ҳаддан ташқари кўп суяк олиб ташланганидан кейин у ҳар ойда юзи "қаттиқроқ ва камроқ дўмбоқ" кўриниши учун шу муолажани ўтказади.

Аммо у операциялардан афсусланмаслигини, онаси ўша вақтларда тўғри қарор қабул қилганини айтади.

"Операция фойда берди. Кундан-кунга ўзимга ишончим ортиб, бахтлироқ бўла бошладим. Менимча, онам тўғри иш қилган."

Бир пайтлар табу саналган пластик жарроҳлик сўнгги 20 йил ичида Хитойда оммавийлашиб кетди. Бунга ортиқча даромадлар ошиши ва ижтимоий муносабатлардаги ўзгаришлар сабаб бўлди. Бунда ижтимоий тармоқлар айниқса катта роль ўйнади.

Ҳар йили 20 миллион хитойлик косметик муолажага пул сарфлайди.

Асосан қизлар жарроҳлик амалиётига мурожаат қилади. Беморларнинг 80 фоизи аёллар бўлиб, операция қилдираётганларнинг ўртача ёши 25 ёшни ташкил этади.

Хитой маданиятида, хусусан, аёллар учун ташқи кўриниш ҳар доим муҳим бўлган, аммо мамлакатда гўзаллик стандартлари ўзгармоқда.

Йиллар давомида энг кўп талаб қилинган хусусиятлар Ғарб идеаллари, аниме фантазияси ва К-Попдан илҳомланиш эди: қўш қовоқ, ҳайкалтарош ишлагандек жағ чизиғи, қирра, бўртиб чиққан бурун ва симметрик юз.

Аммо сўнгги пайтларда янада хавотирли процедуралар кўпайиб бормоқда – нореал даражада ўта аёллик, деярли боламонанд қиёфа ортидан қувиш.

Энди қулоқларни олдинга эгиш учун қулоқ орқасига ботокс юборилади, бу эса кичикроқ ва нозикроқ юз иллюзиясини яратади.

Пастки қовоқ жарроҳлиги аниме қаҳрамонларининг шишасимон нигоҳидан илҳомланиб, кўзларни беғубор, болаларча кўриниш учун кенгайтиради.

Юқори лабнинг қисқариши лаб ва бурун орасидаги бўшлиқни торайтиради, бунга ёшлик белгиси деб қаралади.

Лекин бу гўзалликнинг кўп қисми экран учун яратилган. Филтрлар ва ҳалқасимон чироқлар нуқсонлар кўринмайди. Ҳақиқий ҳаётда бу кўпинча нотабиий таъсир қолдиради – юз унчалик инсоний эмас, унчалик болаларча ҳам эмас.

SoYoung (Янги кислород) ва GengMei (Гўзалроқ) каби косметик жарроҳлик иловалари "юздаги нуқсонлар"ни сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилади.

Фойдаланувчиларнинг юзларини сканерлаб, баҳолагандан сўнг, улар жарроҳлик амалиёти бўйича яқин атрофдаги клиникалардан тавсиялар беради ва ҳар бир операциядан комиссия олади.

Бу ва бошқа гўзаллик тенденцияларини машҳурлар ва ижтимоий тармоқлардаги инфлюэнсерлар тарғиб қилади, бу эса нима яхшию нима нормаллиги ҳақидаги тушунчаларни ўзгартирмоқда.

Хитойнинг энг биринчи косметик жарроҳлик инфлюэнсерларидан бири сифатида Эбби ўз процедуралари ҳақида йирик ижтимоий тармоқларда ҳикоя қилиб келади ва SoYoung ишга туширилгандан кўп ўтмай ундан фойдаланишни бошлаган.

100 дан ортиқ муолажани бошдан кечирганига қарамай, SoYoung'нинг "сеҳрли кўзгу" функциясидан фойдаланиб юзини сканерлаганида, илова ҳали ҳам ундаги "нуқсонлар"ни кўрсатади ва тавсия этилган операцияларнинг узун рўйхатини чиқариб беради.

"Менда кўз халтачалари борлигини ёзди. Иякни катталаштиришми? Мен буни аллақачон қилганман."

Эбби ҳазил қилаётгандек эди.

