กษัตริย์องค์ใหม่ของซูลูคือใคร และเกิดอะไรขึ้นบ้างในศึกชิงราชบัลลังก์

ศึกชิงราชบัลลังก์ระหว่างสมาชิกราชวงศ์ของชนเผ่าซูลูในประเทศแอฟริกาใต้ที่ยืดเยื้อมานานกว่า 1 ปี ยังไม่มีทีท่าว่าจะจบลง แม้ว่าเจ้าชายมิซูซูลู กา ซเวเลทีนี จะทรงเข้าพิธีสถาปนาขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ซูลูแล้วเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา (20 ส.ค.) 

เจ้าชายมิซูซูลู กา ซเวลิทีนี พระชนมายุ 48 พรรษา เป็นโอรสพระองค์โตของสมเด็จพระราชาธิบดีกูดวิลล์ ซเวลิทีนี กับ สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ดลามินี-ซูลู ซึ่งเป็นพระชายาองค์ที่ 3 จากพระชายาทั้งหมด 6 พระองค์

กษัตริย์มิซูซูลูขึ้นครองราชย์ท่ามกลางศึกชิงราชบัลลังก์ที่ปะทุขึ้นหลังจากการสวรรคตของกษัตริย์ซเวลิทีนี พระราชบิดา เมื่อวันที่ 12 มี.ค. 2564 เนื่องจากสมาชิกราชวงศ์บางส่วนโต้แย้งว่าพระองค์ไม่ใช่องค์รัชทายาทลำดับแรกที่จะได้ขึ้นครองราชย์ และมีการกล่าวหาว่าพระราชพินัยกรรมที่กษัตริย์ซเวลิทีนีทรงแต่งตั้งให้สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี พระมารดาของเจ้าชายมิซูซูลู เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์นั้นเป็นของปลอม 

พิธีขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์ซูลูจัดขึ้นตามอย่างโบราณราชประเพณีที่พระราชวังกวาคานเกลามานเคนกาเน ในจังหวัดกวาซูลูนาทาล ซึ่งถือว่าเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรซูลู โดยมีประชาชนจำนวนมากมาร่วมเฉลิมฉลองและเฝ้ารับเสด็จอยู่ด้านนอก

ในพระราชพิธีซึ่งจัดขึ้นเป็นการภายในหมู่เชื้อพระวงศ์นี้ เจ้าชายมิซูซูลูซึ่งทรงฉลองพระองค์ที่ทำจากหนังสิงโตทรงเข้าไปประทับในคอกศักดิ์สิทธิ์เพื่อขอพรจากบูรพกษัตริย์และบรรพบุรุษ ก่อนที่จะมีการขานพระนามเป็นกษัตริย์พระองค์ใหม่แห่งราชวงศ์ซูลู

“บทใหม่ของซูลูได้เริ่มต้นขึ้นแล้วในวันนี้ ข้าพเจ้าขอให้คำมั่นว่าจะปฏิบัติภารกิจเพื่อความเป็นหนึ่งเดียวกันของชนชาติซูลู” กษัตริย์มิซูซูลูตรัสกับประชาชนที่มาเฝ้ารับเสด็จ

สถาบันกษัตริย์ของซูลูคงอยู่มาหลายร้อยปีแล้วและยังเป็นที่เคารพนับถือของชาวซูลูจำนวนมาก แม้จะไม่มีอำนาจทางการเมือง แต่ก็มีอิทธิพลอย่างมากเนื่องจากเผ่าซูลูมีประชากรถึง 11 ล้านคน หรือคิดเป็น 1 ใน 5 ของประชากรแอฟริกาใต้ อีกทั้งยังได้รับงบประมาณอุดหนุนรายปีที่มาจากภาษีประชาชนมากกว่า 4.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 175 ล้านบาท)