"Бурунни ингичкалаштириш? Яна бурнимни операция қилишим керакми?"

Оддий электрон тижорат сайтларидан фарқли ўлароқ, SoYoung каби гўзаллик иловаларида ижтимоий тармоқ функцияси ҳам бор. Фойдаланувчилар операциядан аввалги ва кейинги суратларини баҳам кўришади ва кўпинча Эбби каби тажрибали фойдаланувчилардан маслаҳат сўрашади.

"Терим остида цемент бордек туюларди"

Ортиб бораётган талабни қондириш учун Хитой бўйлаб клиникалар тез суръатда очилмоқда.

Бироқ, малакали мутахассислар етишмайди, кўплаб клиникалар лицензиясиз ишлайди.

iResearch маркетинг тадқиқот ширкати ҳисоботига кўра, 2019 йилга келиб Хитойда 80 000 та муассаса лицензиясиз косметик муолажа ўтказган ва 100 000 нафар косметик мутахассис тегишли малакага эга бўлмаган ҳолда ишлаган.

Натижада, Хитой косметик жарроҳлик клиникаларида ҳар куни юзлаб бахтсиз ҳодисалар содир бўлаётгани тахмин қилинмоқда.

Пластик жарроҳ ва Шанхайдаги лицензияланган косметик жарроҳлик клиникаси эгаси доктор Янг Лунинг айтишича, сўнгги йилларда нотўғри бажарилган операцияларни тузатиш учун мурожаат қилувчилар сони ортиб бормоқда.

"Биринчи операцияси лицензиясиз жойларда ўтказилгани сабабли муваффақиятсиз бўлган кўплаб беморларни кўряпман," дейди доктор Янг.

"Баъзилар ҳатто одамлар уйларида операция қилинган."

28 ёшли Ю Ю хато бажарилган жарроҳлик амалиётини бошдан кечирганлардан бири.

2020 йилда у яқин дўсти очган лицензиясиз клиникада юзни тўлдириш учун коллаген иньекцияларини олди. Аммо тўлдиргичлар қотиб қолди.

"Терим остида цемент бордек туюларди," дейди у.

Етказилган зарарни бартараф этишга умид қилиб, Ю Ю ижтимоий тармоқлар орқали топган машҳур клиникаларга мурожаат қилди, аммо «таъмирлаш» ишлари вазиятни баттарлаштирди.

Клиникалардан бири шприцлар ёрдамида тўлдирувчини чиқариб олишга уринди. Қотиб қолган материални олиб ташлаш ўрнига, унинг ўз табиий тўқималарини олиб ташлаб, терисини янада бўшаштириб қўйишди.

Бошқа бир клиника унинг қулоқлари яқинидаги терини кўтариб, тагидаги тўлдирувчига етиб бормоқчи бўлди, натижада иккита узун чандиқ ва ғайритабиий даражада таранг кўринадиган юз қолди.

"Бутун қиёфам бузилди. Бу [Шанхайдаги хорижий компанияда инсон ресурслари бўйича мутахассис сифатида] ишимга ҳам таъсир кўрсатди."

У ўтган йили SoYoung орқали доктор Янгни топди ва шундан бери учта операцияни ўтказди, жумладан, бошқа клиникада шикастланган қовоқлари учун ҳам.

Бироқ, доктор Янгнинг жарроҳлик амалиётлари аҳволни сезиларли яхшилаган бўлса-да, нотўғри муолажаларнинг айрим асоратлари доимий бўлиши мумкин.

"Энди чиройлироқ бўлишни истамайман," дейди у.

"Агар операциядан олдинги ҳолатимга қайта олсам, шу ҳам бахт."

"Бу карьерамни барбод қилди."

Ҳар йили Ю Ю каби ўн минглаб одамлар Хитойда лицензиясиз косметик клиникалар қурбонига айланади.

Бироқ ҳатто айрим лицензияли клиникалар ва малакали жарроҳлар ҳам қоидаларга қатъий амал қилмаяпти.

2020 йилда актриса Гао Люнинг нотўғри бажарилган бурун операцияси оқибатида бурун учи қорайиб, ўлиб қолгани ҳақидаги хабарлар тез тарқалди.

"Юзим хунуклашди ва жуда тушкунликка тушдим. Бу менинг актёрлик карьерамни барбод қилди."

У Гуанчжоудаги She's Times номли лицензияланган клиникада "бош жарроҳ" ва бурун жарроҳлиги бўйича мутахассис сифатида таништирилган доктор Ҳе Мингдан бурун операциясини олган.

Аслида доктор Ҳе жарроҳлик амалиётини янада тажрибали жарроҳ назоратсиз ўтказиш учун етарли малакага эга эмас. Камига унда Гуандун вилояти соғлиқни сақлаш комиссияси берадиган пластик жарроҳ лицензияси ҳам бўлмаган.

Ҳокимият органлари жанжалдан сўнг тез орада ёпилган клиникани жаримага тортди ва доктор Ҳега олти ой давомида амалиёт ўтказишни тақиқлади.

Бироқ, She's Times расман тугатилишидан бир неча ҳафта олдин, Qingya номли янги клиника худди шу манзилда рўйхатдан ўтишни сўради.

Би-би-си She's Times ва Qingya ўртасида кучли алоқаларни аниқлади, масалан, бир хил Weibo аккаунт ва бир хил ходимлар, шу жумладан, доктор Ҳе ҳам шу ерда.

Би-би-си, шунингдек, доктор Ҳе 2024 йил апрель ойида пластик жарроҳ сифатида лицензия олганини аниқлади, ваҳоланки у 2021 йилдаги ҳукм бўйича беш йил давомида бу мақом учун ариза топшириш ҳуқуқидан маҳрум этилган эди.

Qingya ҳозирда 30 та филиал очганини таъкидламоқда.

Доктор Ҳе, Qingya ва Гуандун вилояти соғлиқни сақлаш комиссияси Би-би-сининг изоҳ сўровига жавоб бермади.

Хитойнинг Буюк Британиядаги элчихонаси шундай деди: "Хитой ҳукумати ширкатлардан миллий қонунлар, қоидалар ва тегишли сиёсат талабларига қатъий риоя қилган ҳолда ишлашни доимий талаб қилади."

Тўрт йил ва икки таъмирлаш операциясидан сўнг, Гао Люнинг бурни ҳамон нотекислигича қолмоқда.

"Жуда афсусдаман. Нега бундай қилдим-а?"

Хитойнинг Марказий соғлиқни сақлаш комиссияси сўнгги йилларда малакасиз тиббиёт ходимларининг ўз мутахассислиги доирасидан ташқари вазифаларни бажаришига чек қўйишга ҳаракат қилмоқда – жумладан, маҳаллий соғлиқни сақлаш органларига назоратни кучайтириш ва қатъийроқ кўрсатмалар беришни буюрмоқда, аммо муаммолар ҳал бўлмаётир.

Иш таклифидан қарздорлик ва жарроҳлик амалиётигача – 24 соат ичида

Бугунги Хитойда касбий муваффақият учун ташқи кўриниш муҳим аҳамиятга эга.

Машҳур ишга қабул қилиш платформаларида иш берувчилар кўпинча лавозимлар учун жисмоний талабларни кўрсатади, ҳатто бу талаблар ишга боғлиқ бўлмаса ҳам.

Бир қабулхона ходими лавозими учун "бўйи камида 160 см ва ташқи кўриниши ёқимли" номзодлар сўралса, маъмурий лавозим учун "кўркам қиёфа ва нафис ташқи кўриниш" талаб қилинади.

Бу босимлар Хитойнинг айрим клиникаларида фирибгарликларни урчитмоқда: ҳимоясиз ёш аёлларга иш таклиф қилинади, аммо улар бўлажак иш берувчилари ўтказтириб берадиган қиммат операциялар учун тўлов қилиши керак.

Да Лан (унинг ҳақиқий исми эмас) 2024 йил март ойида Хитой жануби-ғарбидаги Ченгду шаҳрида жойлашган клиникага "гўзаллик маслаҳатчиси" лавозими учун ишга қабул қилиш веб-сайти орқали ариза топширган.

Суҳбатдан сўнг, унга ўша куннинг ўзида лавозим таклиф қилинди.