ชนวนเหตุชิงบัลลังก์

ตั้งแต่อดีต การช่วงชิงราชบัลลังก์ของสมาชิกราชวงศ์ซูลูมักเป็นไปอย่างรุนแรง บางครั้งถึงขั้นนองเลือด เช่น กรณีที่กษัตริย์ชากา กา เซนซานกาโคนา สังหารพระเชษฐาของพระองค์ในปี 1816 เพื่อขึ้นครองราชย์แทน แต่ไม่กี่ปีต่อมาพระองค์ก็ถูกลอบปลงพระชนม์จากการบงการของพระราชนัดดา

สำหรับศึกชิงบัลลังก์ครั้งล่าสุดที่เกิดขึ้นหลังจากการสวรรคตของกษัตริย์ซเวลิทีนี นับว่าดุเดือดและอื้อฉาวมากที่สุดครั้งหนึ่ง สมาชิกราชวงศ์ได้ต่อสู้กันในชั้นศาล ต่อว่าด่าทอกันอย่างเปิดเผย อีกทั้งยังมีข่าวลือถึงการวางยาพิษผู้ที่เป็นศัตรู

กษัตริย์ซเวลิทีนีทรงเป็นกษัตริย์พระองค์ที่ 8 ของเผ่าซูลู ก่อนที่พระองค์จะขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาในปี 1971 ก็ทรงถูกขู่ปลงพระชมน์หลายครั้งจนต้องหลบซ่อนอยู่นานถึง 3 ปี

พระองค์ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดารวม 28 พระองค์จากพระชายา 6 พระองค์ และเป็นกษัตริย์ซูลูที่ครองราชย์ยาวนานที่สุดคือ 50 ปี

กษัตริย์ซเวลิทีนีเสด็จสวรรคตที่โรงพยาบาลขณะรักษาพระอาการประชวรที่เกี่ยวข้องกับพระโรคเบาหวาน สิริรวมพระชมมายุ 73 พรรษา

หลังพิธีฝังพระบรมศพ ได้มีการอ่านพระราชพินัยกรรมของพระองค์ซึ่งจัดขึ้นเป็นการส่วนพระองค์ในหมู่สมาชิกราชวงศ์ซูลู ตอนหนึ่งของพระราชพินัยกรรมระบุว่าทรงแต่งตั้งสมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ดลามินี-ซูลู เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

พระราชพินัยกรรมนี้ได้กลายศูนย์กลางแห่งความขัดแย้งระหว่างสมาชิกราชวศ์นับแต่นั้นมา โดยเชื้อพระวงศ์หลายพระองค์ทรงเชื่อว่า พระราชพินัยกรรมนี้ถูกปลอมแปลงขึ้นมา

สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบีทรงเป็นพระชายาองค์ที่ 3 แต่ทรงครองตำแหน่ง “พระอัครชายา” และมีสถานะสูงส่งกว่าพระชายาองค์อื่น ๆ เนื่องจากทรงเป็นพระราชธิดาของกษัตริย์โซบูซาที่ 2

พระองค์เสกสมรสกับกษัตริย์ซเวลิทีนีโดยมีข้อตกลงว่าพระโอรสองค์แรกที่ประสูติจะต้องเป็นรัชทายาทลำดับแรก

ดังนั้นหลังจากกษัตริย์ซเวลิทีนีสวรรคต จึงค่อนข้างแน่นอนว่าเจ้าชายมิซูซูลู พระราชโอรสพระองค์โตจะทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดา

แต่ยังไม่ทันที่สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ จะได้ทรงประกาศพระนามของกษัตริย์พระองค์ใหม่ พระองค์ก็สวรรคตจากพระอาการประชวรที่ไม่มีการเปิดเผยรายละเอียด

การสวรรคตของสมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบีโดยไม่มีใครคาดคิดและไม่มีการเปิดเผยสาเหตุที่แน่ชัด ขณะที่ทรงปฏิบัติหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนกษัตริย์ได้เพียง 1 เดือน ทำให้เกิดคำถามและข้อสงสัยขึ้นมากมาย รวมทั้งเกิดข่าวลือขึ้นว่าพระองค์ถูกลอบปลงพระชมน์

ศึกสายเลือด

ขณะนี้ราชวงศ์ซูลูแตกออกเป็น 3 ฝ่ายหลัก ๆ ฝ่ายหนึ่งสนับสนุนเจ้าชายมิซซูลูให้ขึ้นครองราชย์ อีกฝ่ายหนึ่งสนับสนุนเจ้าชายซีมาคาเด และฝ่ายสุดท้ายอยู่ข้างเจ้าชายบูซาบาซี เจ้าชายทั้ง 3 พระองค์เป็นพระโอรสของกษัตริย์ซเวลิทีนีที่เกิดจากพระชายาต่างพระองค์

หนึ่งสัปดาห์ก่อนหน้าพิธีสถาปนากษัตริย์มิซูซูลู สมาชิกราชวงศ์กลุ่มหนึ่งได้ประกาศให้เจ้าชายซีมาคาเดขึ้นเป็นกษัตริย์ โดยให้เหตุผลว่าพระองค์คือองค์รัชทายาทลำดับที่ 1 ที่ถูกต้อง เพราะเป็นพระโอรสพระองค์แรกของกษัตริย์ซเวลิทีนี

แต่นายมันโกซูทู บูเทเลซี นายกรัฐมนตรีตามประเพณีชนเผ่าซูลู ไม่ยอมรับคำประกาศนี้ พร้อมกับวิจารณ์ว่าเป็น “การยั่วยุที่สิ้นคิด”

ไม่กี่วันต่อมา พระอนุชาของกษัตริย์ซเวลิทีนีก็เปิดแถลงข่าวสนับสนุนเจ้าชายบูซาบาซีขึ้นเป็นกษัตริย์ โดยอ้างว่าทรงเป็นพระโอรสที่ใกล้ชิดพระราชบิดามากที่สุด 

ศึกสายเลือดดำเนินมาจนกระทั่งถึงวันพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในวันที่ 20 ส.ค. เมื่อเจ้าหญิงนทันโดเยนโกซีและเจ้าหญิงนโทมบีโซซูทู พระกนิษฐาต่างพระมารดาของพระองค์ทรงยื่นคำร้องด่วนต่อศาลสูงเพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งยับยั้งพระราชพิธี แต่ศาลยกคำร้อง

เจ้าชายมิซูซูลูกนั้นได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกราชวงศ์กลุ่มหนึ่งที่เห็นว่าพระองค์เป็นองค์รัชทายาทที่เหมาะสมตามราชประเพณี

หลังจากที่ประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ให้การรับรองเจ้าชายมิซูซูลูเป็นกษัตริย์ซูลูพระองค์ใหม่ตั้งแต่เดือน มี.ค. ที่ผ่านมา พระอนุชาต่างพระมารดาของเจ้าชายมิซูซูลูก็ได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ระงับพิธีบรมราชาภิเษก แต่ศาลยกคำร้องและสั่งให้จัดพระบรมราชาภิเษกตามหมายกำหนดการเดิม

แม้ว่าขณะนี้ศึกชิงราชบัลลังก์ซูลูยังคงดำเนินไปอย่าง แต่หลายฝ่ายก็เชื่อว่าสถานการณ์จะคลี่คลายลงก่อนวันที่ 24 ก.ย. ซึ่งเป็นวันที่รัฐบาลจะเป็นเจ้าภาพจัดงานเฉลิมฉลองการขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์องค์ใหม่แห่งซูลู และยังตรงกับวันคล้ายวันสวรรคตของสมเด็จพระราชาธิบดีชากา กา เซนซังกาโกนา กษัตริย์ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้สร้างอาณาจักรซูลูให้ยิ่งใหญ่

มิซูซูลู: กษัตริย์พระองค์ใหม่แห่งซูลู