Аммо ўзининг айтишича, эртаси куни эрталаб ишни бошлаганида, менежери уни кичик хонага олиб кирган, уни бошдан-оёқ кўздан кечириб, косметик жарроҳлик қилдириш ёки ишдан маҳрум бўлиш шартини қўйган.

Да Ланнинг айтишича, унга қарор қабул қилиш учун бир соатдан кам вақт берилган.

Босим остида у қўш қовоқ операциясига рози бўлган – нархи 13 000 юандан (1750 доллар) ортиқ – таклиф қилинган ойлик маошидан уч баравар кўп, яна йиллик 30% дан ортиқ фоиз билан.

Унинг айтишича, ходимлар унинг телефонини олиб, ундан "гўзаллик кредити"га ариза беришда фойдаланишган ва даромади ҳақидаги маълумотларни сохталаштиришган. Бир дақиқа ичида кредит тасдиқланган.

Тушга яқин у тиббий текширувдан ўтган, бир соатдан сўнг эса операция столига ётқизилган.

Иш таклифидан қарз ва жарроҳликкача – ҳаммаси 24 соат ичида содир бўлган.

Жарроҳлик унинг иш истиқболига ҳеч қандай фойда келтирмаган. Да Ланнинг айтишича, менежери уни камситган, омма олдида уни ҳақоратлаган.

У бир неча ҳафтадан сўнг ишдан кетган. Ортга назар ташлаб, у бу иш ҳеч қачон ҳақиқий бўлмаганини тушунган.

"Улар бошиданоқ кетишимни хоҳлашган," дейди у.

У 10 кундан ортиқ ишлаган бўлса-да, унга атиги 303 юань (42 доллар) тўланган. Дўстлари ёрдами билан Да Лан олти ойдан сўнг операция учун қарзни тўлаган.

Би-би-си ўнлаб жабрланганлар билан суҳбатлашган ва уларнинг учтаси, жумладан, Да Лан билан Хитойнинг "косметик жарроҳлик пойтахти" бўлишни кўзлаётган Ченгду шаҳрида учрашган. Уларнинг баъзилари йиллар давомида катта қарзга ботиб қолишган.

Да Лан фирибгарликда айблаган клиника ҳақида аввалроқ бошқалар ҳам шикоят қилишган ва маҳаллий оммавий ахборот воситалари томонидан фош этилган, аммо у ҳали ҳам очиқ ва худди шу лавозимга ишга қабул қилишни давом эттирмоқда.

Бу каби фирибгарлик фақат клиника ишларига эмас, балки бошқа соҳаларга ҳам кириб бормоқда.

Баъзи жонли эфир компаниялари ёш аёлларни жарроҳлик учун кредит олишга мажбурлайди, уларга машҳур инфлюэнсер бўлиш имкониятини ваъда қилади.

Аммо парда ортида бу фирмалар кўпинча клиникалар билан яширин келишув тузади – улар операция столига юборган ҳар бир номзоддан улуш олади.

Пекиндаги қаҳвахонада Эбби дўстлари билан қаҳва ичиш учун учрашади.

Учовлон позаларини мослаштириб, селфи тушади, илова орқали юзларини батафсил таҳрирлайди – киприкларини узайтиради ва ёноқ суякларини қайта шакллантиради.

Юз тузилишида нимани энг кўп ёқтиришлари сўралганда, улар иккиланишади, ўзгартирмаса ҳам бўлади деб ҳисоблайдиган бирор қисмини айтишга қийналишади.

Суҳбат энгак имплантлари, юқори лабни қисқартириш ва бурун жарроҳлигига бориб тақалади.

Эбби яна бир бурун операцияси ҳақида ўйлаётганини айтади – ҳозирги бурни олти йил олдин қилинган. Аммо жарроҳлар операция қилишда қийналяпти.

"Кўп муолажалардан кейин терим илгаригидек чўзилмайдиган бўлиб қолган. Шифокорларнинг ишлаш учун материаллари кам. Уларга нимчага етадиган мато бериб, тўй кўйлагини кутиб бўлмайди."

Сўнг барча операциялар қанчалик қимматга тушганини айтади.

Аммо барчасига қарамай, Эбби тўхтамоқчи эмас.

"Гўзалроқ бўлиш йўлидаги саёҳатимни ҳеч қачон тўхтатмайман."